در سینما و تلویزیون عوامل زیادی وجود دارد که ترس به دل مخاطب میاندازد؛ گریم شخصیت، طراحی صدا، حوادث عجیبوغریب، موجودات ناشناخته و خیلی چیزهای دیگر که وقتی به یک فیلم ترسناک فکر میکنیم در ذهنمان ردیف میشوند. اگر سریال «ازازیل» را دیده باشید آن عروسک شاید جزو همین موارد باشد. در این بین ترفندهای مخفی دیگری وجود دارد که در نگاه اول متوجه ترسناک بودنشان نمیشویم اما کنار هم قرار گرفتن آنها تولید وحشت میکند. میخواهیم با سه عنصر کلیدی ترسآفرین در ژانر وحشت آشنا شویم.
زاویه دوربین
ژانر وحشت مانند یک زمین بازی برای فیلمسازان است؛ آنها روشهای استاندارد را به بازی میگیرند تا به هدفشان یعنی القای ترس در مخاطب برسند. دو بازی رایج با زاویه دوربین، از تکنیکهای پرکاربرد در این ژانر است؛ نمای «شیبدار/ هلندی» که در آن دوربین، عامدانه خارج از محورهای افقی و عمودی نگه داشته میشود. این نمای مایل، زاویه دید ترسناکی است که حسی کابوسوار به صحنه میدهد؛ جنون، بینظمی، سرگیجه و یأس، احساساتی است که این نما در مخاطب برمیانگیزد. نمای «دید پرنده» در صحنههای جنایت و تعقیبوگریز با کاهش دادن عمق تصویر، سوژه مدنظر را کوچک و تحقیرشده نشان میدهد تا ترس و بیدفاع بودن آن را به مخاطب القا کند.
سایههاسایهها در ترس ما از ناشناختهها نقش مهمی دارند. هر چیزی که دور از دسترس نور باشد، میتواند ترسی کودکانه القا کند که ما هیچوقت بهاندازه کافی برای نترسیدن از آن بزرگ نمیشویم. سایه وجود دارد تا خطر معلوم نشود. طبق قاعدهای نانوشته، هر چیزی پنهان در تاریکی، ترسناکتر از آن است که درواقع وجود دارد. فیلمسازان این نکته را خیلی خوب میدانند. سه راه برای بازی با سایهها وجود دارد: یک) پنهان کردن شخصیت شرور در سایه؛ با قرار دادن شخصیت شرور در پسزمینه، احساس خطر ایجاد میکنید و با دور نگه داشتن نور از چهره او خطر را در هالهای از ابهام نگه میدارید. دو) انداختن سایه روی سطوح، تعلیق ایجاد میکند. شخصیت شرور به قربانی نزدیک میشود و ما صرفا سایهای از آن را میبینیم. این تاریکی، هویت بدذات شخصیت منفی را بهخوبی نشان میدهد. سه) پنهان کردن سوژه؛ دوربین، نقطهای تاریک را به مخاطب نشان میدهد و به اینترتیب از او میخواهد به جایی نگاه کند که ظاهرا چیزی در آن نیست. سوژه هم معمولا برای خروج از سایه، عجلهای ندارد. اینطوری است که ما میترسیم!
نورپردازیپیشتر راجع به سایه گفتیم و حالا در تکمیل آن باید از نور بگوییم. یکی از روشهای بازی با نور، استفاده از یک منبع روشنایی محدود مانند چراغقوه برای روشن کردن صحنه است. منبع نور واحد اجازه میدهد که بیشتر کادر توسط سایهها و تاریکی بلعیده شود و بخش بزرگی از آن از دید مخاطب پنهان بماند. این کار باعث میشود که مخاطب درانتظار بیرون پریدن چیزی باشد. از دیگر نورپردازیهای وحشتآفرین میتوان به لامپهای معیوب چشمکزن، چراغقوههای سوسوزن و رعدوبرق اشاره کرد. این چراغهای چشمکزن، هرجومرج بصری ایجاد و مخاطب را بهاندازه شخصیت فیلم، گیج می کنند و می ترسانند.
منبع: nofilmschool.com