تا ابد، این خونه ناموس منه
محمد بهبودی نیا
گاهی هنر در شرایط جنگ میتواند به اندازه موشکها در مسیر دفاع از وطن کارآمد باشد به ویژه اگر توسط هنرمندی خلق شود که مردم او را به عنوان یک نفر از خودشان به شمار بیاورند. مهمترین مزیت این آثار وحدت آفرینی است که جزو اصول زیربنایی در میدان جهاد به شمار میآید.اصلاً هنر به چه کاری میآید اگر در لحظاتی که مردم به یاری، همدردی یا صدایی برای بیان درد و امیدشان نیاز دارند، در کنارشان نباشد؟ محسن چاوشی، پرواز همای، رضا صادقی، حامد همایون، گرشا رضایی، والایار، میثم ابراهیمی و... از جمله هنرمندانی هستند که با اعتقاد به این اصل مهم که هنر و هنرمند در هیچ زمانهای نباید سکوت کنند، این روزها به خلق آثاری شنیدنی دست زدهاند که در ادامه نگاهی گذرا به ساختار و ویژگی ترانههای این آثار میاندازیم.
میان دشمن و وطن، ننگ بر آن که شک کند
محسن چاوشی به مانند گذشته خط شکنی کرد و در روزهای جنگی که در آن به سر میبریم، با اجرای اثر «حسبی ا...» با ترانهای از مهدی عباسی بازهم ثابت کرد که وطن و مردم این سرزمین خط قرمز او هستند.
او در این اثر مانند ترانه «علاج» در جنگ12 روزه که حاصل ذوق کاظم بهمنی بود،به صراحت اعتقاداتش را بیان میکند؛ اگر در ترانه علاج گفت: «مردم علاج در وطن است» و با همین یک جمله ساده در جامعه خط فکری ایجاد کرد، امروز در ترانه «حسبی ا...» هم به بی رحمی دشمنان ایران اشاره میکند. ترانه سرا در این ترانه با طرح این موضوع بلافاصله دلایل روشنی میآورد و از مدرسههای بی پناه میگوید و دخترانی که در این مدرسهها قربانی میشوند؛ بعد این دشمنان را به صراحت مریض و واجب المطب خطاب میکند. محسن چاوشی با اجرای این اثر به روشنی راه و مسیر فکریاش را مشخص میکند و خطاب به بدخواهان این سرزمین میگوید: «میان دشمن و وطن ننگ بر آن که شک کند/ مرگ بر آن که خواسته شمر به ما کمک کند»
یکی از ویژگیهای ترانه نوین ایران بیان بسیاری از حرفها به صورت واضح و خارج از لفافه است. مونولوگ هایی که مستقیم سر اصل مطلب میرود و برخلاف بسیاری از شعرهای کلاسیک در آن نشانی از ایهام و ابهام نیست؛ ویژگی که هم در ترانه علاج و هم حسبی ا... به روشنی دیده میشود. متن این ترانه در کنار صدای محسن چاوشی و موسیقی خلوت این اثر تأثیر بسزایی در ارائه اثری دلنشین داشته است.
از مرگ نترسید، از وطن فروشی بترسید
پرواز همای دیگر خوانندهای بود که در واکنش به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، اثری شنیدنی را درباره دانش آموزان مدرسه میناب تولید کرد. این خواننده ایرانی را بسیاری از ما با آثار متفاوتش میشناسیم. خوانندهای که اگر کم و کاستی در وضعیت مدیریتی کشور هم دیده، مانند محسن چاوشی و دیگر خوانندگان بدون تعارف حرفش را در قالب تولید اثری موسیقی محور زده است. از نگاه پرواز همای موسیقی و ترانه به جز بُعد عاشقانه سرایی، ابعاد متفاوت دیگری هم دارد. او تا امروز چندین اپرا از جمله موسی و شبان، حلاج و... را در کارنامه کاریاش دارد؛ اما اگر بخواهیم نگاهی گذرا به «مشق خون» اثر جدید این خواننده داشته باشیم، باید به این نکات اشاره کنیم که پرواز همای در این اثر جدید نیز روندی متفاوت را دنبال کرده است. او در این اثر همانند بسیاری از آثارش یک روایت منسجم را بیان میکند و برای بیان این روایت در شعر از صدای کودکی خردسال استفاده می کند و در واقع با این تکنیکها اثری چند لایه تولید کرده است. همای در متن ترانه مشق خون از شرارت آمریکاییها در طول تاریخ میگوید که سیاهان را به بردگی گرفتند و سرخ پوستها را قتل عام کردند و مجسمه آزادی را که دروغی مضحک بود، روی خون آن ها ساختند.
این خواننده از همان روزهای ابتدایی جنگ تا امروز که روز پانزدهم را پشت سر میگذاریم، در فضای مجازی با انتشار چندین متن به صراحت موضع خودش را درباره این جنگ اعلام کرده و کنار مردم و وطنش ایستاده است. او در یکی از این واکنشها نوشت: «از مرگ نترسید، از وطن فروشی بترسید».
غمت نباشه تا ابد، این خونه ناموس منه
رضا صادقی هم این روزها با اثری متفاوت به میدان آمده است.
این خواننده اثری متفاوت با نام «خدا، مادر، وطن» با ترانهای از بابک صحرایی تولید کرده که در آن از زاویهای نو به موضوع وطن پرداخته است. این موسیقی با ضرب و زنگ زورخانه شروع میشود که در انتقال مفهوم پهلوانی که ترانه این اثر به دنبال آن است، کمک شایان توجهی میکند. شاعر این اثر که سابقهای طولانی در دنیای ترانه دارد، به سراغ روایت یک فیلم مشهور ایرانی رفته است که در آن شخصیتهایی از جمله قیصر، فرمان و ... حضور داشتند. ترانه سرای این اثر خاطرات تاریخی مردم ایران و موضوعاتی را که ایرانیها روی آن غیرت زیادی دارند،یادآوری میکند. صادقی در این اثر از وطن گفته و با هوشمندی ترانهای را انتخاب کرده که در آن خبری از حرفهای تکراری نیست، همین پرداختن به وطن از زاویهای نو رمز شنیدنیتر شدن این اثر به شمار میآید.
خدا تا آخر دنیا کنار ماس
گرشا رضایی، حامد همایون، میثم ابراهیمی و «والایار» از دیگر خوانندگانی هستند که هراس از قضاوت شدن و برچسب خوردن توسط برخی مخاطبان در شرایط کنونی را کنار گذاشتند و به تولید اثر با مضمون ایران در این روزها پرداختند.
گرشا رضایی ترانهای از یاحا کاشانی خواند:
«عزیزم زنده بودن بی تو بی معناست/ تموم زندگی و دلخوشیم اینجاس/ تموم واژهها رو گشتم و دیدم/ وطن زیباترین واژه تو این دنیاس»
این ترانه دارای ساختاری ساده و عاطفه مند است، با روایتی که به صمیمیترین شکل ممکن بیان شده وسپس با یک ملودی که تنها ساز تشکیل دهنده آن گیتار است و همچنین صدای گرم گرشا رضایی به اثری شنیدنی تبدیل شده است.این روزها سه ترانه دیگر که توسط حامد همایون، والایار و میثم ابراهیمی خوانده شده هم با بازخوردهای فراوانی از سوی مخاطبان رو به رو شد.
حامد همایون «نقطه پایان» را به یاد کودکان مدرسه میناب خواند که بهترین بخش ترانه این بیت بود «با یه بغل، رو غصه هات، نقطه پایان می ذارم / روزی که دختردار شم اسمشو ایران می ذارم».
اگر چه ساختار این ترانه نسبت به ترانههای دیگری که در این روزها میشنویم ساده تر بود اما عاطفه ژرف این ترانه می تواند این اثر را نیز در ردیف آثار شنیدنی قرار دهد.
والایار از دیگر خوانندگان کشورمان نیز با ترانه «وطن طاقت بیار» پای کار آمد و از امید به آینده گفت و از رسیدن به روزهای روشن خواند.
میثم ابراهیمی هم خواند: « وطن ایران من، وطن ای روح و تن / وطن فدای خاک تو، تموم و جون من»
خبر مرتبط
واکنش ها به قطعه «حسبی ا...» محسن چاوشی
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی: «موشک حسبی ا... محسن چاوشی چه ها می کند. زنده باد محسن چاوشی عزیز.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه: خدا برای ایران ما کافی است؛ این راز حفظ سرزمین و عزت ماست. تاریخ به یاد خواهد سپرد ملتی را که به خدا تکیه کرده و هرگز در برابر ظلم سر خم نکرده است.از محسن چاوشی که صدای این روزهای وطن سرافراز ماست، سپاسگزاریم.
رضا مهدوی، موسیقی دان: تک تک واژگان این اثر، کلیدواژههایی هستند که با صدای گرم چاوشی، فرازهایی از عمق فاجعه از دومین جنگ تحمیلی آمریکایی صهیونی را برای گوشهای جهانیان معنابخشی میکند.