دل گلستان می‌شود از بوستان فارسی!
فاطمه فرهوش | خبرنگار افتخاری جوانه
تقریبا همه مردم ایران فردوسی را می‌شناسند و حداقل یک بار نام شاهنامه به گوش‌شان خورده است؛ اما آیا همه ما از اثر شگفت‌انگیز شاهنامه بر زبان فارسی خبر داریم؟ شاهنامه اثری حماسی و منظوم است که شرح تاریخ ایران، پیش از ورود اسلام است. فردوسی در شاهنامه از اساطیر ایرانی بهره برد و داستان هایی با چاشنی تاریخ خلق کرد.
چرا فردوسی نجات‌دهنده زبان فارسی است؟
پس از نفوذ اعراب به ایران، زبان عربی در میان مردم ایران رواج زیادی پیدا کرد و بسیاری از آثار به زبان عربی نوشته شدند. در این زمان، فردوسی برای زنده کردن زبان فارسی قدم بزرگی برداشت. او تصمیم گرفت اثری خلق کند که شناسنامه فرهنگ ایرانی شود . او تصمیم گرفت با استفاده از تاریخ ملی و استفاده از قهرمانان ایرانی نه تنها زبان فارسی بلکه فرهنگ و هویت ایرانی را نیز زنده نگه دارد.
چرا این روزها فارسی صحبت کردن، مهم است؟
پاسداشت زبان فارسی یکی از مهم ترین کارهایی است که هر ایرانی باید انجام دهد. زیرا زبان فارسی بیانگر هویت و تاریخ مردمی است که در طول سال ها، با وجود تفاوت گویش‌ها و آداب و رسوم کنار یکدیگر با صلح و آرامش زندگی کرده‌اند. آن‌ها در طول جنگ‌ها و قحطی‌ها به یکدیگر کمک کرده، میهن خود را از گزند دشمنان محفوظ نگه داشته‌اند و زبان فارسی نقطه اشتراک آن‌ها با یکدیگر است. این روزها زبان فارسی، مورد هجوم واژه‌های بیگانه قرار گرفته است و اصطلاحاتی وارد آن شده که نه تنها با زبان فارسی بلکه با فرهنگ ایرانی هم بیگانه‌اند و این امر یعنی باید بیشتر از قبل حواس‌مان به زبان فارسی باشد.
کدام واژه‌ها بیگانه‌اند؟
این که بگوییم هر واژه‌ای که ریشه‌ای غیرفارسی دارد بیگانه است، یک برداشت ساده‌انگارانه است زیرا در تمام زبان های دنیا، واژه‌هایی وجود دارند که از زبان‌های دیگر وارد شده اند و به جزئی از آن زبان تبدیل شده اند و دیگر بیگانه به حساب نمی‌آیند؛ واژه‌هایی مثل جنگل، نارگیل و دیکته واژه‌هایی هستند که از زبان‌های فرانسوی و هندی وارد زبان فارسی شده‌اند. شاید برایتان جالب باشد که بدانید واژه‌های آقا و خانم نیز فارسی نیستند و ریشه مغولی دارند. بعضی وقت‌ها کلمه‌های فارسی وجود دارد اما افراد از کلمات غیرفارسی استفاده می‌کنند چون فکر می‌کنند این‌طوری باکلاس‌تر است. اما بیان کردن واژه‌های بیگانه در میان صحبت کردن، نه تنها نشانه دانش نیست بلکه نشانه ناآگاهی فرد نسبت به زبان، فرهنگ و هویت خویش است.
برای بهتر فارسی صحبت‌کردن چه کنیم؟
برای این‌که بهتر فارسی صحبت کنیم لازم نیست حتما به لغت‌نامه‌ها مراجعه کنیم! می‌توانیم با خواندن کتاب‌های خوب و یادگرفتن ضرب‌المثل‌ها و اصطلاح‌های فارسی دایره واژگان خود را بزرگ‌تر کنیم. خواندن کتاب‌های خارجی که ترجمه‌های خوبی دارند نیز می‌تواند به افزایش آگاهی ما درباره زبان فارسی کمک کند. البته کتاب‌های خوبی هم در حوزه زبان فارسی وجود دارند که با نثر معاصر و روان نوشته شده‌اند و برای تمام سنین مناسب هستند. همچنین گوش دادن به پادکست‌هایی مانند کلاس‌های استاد ان ادبیات فارسی می‌تواند در تقویت زبان فارسی به ما کمک کند و ما را در حفظ و پاسداشت این زبان شیرین و کهن یاری نماید.
چرا فردوسی نجات‌دهنده زبان فارسی است؟
پس از نفوذ اعراب به ایران، زبان عربی در میان مردم ایران رواج زیادی پیدا کرد و بسیاری از آثار به زبان عربی نوشته شدند. در این زمان، فردوسی برای زنده کردن زبان فارسی قدم بزرگی برداشت. او تصمیم گرفت اثری خلق کند که شناسنامه فرهنگ ایرانی شود . او تصمیم گرفت با استفاده از تاریخ ملی و استفاده از قهرمانان ایرانی نه تنها زبان فارسی بلکه فرهنگ و هویت ایرانی را نیز زنده نگه دارد.
چرا این روزها فارسی صحبت کردن، مهم است؟
پاسداشت زبان فارسی یکی از مهم ترین کارهایی است که هر ایرانی باید انجام دهد. زیرا زبان فارسی بیانگر هویت و تاریخ مردمی است که در طول سال ها، با وجود تفاوت گویش‌ها و آداب و رسوم کنار یکدیگر با صلح و آرامش زندگی کرده‌اند. آن‌ها در طول جنگ‌ها و قحطی‌ها به یکدیگر کمک کرده، میهن خود را از گزند دشمنان محفوظ نگه داشته‌اند و زبان فارسی نقطه اشتراک آن‌ها با یکدیگر است. این روزها زبان فارسی، مورد هجوم واژه‌های بیگانه قرار گرفته است و اصطلاحاتی وارد آن شده که نه تنها با زبان فارسی بلکه با فرهنگ ایرانی هم بیگانه‌اند و این امر یعنی باید بیشتر از قبل حواس‌مان به زبان فارسی باشد.
کدام واژه‌ها بیگانه‌اند؟
این که بگوییم هر واژه‌ای که ریشه‌ای غیرفارسی دارد بیگانه است، یک برداشت ساده‌انگارانه است زیرا در تمام زبان های دنیا، واژه‌هایی وجود دارند که از زبان‌های دیگر وارد شده اند و به جزئی از آن زبان تبدیل شده اند و دیگر بیگانه به حساب نمی‌آیند؛ واژه‌هایی مثل جنگل، نارگیل و دیکته واژه‌هایی هستند که از زبان‌های فرانسوی و هندی وارد زبان فارسی شده‌اند. شاید برایتان جالب باشد که بدانید واژه‌های آقا و خانم نیز فارسی نیستند و ریشه مغولی دارند. بعضی وقت‌ها کلمه‌های فارسی وجود دارد اما افراد از کلمات غیرفارسی استفاده می‌کنند چون فکر می‌کنند این‌طوری باکلاس‌تر است. اما بیان کردن واژه‌های بیگانه در میان صحبت کردن، نه تنها نشانه دانش نیست بلکه نشانه ناآگاهی فرد نسبت به زبان، فرهنگ و هویت خویش است.
برای بهتر فارسی صحبت‌کردن چه کنیم؟
برای این‌که بهتر فارسی صحبت کنیم لازم نیست حتما به لغت‌نامه‌ها مراجعه کنیم! می‌توانیم با خواندن کتاب‌های خوب و یادگرفتن ضرب‌المثل‌ها و اصطلاح‌های فارسی دایره واژگان خود را بزرگ‌تر کنیم. خواندن کتاب‌های خارجی که ترجمه‌های خوبی دارند نیز می‌تواند به افزایش آگاهی ما درباره زبان فارسی کمک کند. البته کتاب‌های خوبی هم در حوزه زبان فارسی وجود دارند که با نثر معاصر و روان نوشته شده‌اند و برای تمام سنین مناسب هستند. همچنین گوش دادن به پادکست‌هایی مانند کلاس‌های استاد ان ادبیات فارسی می‌تواند در تقویت زبان فارسی به ما کمک کند و ما را در حفظ و پاسداشت این زبان شیرین و کهن یاری نماید.