گزارش میدانی خبرنگار «خراسان» از روند بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان در نقطه صفر مرزی
ماجرای نیمروز در دوغارون
سید محمدمهدی هاشمی
با شدت گرفتن موج بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان در روز های گذشته و پس از پایان جنگ تحمیلی 12 روزه، رسانه های معاند با خبرسازی هایی مبنی بر شرایط بد بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان در صدد ایجاد کدورت و تفرقه میان دو ملت ایران و افغانستان بودند. همین بهانه ای شد تا خبرنگاران در روز شنبه 14 تیر به همراه معاون امنیتی و انتظامی استاندار خراسان رضوی و برخی مقامات محلی از شرایط و روند بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان در مرز دوغارون شهرستان تایباد بازدید کنند. آن چه در ادامه می خوانید روایت میدانی خبرنگار خراسان از روند بازگشت اتباع افغانستانی به کشورشان است.
عقربه های ساعت تقریبا ساعت 9 صبح را نشان می داد که به ایست بازرسی پیش از ورود به منطقه مرزی دوغارون رسیدیم، تعداد زیادی خودروی سنگین و سواری در صدد ورود به منطقه مرزی بودند اما به رغم شلوغی، رفت و آمد خودروها به صورت عادی در جریان بود.
مهمان نوازی تا لب مرز
محوطه محل انتظار اتباع شلوغ بود و عموم افرادی که در حال انجام تشریفات بازگشت به افغانستان بودند شامل خانواده و زنان و بچه ها می شدند. قسمت مناسبی از محوطه مسقف شده بود و تعداد زیادی کولر نیز برای خنک کردن فضای مسقف شده محوطه تعبیه شده بود و اتباعی که در انتظار انجام تشریفات بازگشت به کشورشان بودند در زیر این فضای مسقف مستقر شده بودند. علاوه بر این در بدو ورود اتباع به محوطه، آب معدنی در میان آن ها توزیع می شد و علاوه بر این تانکرهای بزرگ حاوی یخ نیز در محوطه برای دسترسی به آب سرد وجود داشت. نکات مورد توجه دیگری که در این محوطه برای ارائه خدمات پیش بینی شده بود شامل 40 چشمه سرویس بهداشتی، درمانگاه و گاری حمل و نقل بار می شد و تمامی این خدمات به صورت رایگان در اختیار اتباع قرار می گرفت. اتباع پس از انجام تشریفات عبور از مرز به گروه هایی تقسیم شده و به سمت اتوبوس ها هدایت می شدند و تا نقطه ورود به خاک افغانستان جابه جا می شدند.
پس از سرکشی از امکانات به میان اتباع در حال بازگشت رفتم و از کم و کیف روند بازگشت به کشورشان سوال کردم. هر چند که اثر رنج سفر در صورت هایشان هویدا بود اما عموما از امکانات فراهم شده راضی و متشکر بودند. یکی از اتباع افغانستانی در پاسخ به سوال ما، صحبت هایش را این گونه آغاز کرد: می خواهم به دولت و ملت ایران و افغانستان درود بفرستم. من در کرج بودم و 8 سال است که در ایران هستم، این اواخر نتوانستم اقامتم را تمدید کنم و الان باید به همراه خانواده ام به کشورم برگردم. من 5 فرزند دارم که سه تای آن ها دختر بچه هستند و در کلاس های اول، هشتم و ششم در حال تحصیل بودند و الان نگرانی من این است که در افغانستان فرزندانم نمی توانند درس بخوانند. از او درباره امکانات آماده شده برای خروج از مرز هم سوال کردم که گفت: من با خودروی شخصی به این جا آمدم و راننده از من کرایه زیادی دریافت کرد. ولی دست مسئولین ایرانی درد نکند در این جا هم سایه بان، هم کولر و هم آب خنک هست و برای من که بچه کوچک دارم اوضاع را راحت کرده است.
در ادامه معاون امنیتی استاندار، مدیرکل امور اتباع خارجی استانداری، فرماندار تایباد و دبیر اول کنسولگری افغانستان نیز وارد محوطه و مشغول بازدید از روند بازگشت اتباع شدند. شمقدری نیز به میان اتباع در حال بازگشت رفت و با آن ها گفت و گو کرد. معاون استاندار خراسان رضوی خطاب به پیرزن افغانستانی که می گفت 6 سال است در ایران است و در این مدت در محمد شهر کرج زندگی می کرده است بیان کرد: در این سمت مرز اگر مشکلاتی دارید ما رسیدگی می کنیم؛ این سایه بان نصب شده، کولر ها، سرویس بهداشتی، بوفه و آب سرد تعبیه شده است اما در آن سوی مرز مسئولان افغانستانی پیگیری می کنند تا مشکلات حل بشود. شمقدری افزود: آیا در مسیر از کرج تا این جا خدای ناکرده کسی به شما بی احترامی کرده است؟ پیرزن پاسخ داد: نه الحمدا... تا این جا کسی به ما بی احترامی هم نکرده و خیلی خوب تا این جا آمده ایم.
خروج 67 درصد اتباع از دوغارون
در ابتدای ورود به اداره امور اتباع در مرز دوغارون در نشست خبری که با حضور اهالی رسانه های داخلی و افغانستانی فعال در ایران ترتیب داده شده بود شرکت کردیم. در این نشست خبری امیرا... شمقدری معاونت امنیتی و انتظامی استاندار خراسان رضوی، سید جعفر سیدآبادی مدیر کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری خراسان رضوی، حسین جمشیدی فرماندار شهرستان تایباد و مهرداد کریم زاده شهردار تایباد ضمن تشریح خدمات ارائه شده به اتباع افغانستانی در حال بازگشت، به سوالات خبرنگاران نیز پاسخ دادند.
جمشیدی فرماندار تایباد با اشاره به ارائه خدمات به اتباع در حال بازگشت اظهار کرد: در کل محوطه اداره اتباع تایباد، سایه بان همراه با کولر، چهار آب سردکن با ۲ منبع ۲ هزار لیتری آب، روزانه ۵۰۰ قالب یخ و توزیع روزانه بسته صبحانه با همکاری قرارگاه انصار انجام می شود. در سه نقطه از شهرستان نیز پخت نان انجام می‌شود و روزانه حدود 5000 قرص نان توزیع می شود و امکانات لازم شامل گاری رایگان برای حمل بار و 40 اتوبوس برای انتقال اتباع به مرز افغانستان تدارک دیده شده است.
شمقدری معاون استاندار نیز اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تا ۱۳ تیرماه، بالغ بر ۴۹۰ هزار تبعه افغانستانی از مرز دوغارون از کشور خارج شده‌اند که ۱۸۰ هزار نفر آنان مربوط به استان خراسان رضوی بوده‌اند. وی افزود: ۶۷ درصد خروج اتباع افغانستانی از کشور از طریق مرز دوغارون صورت گرفته و تنها ۳۲ درصد از مرز میلک سیستان و بلوچستان و ۱ درصد از مرز ماهیرود خراسان جنوبی انجام شده است. اوج خروج اتباع در روز 13 تیر ثبت شد و ۲۶ هزار نفر از مرز عبور کردند که ۱۶ هزار نفر از این تعداد، به‌صورت مستقیم و بدون مراجعه به اردوگاه، از مرز رد شدند.
در آخرین دقایق این نشست سمیع ا... دبیر اول کنسولگری افغانستان نیز وارد جلسه شد. یکی از خبرنگاران از او سوال کرد: اگر یک ایرانی به صورت غیرقانونی وارد خاک افغانستان شود موضع افغانستان درباره این عمل غیرقانونی چه خواهد بود؟ که وی با بیان اینکه فارسی نمی داند و به پشتون تکلم می کند پاسخی به این سوال نداد.