گفت و گو با دختر نوجوان مشهدی که در المپیاد جهانی علوم زمین برنده 2 مدال برنز شده است
ستاره درخشان «زمین»
هانیه غلامی
تیم ملی المپیاد علوم زمین ایران در هجدهمین دوره المپیاد جهانی علوم زمین ۲۰۲۵ چین موفق به کسب ۴ مدال برنز شد. این مسابقات در تاریخ ۱۵ تا ۲۶ مردادماه ۱۴۰۴ در شهر جینینگ کشور چین برگزار شد، 4 نماینده ایران در این رقابت‌ها توانستند چهار مدال برنز کسب کنند. در این دوره از رقابت‌ها، بیش از ۳۰ کشور از سراسر جهان حضور داشتند و با یکدیگر به رقابت پرداختند. فاطمه هدایت کاخکی، دانش آموز پایه دوازدهم از مشهد یکی از نمایندگان کشورمان در این مسابقات بود که توانست 2 مدال برنز این المپیاد را از آن خود کند. این دانش آموز نخبه مشهدی در گفت و گویی صمیمانه با روزنامه خراسان، از دغدغه‌ها، چالش‌ها و آرزوهایش برای آینده می‌گوید.
چشمان درخشنده فاطمه حکایتگر امیدی است که برای روزهای پیش رو دارد اما دل نگرانی‌هایی نیز ذهن او را مشغول کرده است، از او می خواهم خودش را معرفی کند و از آغاز علاقه‌اش به مطالعه علوم زمین و مسیرش تاکنون و کسب مدال ارزشمند المپیاد جهانی بگوید،وی پاسخ می‌دهد: فاطمه هدایت کاخکی متولد 1385 و دانش آموز پایه دوازدهم در دبیرستان غیرانتفاعی بهشت هستم و در المپیاد جهانی علوم زمین در دو زمینه مدال برنز کسب کرده‌ام. از کودکی محیط زیست یکی از دغدغه‌های من بود، در سال یازدهم تدریس خوب معلم زمین‌شناسی باعث شد علاقه من به علوم زمین بیشتر شود.
سطح بالای علمی ایرانی‌ها و ضعف در آموزش کاربردی
او با بیان این که در ابتدا صرفا بعضی مباحث را دوست داشتم ولی بعد از این که با حوزه‌های مختلف آن مثل اقیانوس‌شناسی، آب و هواشناسی و نجوم آشنا شدم علاقه من بیشتر شد و ادامه دادم، می‌گوید: در مسابقات انتخابی کشور مدال طلا کسب کردم و در نهایت جزو چهار نفر تیم ملی شدم. وقتی تازه وارد این مسیر شدم فکرش را نمی کردم بتوانم در سطح جهانی حضور پیدا کنم بیشتر به این فکر می کردم که بتوانم در کشور خودم در حوزه تغییرات اقلیمی و محیط زیستی تحقیق و پژوهش داشته باشم و اثرگذار باشم. وی با اشاره به حضور نمایندگان 32 کشور در این المپیاد جهانی درباره سطح دانش دانش‌آموزان ایرانی در مواجهه با نمایندگان دیگر کشورها اظهار می‌کند: من سطح دانش ایرانی‌ها را در مسابقات از همه تیم‌ها بالاتر دیدم و اگر صرفا مسابقه بر این مبنا بود که مطالبی را که می‌دانیم بیان کنیم؛ اطمینان دارم هر چهارنفر طلا می‌گرفتیم ولی کشورهای دیگر در به کار بردن علمی که داشتند بسیار خوب بودند. برای مثال اگر ما 80 درصد علم داشتیم، می‌توانستیم 10 درصد آن را کاربردی کنیم ولی آن‌ها 20 درصد علم داشتند و از همه آن استفاده می‌کردند چراکه در زمینه تحقیقات و کارمیدانی خیلی خوب آموزش دیده بودند.
لزوم توجه بیشتر به حوزه علوم زمین
از فاطمه می‌خواهیم درخصوص میزان حمایت و توجهی که در مسیر رسیدن به این مرحله دریافت کرده است، بگوید. لبخندی می زند و ادامه می‌دهد: مدرسه و دو نفر از معلم‌ها در این زمینه بسیار به من کمک می‌کردند اما چیزی که من را خیلی ناراحت کرد، این بود که باشگاه دانش‌پژوهان جوان بیشتر به المپیادهای دیگر بها می‌داد در حالی که مشکلات امروز مثل کمبود انرژی، تغییر شرایط اقلیمی و محیط زیست به صورت مشخص در حوره علوم زمین است و دیگر کشورها این موضوع را درک کرده‌اند و خیلی به این حوزه توجه دارند. در زمینه روحی مادر و پدرم خیلی به من کمک کردند و هربار که به لحاظ روحی خسته بودم همیشه به من می گفتند به خودت و ایرانی بودنت مطمئن باش.
ترجیح می دهم در کشور خودم ادامه تحصیل دهم اما...
این نوجوان نخبه دهه هشتادی درباره موضوعاتی که اکنون ذهنش را مشغول کرده و برنامه‌ای که برای آینده دارد، می‌گوید: در حال حاضر به این فکر می کنم که بتوانم برای مرحله بعدی المپیاد تلاش کنم و مدال‌های بیشتر و قشنگ‌تری به دست بیاورم چون با این که المپیاد جهانی علوم زمین 18 سال است که برگزار می‌شود ولی در ایران 5 سال است که شناخته شده است. دوست دارم به کمیته علوم زمین وارد شوم و به بچه‌های علاقه‌مند به این حوزه کمک کنم. برای آینده هم دوست دارم مهندسی انرژی بخوانم اما نمی دانم در ایران یا جای دیگری. وی می افزاید: رئیس باشگاه دانش‌پژوهان جوان مطرح کردند که قول‌هایی برای تسریع پیشرفت علمی و آینده شغلی افرادی که بناست در حوزه علوم زمین وارد شوند، داده شده است. اگر این موارد عملی شود، طبیعتا ترجیح می دهم در کشور خودم و در کنار خانواده‌ام بمانم و ادامه تحصیل دهم، اما در غیر این صورت مجبورم مهاجرت کنم، درحالی که مسائل محیط زیستی کشورم از دغدغه‌های مهم من هستند.
نگاه درآمدزایی و دغدغه اقتصادی نسل جدید
وقتی از او می پرسیم به نوجوانانی که مانند تو به علوم زمین علاقه دارند چه توصیه‌ای داری؟ پاسخ می‌دهد: نمی‌توانم بگویم می‌توانند از طریق این رشته به درآمدزایی بسیار زیادی برسند چون ندیده‌ام اما پیشنهاد می‌کنم حتی اگر رشته دیگری را هم خواندند پیگیر علاقه‌شان در حوزه مطالعات علوم زمین باشند.