حاج محمود کریمی با عمل به توصیه رهبر انقلاب و اجرای «ایران ای سرای امید» در فاطمیه یکی از مهم ترین کارکردهای هیئت‌های مذهبی را یادآوری کرد
از ایران می خوانیم، با ایران می مانیم
رضایی
در میانه تیرماه ۱۴۰۴ ، روزهایی که جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند همبستگی و آرامش روانی بود، حسینیه امام خمینی (ره) شاهد رویدادی قابل‌توجه بود. در شب عاشورا و در میانه مجلس عزاداری امام حسین (ع)، رهبر انقلاب خطاب به حاج محمود کریمی فرمودند: «ای ایران بخوان». کریمی نیز سرود «ای ایران» را که پیش‌تر با صدای محمد نوری و آهنگ سازی فریدون شهبازیان بر شعری از نادر ابراهیمی در حافظه جمعی ایرانیان نقش بسته بود، با تلفیقی از ابیاتی آیینی در وصف ائمه اطهار (ع) بازخوانی کرد. این انتخاب و اجرا، فراتر از یک مداحی ، پیامی روشن داشت: وطن‌دوستی و اعتقادات دینی در کنار هم ستون‌های هویت ایرانی را تشکیل می‌دهند.
در جریان شب‌های عزاداری حضرت فاطمه زهرا (س) و در محضر رهبر انقلاب، محمود کریمی بار دیگر با تضمین از اثر معروف «ایران ای سرای امید» ــ تصنیفی ساخته محمد لطفی بر شعری از هوشنگ ابتهاج که نخستین بار با صدای شهرام ناظری شنیده‌شده بود ــ قطعه‌ای ملی–مذهبی اجرا کرد. او این بار نیز ابیاتی در وصف ائمه اطهار (ع) را با شعر ملی درآمیخت تا بار دیگر پیوند دین و وطن را در قالبی هنری و آیینی به نمایش بگذارد. این موضوع از چند جهت دارای اهمیت است.
ترکیب دین و وطن در شعر آیینی
بازخوانی «ای ایران» توسط حاج محمود کریمی آن‌هم در فضای آیینی، نشان داد که شعر ملی و وطنی می‌تواند با مضامین مذهبی درآمیزد و به اثری چندلایه بدل شود. این ترکیب، نه‌تنها احساسات دینی را برمی‌انگیزد، بلکه غرور ملی را نیز تقویت می‌کند. درواقع، چنین آثاری یادآور این حقیقت‌اند که عشق به ایران و وفاداری به اعتقادات دینی، دو روی یک سکه‌اند و هیچ‌کدام بدون دیگری کامل نیست.
هیئت‌های مذهبی؛ تریبون وحدت و مطالبه گری
برخی هیئت‌های مذهبی از آغاز شکل‌گیری تاکنون، فراتر از محافل عزاداری صرف عمل کرده‌اند. این مکان‌ها همواره بستری برای طرح موضوعات اعتقادی، ملی، اجتماعی، سیاسی و حتی انتقادی بوده‌اند. نمونه‌های روشن آن را در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در شهرهایی چون یزد، می‌توان مشاهده کرد. در این هیئت‌ها، شعر آیینی و مداحی گاه بر پایه تصنیف‌های شناخته‌شده موسیقی یا بازآفرینی آثار ملی اجراشده و دغدغه‌های مردم نیز در قالبی هنری و آیینی بیان‌شده است. بی‌تردید از همان آغاز شکل‌گیری مجالس و محافل دینی، یکی از رسالت‌های اصلی این محافل را می‌توان آگاهی‌بخشی، مطالبه گری و تقویت وطن‌دوستی دانست. این مجالس نه‌تنها محلی برای ذکر مصیبت و بزرگداشت اهل‌بیت (ع) بوده‌اند، بلکه همواره بستری برای طرح دغدغه‌های اجتماعی و ملی و ایجاد همبستگی میان مردم محسوب شده‌اند.با توجه به همین ویژگی، هیئت‌ها را می‌توان تریبونی مردمی برای مطالبه عدالت، دین‌مداری، تقویت وطن‌دوستی و بازتاب مسائل روز جامعه بدل کرده است
پویایی در سایه روزآمدی
بدون شک یکی از مهم‌ترین عوامل پویایی هیئت‌ها، توجه به مسائل روز در چارچوب آموزه‌های دینی است. بازخوانی «ای ایران» و «ایران ای سرای امید» توسط حاج محمود کریمی ، تنها نمونه‌ای از این روزآمدی به شمار می‌آید؛ پیامی غیرمستقیم از سوی رهبر انقلاب که نشان می‌دهد وطن‌دوستی و وحدت‌آفرینی باید همواره در متن آیین‌های مذهبی حضورداشته باشد. به‌روز شدن مضامین مداحی، نه‌تنها به رونق هیئت‌ها کمک می‌کند، بلکه همبستگی اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.
سابقه تاریخی شعر ملی–مذهبی
شعر ملی–مذهبی سابقه‌ای درخشان در تاریخ معاصر ایران دارد. پیش از انقلاب، بسیاری از مراسم‌های مذهبی با مضامین اجتماعی، ملی و مطالبه گرانه همراه بودند. در دوران دفاع مقدس، نوحه‌ها و سرودهای آیینی با مضامین مقاومت و وطن‌دوستی درآمیختند و به ابزار مهمی برای تقویت روحیه ملی بدل شدند. حتی در جنگ دوازده‌روزه اخیر نیز، تولید چنین آثاری بار دیگر اهمیت خود را نشان داد. هرچند در برخی دهه‌ها این جریان کمرنگ شده است، اما امید می‌رود با نمونه‌هایی چون بازخوانی «ای ایران»، بار دیگر فرهنگ مطالبه گری و وطن‌دوستی در هیئت‌ها جان تازه بگیرد.
نقش هنرمندان و مداحان در هویت‌سازی
حاج محمود کریمی با توصیه رهبر انقلاب با اجرای «ای ایران» در شب عاشورا و «ای ایران ای سرای امید» در شب شهادت حضرت زهرا (س) یکی از مهم‌ترین کارکردهای هیئت‌های مذهبی را یادآوری کرد: روشنگری به سبک ائمه اطهار (ع)، همراه با وطن‌دوستی و وحدت‌آفرینی. این اقدام نشان داد که مداحان اهل‌بیت (ع) می‌توانند با بهره‌گیری از شعر ملی–مذهبی، نقش مهمی در تقویت هویت ملی –مذهبی وحدت‌آفرینی جمعی ایفا کنند. در کنار آن، نباید از نقش هنرمندان و سازندگان این آثار غافل شد؛ کسانی که با خلق سرودها و اشعار وطنی، در بقا و سربلندی ایران سهمی بزرگ دارند. تکریم این هنرمندان ضرورتی فرهنگی و اجتماعی است.