آگاهی در آتش نمی‌سوزد
رضایی
در تاریخ پرفرازونشیب ایران، نام مغول‌ها همواره با ویرانی، آتش و خاموشی چراغ دانایی گره‌خورده است. منابع معتبر تاریخی روایت می‌کنند که با یورش مغولان در سده هفتم هجری، مراکز علمی، مدارس و کتابخانه‌ها نیز هدف حمله قرار گرفتند. کتاب‌هایی که حاصل قرن‌ها اندیشه، پژوهش و تمدن سازی بودند، یا در آتش سوختند یا در آب افکنده شدند تا جایی که برخی مورخان از تیره شدن آب رودخانه‌ها از جوهر کتاب‌ها سخن گفته‌اند.کتابخانه‌ها در آن روزگار، نماد عقلانیت، گفت‌وگو و پیشرفت بودند و نابودی آن‌ها، نشانه‌ای روشن از تقابل آشوب با آگاهی به شمار می‌رفت.
هنوز آمار دقیقی در دست نیست
حالا باگذشت قرن‌ها از آن فاجعه تاریخی، زخمی مشابه، بار دیگر بر پیکر فرهنگ این سرزمین نشسته است. در جریان آشوب‌های اخیر، شماری از کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی در نقاط مختلف کشور به دست اغتشاشگران تخریب و به آتش کشیده شدند. هرچند خبرهایی جسته‌وگریخته از این اتفاقات به گوش می‌رسد، اما تاکنون از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و دیگر ارگان‌های مسئول، اطلاعات شفافی درباره میزان خسارات وارده به رسانه‌ها اعلام‌نشده است و پیگیری‌های چندین‌ساعته روز گذشته ما از طریق روابط عمومی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برای دستیابی به پاسخی دقیق، بی‌نتیجه ماند.
بااین‌حال، در میان این اخبار تلخ، خبرهای امیدوارکننده‌ای نیز از سوی برخی سازمان‌ها، نهادها و فعالان فرهنگی درباره احیای کتابخانه‌های آسیب‌دیده شنیده می‌شود. یکی از این اقدامات، اهدای کتاب به‌تمامی کتابخانه‌های آسیب‌دیده در سطح کشور از سوی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی است. برای آگاهی بیشتر از این طرح، با حجه الاسلام سید جلال حسینی، رئیس این سازمان، گفت‌وگو کرده‌ایم.
طرحی امیدآفرین
رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: کتابخانه آستان قدس رضوی یکی از معتبرترین کتابخانه‌های ایران اسلامی و جهان اسلام است که با برخورداری از بیش از ۳۵ میلیون منبع مطالعاتی، نقش مهمی در پشتیبانی علمی و فرهنگی کشور ایفا می‌کند. در پی اتفاقات هفته‌های اخیر و آسیب‌دیدن و سوختن تعدادی از کتابخانه‌ها در آتشی که به دست آشوبگران افروخته شد، این مجموعه آمادگی خود را برای همکاری در مسیر احیا و فعال‌سازی دوباره کتابخانه‌های آسیب‌دیده کشور اعلام کرده است.وی افزود: با مشاهده وضعیت موجود، تصمیم بر این شد که از طریق کتابخانه آستان قدس رضوی وارد عمل شویم و در تأمین کتاب‌های کتابخانه‌ها اقدامات لازم در دستور کار قرار گیرد. در این راستا، مسئولان کتابخانه‌های آسیب‌دیده در سراسر کشور می‌توانند با ارائه درخواست به کتابخانه آستان قدس رضوی و از طریق سایت کتابخانه‌های کشور، کتاب‌های موردنیاز خود را تأمین کنند.
حجت‌الاسلام حسینی تصریح کرد: این طرح تنها به کتابخانه‌های آسیب‌دیده محدود نمی‌شود و حتی کتابخانه‌هایی که در این جریانات آسیب‌ندیده‌اند اما نیاز به تأمین منابع دارند نیز می‌توانند درخواست خود را ارائه دهند. علاوه بر این، مدارس و کانون‌های فرهنگی نیز می‌توانند از ظرفیت این طرح بهره‌مند شوند.
رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی ادامه داد: پیش‌ازاین نیز سازمان کتابخانه‌های آستان قدس رضوی در قالب طرح‌های اهدای کتاب، هرسال مجموعه قابل‌توجهی از کتاب‌های چاپی را به‌صورت اهدا یا امانت بلندمدت به مراکز فرهنگی کشور ارسال می‌کرد و در این طرح نیز پای‌کار کتاب و کتابخوانی است. امیدواریم با همکاری هم بتوانیم به‌سرعت اقدامات قابل‌توجهی را در این زمینه انجام دهیم و به‌زودی شاهد بازگشایی این کتابخانه‌ها و رونق روزافزون آن ها باشیم.