printlogo


راز گوی فیروزه‌ای ایوان
فالیزیان

​​​​​​​
در بالای ایوان نقاره‌خانه حرم گوی فیروزه‌ای رنگی آویخته شده که سال‌هاست داستان‌ها و روایت‌های مختلفی پیرامون آن شکل گرفته است. برخی گفته‌اند این گوی در اصل از جنس فیروزه یک‌تکه بوده و در دوره پهلوی اول توسط فردی ثروتمند به حرم اهدا شده است. روایت دیگری مدعی است که در زمان پهلوی دوم انگلیسی‌ها گوی اصلی را ربوده و به جای آن نمونه‌ای سفالی و بی‌ارزش نصب کرده‌اند. اما بررسی‌های کارشناسان نشان می‌دهد این روایت‌ها حقیقت ندارند. مهندس رضا دیشیدی، معاون اسبق فنی حرم به آستان نیوز توضیح داد که شکل طاق ایوان نقاره‌خانه به گونه‌ای است که در محل تلاقی دو قوس، معمولاً برای زیبایی شیئی نصب می‌شود. در این بنا هم استاد یوسف کاشی‌پز، کاشی‌کار ایوان، گوی سفالی فیروزه‌ای را از ابتدا برای تزیین ساخته و نصب کرده است. دلیل دیگر رد این داستان‌ها اندازه گوی است؛ قطر آن حدود ۴۵ سانتی‌متر است و تاکنون در هیچ معدن فیروزه‌ای سنگی با چنین ابعاد یک‌دست یافت نشده است. حتی فیروزه شجری هم پس از تراش نمی‌تواند به شکل یک گوی کاملاً گرد باقی بماند. دیشیدی همچنین به گوی‌های فیروزه‌ای چهار طرف ضریح اشاره کرده که با هنر مُرَصّع‌کاری از قطعات کوچک فیروزه و نقره ساخته شده‌اند. این نمونه‌ها نشان می‌دهد که ساخت گوی‌های بزرگ تنها با ترکیب قطعات فیروزه امکان‌پذیر است، نه با یک سنگ یک‌دست. علاوه بر این، رنگ آبی یکدست گوی ایوان نقاره‌خانه هم تایید می‌کند که جنس آن سفال است، زیرا فیروزه طبیعی همواره رگه‌های خاکی دارد.