آن حضور تحول آفرین
سید حسن موسوی / مدیر کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی
یکی از مهم ترین رویدادهای فرهنگی که باعث ایجاد تحول ساختاری در اهداف و رویکردها در خراسان رضوی شد، بازدید مقام معظم رهبری از شهر تاریخی توس و مجموعه فرهنگی و تاریخی آرامگاه فردوسی در ۱۹ تیرماه سال 1375 بود. معظم له در یادداشتشان هنگام بازدید، ضمن اشاره به ذخیره های ارزشمند فرهنگی و تاریخی این منطقه بر لزوم اهتمام دولت بر امر حفظ و صیانت از حریم شهر تاریخی توس و مجموعه آرامگاه فردوسی نیز تأکید کردند و ضمن تقدیر از اقدامات انجام شده، کارهای انجام نشده را نیز بسی فراتر دانستند.ایشان با به کار بردن قید «باید» در انتهای یادداشت، دولت را مکلف کردند که باید در این بخش با همکاری پژوهشگران به توس و مفاخر آن و مخصوصا به فردوسی و اثر گرانسنگ او اهتمام بیشتری داشته باشد.
حضور رهبر انقلاب در توس سبب 2 تحول شد
همان گونه که اشاره شد مرقومه مقام معظم رهبری باعث ایجاد تحولات مهمی در منطقه تاریخی توس شد که این تحولات را در دو حوزه ساختاری ( ایجاد تشکیلات ) و رویکردی (برنامه ریزی فعالیت های فرهنگی و هنری و عمران و آبادانی ) می توان تقسیم کرد.
در بعد ساختاری به دلیل اهمیت شهر تاریخی توس که دارای آثار ارزشمندی از دوره های مختلف تاریخی از دوران پارینه سنگی در جوار حوزه کشف رود تا دوران میانه اسلامی است و همچنین مفاخر ومشاهیر متعلق به این خطه که آثار فکری آنان جزو مهم ترین منابع مکتوب در زمینه های مختلف علوم اسلامی همچون فقه و اصول و حکمت و فلسفه و عرفان و سیاست عملی و نظری و حدیث و روایت و تفسیر قرآن و تاریخ و ادبیات و ... است. لذا توجه و اهتمام جدی به این موضوع می طلبید که ساختاری تشکیلاتی به وجود آید تا نسبت به همه زمینه های فرهنگی، تاریخی، اجتماعی، اقتصادی و عمرانی اهتمام ویژه داشته باشد .
شورای احیای توس با 8 وزارتخانه
برای این منظور شورای احیای توس که مرکب از هشت وزارتخانه به ریاست معاون اول رئیس جمهور و وزیر میراث فرهنگی به عنوان دبیر شوراست طبق اساسنامه و شرح وظایف تعیین شده وظیفه سیاست گذاری های کلان در حوزه های مختلف فرهنگی و هنری و اقتصادی و عمران و آبادانی توس را عهده دار شدند.
پس از تشکیل ستاد احیای توس دومین اقدام، تشکیل پایگاه میراث فرهنگی ومنظر تاریخی توس است که زیر نظر امور پایگاه های میراث جهانی وظیفه حفظ واحیا و تعیین حریم و اجرای ضوابط و قوانین حاکم بر میراث فرهنگی در این منطقه تاریخی را بر عهده دارد .
با توجه به هدف گذاری پایگاه های میراث جهانی وزارت میراث فرهنگی جهت ثبت حریم و منظر شهر تاریخی توس در فهرست میراث جهانی یکی از اهداف و برنامه های راهبردی شورای احیای توس تسریع در ثبت در فهرست میراث جهانی است . سومین اقدام مؤثر پس از بازدید مقام معظم رهبری گنجانیدن منطقه تاریخی شهر توس در حوزه مدیریت شهری در شهرداری مشهد است.
توس به شهر آمد
بعد از تاکید مقام معظم رهبری نسبت به توجه به همه ابعاد این منطقه، محدوده منفصل توس در حوزه مدیریتی و نظارتی و خدماتی و عملیات عمرانی شهرداری مشهد قرار گرفت و برای تسهیل در تصویب طرح ها و لوایح و تخصیص بودجه نیز در ساختار شورای شهر مشهد مقدس کمیسیونی ویژه به نام کمیسیون احیا و آبادانی توس شکل گرفته است.
جذب هزاران میلیارد بودجه احیا
این ساختار سازی چه در حوزه ستادی وچه در حوزه صنفی باعث شده است تا ضمن جذب وتخصیص بیش از هزاران میلیارد تومان از زمان بازدید مقام معظم رهبری تاکنون شاهد رونق و آبادانی شهر تاریخی توس و همچنین حفظ واحیا و بازپیرایی مجموعه فرهنگی و تاریخی آرامگاه فردوسی در قالب یک پروژه حفاظتی ومرمتی باغ ایرانی باشیم که با افزایش بیش از 10 هکتار به فضای سبز آرامگاه و قسمت جلوخان و بولوار شاهنامه محیطی شاداب و مفرح و زیبا را برای بازدیدکنندگان از این مجموعه فرهنگی و تاریخی فراهم سازد.
ایجاد جذابیت های منظری و بصری
همچنین برای محتوابخشی به فضاهای الحاقی به مجموعه آرامگاه فردوسی تاکنون بیش از 10 پیکره و مجسمه در ابعادی بزرگ که به لحاظ جذابیت منظری وبصری مناسب فضای آرامگاه و قسمت جلوخان و سایر معابر و میادین منتهی به آرامگاه باشد توسط بهترین هنرمندان آثار حجمی ساخته و نصب شده است .
در بعد رویدادی نیز پس از ثبت روز ۲۵ اردیبهشت به نام روز ملی حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان پارسی هر ساله در دو سطح عمومی و اختصاصی یعنی برگزاری مراسم برای آحاد مردم و همچنین برگزاری همایش علمی با تعیین موضوع و محورهای تخصصی همایش با هدف بزرگداشت مقام شامخ حکیم ابوالقاسم فردوسی و معرفی ابعاد شخصیت و افکار و اندیشه های او که ضامن حفظ وبقا و استحکام دو بعد هویت اسلامی و ایرانی ما از زمان سرایش شاهنامه تاکنون بوده است هرساله بدون این که این برنامه ها در یک سال دچار وقفه و تعطیلی شود برگزار می شود.
19 تیر؛ نقطه عطف تاریخی
بدون تردید نگاه عمیق و جامع رهبر معظم انقلاب نسبت به مقوله فرهنگ و هنر و هویت فرهنگی و همچنین ادبیات و زبان پارسی که در بیاناتشان در بزنگاه های مختلف نسبت به اهمیت آن ها در هنگامه های گوناگون ایراد فرمودند باعث ایجاد خط مشی و تحول بنیادی در افق و نگاه مدیران فرهنگی شده است که البته آنچه تاکنون در طی این دوران اتفاق افتاده نسبت به کارهای عقب مانده و برزمین مانده خیلی ناچیز است . در شرایط کنونی پس از دفاع مقتدرانه نیروهای مسلح در کنار اتحاد و همبستگی و وحدت ملی مردم تحت رهبری داهیانه مقام معظم رهبری این امر مسجل شد که تفکیک و جداسازی دو بعد ملی و ایرانی و بعد اعتقادی و اسلامی در مردم امری بیهوده است . لذا تقویت بن مایه های این دو بعد هویتی ضامن حفظ و ثبات و تقویت امنیت ملی و اقتدار نظام جمهوری اسلامی است . مهم ترین شخصیت که اولین پرچمدار گفتمان پیوند بین این دو بعد هویتی بود نیز حکیم ابوالقاسم فردوسی است که شاهنامه او سرشار از اعتقاد و باور به ایمان به خدا و توسل وتمسک به ولایت امیرالمؤمنین وائمه اطهار(ع) همراه با عشق به ایران و فرهنگ ایران و اسلام است . محرم امسال نیز عرصه گاه و تجلی‌گاه تبلور و جوشش این عشق به ایران و اسلام و ولایت توامان بود . در برنامه های آتی در مجموعه فرهنگی و تاریخی حکیم ابوالقاسم فردوسی سعی خواهیم کرد با برنامه ریزی منسجم تر و با استفاده از تمامی ظرفیت‌های فرهنگی و هنری در سطح ملی به بهترین شکل ممکن در جهت تعمیق و تحکیم این دو بعد هویتی فرهنگ ساز قدم برداریم .