نسخه اورژانسی برای برخورد با سوختگی
اکرم انتصاری | روزنامه نگار
سوختگی ازآن دسته اتفاقاتی است که میتواند واقعا برای بدن گران تمام شود. فرقی نمیکند این سوختگی ازچه نوعی هم باشد. آسیب ممکن است دراثرتماس با حرارت، مواد انفجاری چهارشنبه سوری، مایعات و بخارداغ، برق، مواد شیمیایی یا حتی تابش شدید آفتاب ایجاد شودیا درشرایط بحران مانند آتشسوزی یا انفجار باشد. البته اگرما نحوه برخورد با سوختگی را بدانیم وکارهایی که باید را انجام دهیم و اقداماتی که نباید به سراغش برویم را هم بدانیم میشود نقش مهمی درمدیریت اوضاع داشته باشیم.
برخورد با سوختگی با ایمن کردن محیط
هرچند امیدواریم هیچ اتفاقی برای هموطنان دراین روزها نیفتد، به خصوص این که چهارشنبه سوری علاوه برخطرات همیشگی، امسال با مشکلات دیگری هم مواجه است؛ اما به هرترتیب اولین قدم اقدام درمواجهه با فرد دچارسوختگی، حفظ آرامش و ایمن کردن محیط است. درصورتی که فرد درتماس با آتش قرارگرفته باشد باید ابتدا فرد آتش گرفته خاموش و سپس منبع آتش خاموش شود. اگر لباس فرد درحال سوختن است، بهترین روش«ایستادن،افتادن وغلتیدن روی زمین» است تا شعلهها خاموش شوند.درچنین شرایطی استفاده ازپتو یا پارچه ضخیم نیزمیتواند به خاموش کردن آتش کمک کند. درمواردی که سوختگی ناشی ازبرق است، پیش ازلمس فرد باید جریان برق قطع شود، زیرا تماس مستقیم با فردی که هنوزدرمعرض جریان برق قرار دارد میتواند برای امدادگرنیزخطرناک باشد.پس ازایمن شدن محیط، باید وضعیت عمومی فرد بررسی شود. سطح هوشیاری، وضعیت تنفس و نبض ازمهمترین مواردی هستند که باید ارزیابی شوند.
خنک کردن استاندارد سوختگیها
یکی ازمهمترین اقدامات اولیه درسوختگیها خنک کردن محل آسیب است. توصیه میشود محل سوختگی به مدت۱۵تا۲۰دقیقه زیرآب خنک و جاری قرارگیرد. این اقدام باعث کاهش درد، تورم وعمق سوختگی میشود. استفاده مستقیم ازیخ یا آب بسیار سرد میتواند به بافت پوست آسیب بیشتری وارد کند وتوصیه نمیشود. بهتراست پیش از ایجاد تورم، وسایل تنگ مانند انگشتر، ساعت، دستبند، ازبدن فرد خارج شود. با این حال اگرلباس به محل سوختگی چسبیده باشد نباید آن را از پوست جدا کرد، زیرا ممکن است باعث آسیب بیشتر به بافت شود.
با سوختگیهای درجهدارچه کنیم؟
سوختگی درجه یک| پوست دچارقرمزی و درد میشود اما تاولی ایجاد نمیشود. آفتابسوختگی نمونهای ازاین نوع آسیب است و معمولاً با خنک کردن پوست، استفاده از مرطوبکنندهها و مصرف مسکن قابل کنترل است.
سوختگی درجه دو| با تاول، درد شدید وتورم همراه است. دراین حالت نباید تاولها ترکیده شوند. محل سوختگی باید خنک شده و با گازاستریل پوشانده شود و درصورت گسترده بودن آسیب، مراجعه به پزشک ضروری است.
سوختگی درجه سه| لایههای عمیق پوست تخریب میشوند و پوست ممکن است سفید، قهوهای یا حتی سیاه شود. دربرخی موارد به دلیل آسیب عصبی، فرد درد زیادی احساس نمیکند. این نوع سوختگی یک اورژانس پزشکی است و فرد باید دراسرع وقت به مرکز درمانی منتقل شود.
سوختگی درجه چهار| شدیدترین نوع سوختگی است. درسوختگی درجه4عضلات و حتی استخوان تخریب می شوند.
بسیاری ازروشهای سنتی که درمیان مردم رایج است میتواند به بدترشدن وضعیت سوختگی منجرشود. استفاده ازموادی مانند خمیردندان، روغن، کره، سیبزمینی یا سفیده تخممرغ روی محل سوختگی نه تنها کمکی به بهبود زخم نمیکند بلکه خطر عفونت را افزایش میدهد. پس ازخنک کردن محل آسیب، بهترین کارپوشاندن آن با گازاستریل یا پارچه تمیز است. پانسمان باید بهصورت شل انجام شود تا به بافت آسیبدیده فشاروارد نشود.درصورت دسترسی به داروهای مناسب میتوان ازپمادهای مخصوص سوختگی نیز استفاده کرد.
برخورد با سوختگی با ایمن کردن محیط
هرچند امیدواریم هیچ اتفاقی برای هموطنان دراین روزها نیفتد، به خصوص این که چهارشنبه سوری علاوه برخطرات همیشگی، امسال با مشکلات دیگری هم مواجه است؛ اما به هرترتیب اولین قدم اقدام درمواجهه با فرد دچارسوختگی، حفظ آرامش و ایمن کردن محیط است. درصورتی که فرد درتماس با آتش قرارگرفته باشد باید ابتدا فرد آتش گرفته خاموش و سپس منبع آتش خاموش شود. اگر لباس فرد درحال سوختن است، بهترین روش«ایستادن،افتادن وغلتیدن روی زمین» است تا شعلهها خاموش شوند.درچنین شرایطی استفاده ازپتو یا پارچه ضخیم نیزمیتواند به خاموش کردن آتش کمک کند. درمواردی که سوختگی ناشی ازبرق است، پیش ازلمس فرد باید جریان برق قطع شود، زیرا تماس مستقیم با فردی که هنوزدرمعرض جریان برق قرار دارد میتواند برای امدادگرنیزخطرناک باشد.پس ازایمن شدن محیط، باید وضعیت عمومی فرد بررسی شود. سطح هوشیاری، وضعیت تنفس و نبض ازمهمترین مواردی هستند که باید ارزیابی شوند.
خنک کردن استاندارد سوختگیها
یکی ازمهمترین اقدامات اولیه درسوختگیها خنک کردن محل آسیب است. توصیه میشود محل سوختگی به مدت۱۵تا۲۰دقیقه زیرآب خنک و جاری قرارگیرد. این اقدام باعث کاهش درد، تورم وعمق سوختگی میشود. استفاده مستقیم ازیخ یا آب بسیار سرد میتواند به بافت پوست آسیب بیشتری وارد کند وتوصیه نمیشود. بهتراست پیش از ایجاد تورم، وسایل تنگ مانند انگشتر، ساعت، دستبند، ازبدن فرد خارج شود. با این حال اگرلباس به محل سوختگی چسبیده باشد نباید آن را از پوست جدا کرد، زیرا ممکن است باعث آسیب بیشتر به بافت شود.
با سوختگیهای درجهدارچه کنیم؟
سوختگی درجه یک| پوست دچارقرمزی و درد میشود اما تاولی ایجاد نمیشود. آفتابسوختگی نمونهای ازاین نوع آسیب است و معمولاً با خنک کردن پوست، استفاده از مرطوبکنندهها و مصرف مسکن قابل کنترل است.
سوختگی درجه دو| با تاول، درد شدید وتورم همراه است. دراین حالت نباید تاولها ترکیده شوند. محل سوختگی باید خنک شده و با گازاستریل پوشانده شود و درصورت گسترده بودن آسیب، مراجعه به پزشک ضروری است.
سوختگی درجه سه| لایههای عمیق پوست تخریب میشوند و پوست ممکن است سفید، قهوهای یا حتی سیاه شود. دربرخی موارد به دلیل آسیب عصبی، فرد درد زیادی احساس نمیکند. این نوع سوختگی یک اورژانس پزشکی است و فرد باید دراسرع وقت به مرکز درمانی منتقل شود.
سوختگی درجه چهار| شدیدترین نوع سوختگی است. درسوختگی درجه4عضلات و حتی استخوان تخریب می شوند.
بسیاری ازروشهای سنتی که درمیان مردم رایج است میتواند به بدترشدن وضعیت سوختگی منجرشود. استفاده ازموادی مانند خمیردندان، روغن، کره، سیبزمینی یا سفیده تخممرغ روی محل سوختگی نه تنها کمکی به بهبود زخم نمیکند بلکه خطر عفونت را افزایش میدهد. پس ازخنک کردن محل آسیب، بهترین کارپوشاندن آن با گازاستریل یا پارچه تمیز است. پانسمان باید بهصورت شل انجام شود تا به بافت آسیبدیده فشاروارد نشود.درصورت دسترسی به داروهای مناسب میتوان ازپمادهای مخصوص سوختگی نیز استفاده کرد.