پدر و مادرم حوصله هیچ کاری را ندارند
زهرا موید | کاندیدای دکتری تخصصی مشاوره
مخاطب گرامی، نگرانی شما کاملاً طبیعی است. تغییر حالوهوای والدین در این سن، بهویژه بعد از جدا شدن فرزندان، بسیار رایج است و میتواند نشانه نوعی افسردگی یا احساس پوچی پس از بازنشستگی و «دوره آشیانه خالی» باشد. خوشبختانه این حالت در بیشتر موارد با توجه و مداخله درست قابل رفع است.
چرا سالمند بیحوصله میشود؟
معمولا در حدود ۶۵ سالگی، چند عامل میتواند سبب بیحوصلگی و کنارهگیری شود:
احساس تنهایی و از دست دادن نقش والد فعال| با رفتن فرزندان از خانه، والدین ممکن است احساس کنند دیگر «نقش مهمی» در زندگی کسی ندارند.
کاهش تعاملات اجتماعی| اگر فعالیتهای روزانهشان محدود به کارهای خانه باشد، مغز تحریک اجتماعی کمتری دریافت میکند.
تغییرات جسمی یا بیماریهای مزمن| خستگی، دردهای جسمی یا کمبود ویتامینها مثل D یا B12 میتواند انرژی و خلق را پایین بیاورد.
افسردگی وابسته به سن| گاهی صرفاً به دلیل تغییرات شیمی مغز و فقدان معنا در زندگی پس از بازنشستگی رخ میدهد.
چه باید بکنیم؟
معمولا تغییرات دوره سالمندی اجتناب ناپذیر است اما پایان راه نیست و با کسب آگاهی بیشتر میتوان برای بهبود شرایط اقدام کرد. کارهایی که میتوانید برای ایجاد تغییر انجام دهید:
1شروع گفتوگو بدون قضاوت یا ترحم| با آرامش و علاقه، بدون طرح سؤالات مستقیم مثل «افسردهای؟» با او صحبت کنید. گفتوگو را اینطور آغاز کنید: «احساس میکنم مدتی است کمتر سرحال هستید. چه باعث میشود اینطور حس کنید؟ دوست دارم بدانم چه چیزهایی میتواند حال شما را بهتر کند.» این روش از حالت بازجویی خارج است و احساس امنیت میدهد.
2ایجاد حسِ معنا و مشارکت دوباره| افراد در این سن نیاز دارند حس کنند هنوز مفیدند. از آنها در کارهای خانوادگی کمک بخواهید. (مثلاً نگهداری از نوهها، یا مشارکت در تصمیمهای خانه). تشویقشان کنید تجربههایشان را منتقل کنند: خاطرات، دستپختها یا مهارتهایشان را ضبط یا یادداشت کنند.
3افزایش ارتباطات اجتماعی| پیشنهاد کنید در گروههای محلی، کلاسهای نقاشی، پیادهروی یا فعالیتهای داوطلبانه شرکت کنند.
4مراقبت جسمی| بررسیهای پزشکی سالانه را جدی بگیرید. کمکاری تیروئید یا حتی دیابت خفیف میتواند دقیقاً همین علایم «بیحوصله بودن» را داشته باشد.
چرا سالمند بیحوصله میشود؟
معمولا در حدود ۶۵ سالگی، چند عامل میتواند سبب بیحوصلگی و کنارهگیری شود:
احساس تنهایی و از دست دادن نقش والد فعال| با رفتن فرزندان از خانه، والدین ممکن است احساس کنند دیگر «نقش مهمی» در زندگی کسی ندارند.
کاهش تعاملات اجتماعی| اگر فعالیتهای روزانهشان محدود به کارهای خانه باشد، مغز تحریک اجتماعی کمتری دریافت میکند.
تغییرات جسمی یا بیماریهای مزمن| خستگی، دردهای جسمی یا کمبود ویتامینها مثل D یا B12 میتواند انرژی و خلق را پایین بیاورد.
افسردگی وابسته به سن| گاهی صرفاً به دلیل تغییرات شیمی مغز و فقدان معنا در زندگی پس از بازنشستگی رخ میدهد.
چه باید بکنیم؟
معمولا تغییرات دوره سالمندی اجتناب ناپذیر است اما پایان راه نیست و با کسب آگاهی بیشتر میتوان برای بهبود شرایط اقدام کرد. کارهایی که میتوانید برای ایجاد تغییر انجام دهید:
1شروع گفتوگو بدون قضاوت یا ترحم| با آرامش و علاقه، بدون طرح سؤالات مستقیم مثل «افسردهای؟» با او صحبت کنید. گفتوگو را اینطور آغاز کنید: «احساس میکنم مدتی است کمتر سرحال هستید. چه باعث میشود اینطور حس کنید؟ دوست دارم بدانم چه چیزهایی میتواند حال شما را بهتر کند.» این روش از حالت بازجویی خارج است و احساس امنیت میدهد.
2ایجاد حسِ معنا و مشارکت دوباره| افراد در این سن نیاز دارند حس کنند هنوز مفیدند. از آنها در کارهای خانوادگی کمک بخواهید. (مثلاً نگهداری از نوهها، یا مشارکت در تصمیمهای خانه). تشویقشان کنید تجربههایشان را منتقل کنند: خاطرات، دستپختها یا مهارتهایشان را ضبط یا یادداشت کنند.
3افزایش ارتباطات اجتماعی| پیشنهاد کنید در گروههای محلی، کلاسهای نقاشی، پیادهروی یا فعالیتهای داوطلبانه شرکت کنند.
4مراقبت جسمی| بررسیهای پزشکی سالانه را جدی بگیرید. کمکاری تیروئید یا حتی دیابت خفیف میتواند دقیقاً همین علایم «بیحوصله بودن» را داشته باشد.