«زندگی» در جنگ به رنگ «سرو، سپید، سرخ»
مائده کاشیان
پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل به کشورمان، اهالی سینما و تلویزیون دست به کار شدند و سراغ روایت قصههایی در دل جنگ رمضان رفتند. در حالی که حملات وحشیانه دشمن به ایران همچنان ادامه دارد، دو پروژه «سرو، سپید، سرخ» و «اهل ایران» با ساختار اپیزودیک، توسط چندین کارگردان جلوی دوربین رفتند و هر اپیزود از این سریالها برشی از وقایع مربوط به جنگ رمضان را به تصویر میکشد. سریال «سرو، سپید، سرخ» محصول مشترک سازمان اوج و سیمافیلم، در 14 اپیزود از فرداشب ساعت 22، روی آنتن شبکه یک میرود. بابک خواجهپاشا، لیلی عاج، محمود کریمی، دانش اقباشاوی، مهدی شامحمدی از کارگردانان این پروژه هستند و محمدرضا شفاه، محمدجواد موحد و حبیب والینژاد تهیهکنندگی آن را برعهده دارند. به همین بهانه، با محمدرضا شفاه که آثار سینمایی «بیست و یک روز بعد»، «دیدن این فیلم جرم است»، «مصلحت»، «هناس» و «خدای جنگ» را در کارنامه دارد، درباره تجربه پرچالش تولید «سرو، سپید، سرخ» در شرایط جنگی، گفتوگو کردیم.
از ابتدا قرار شد تمرکز «سرو، سپید، سرخ» بر روایت کدام زوایای جنگ رمضان باشد؟
برایمان مهم بود وجه مردمی جنگ رمضان در این مجموعه روایت شود. طبیعتا رسانه ملی و سایر رسانهها به واسطه وظیفه اطلاعرسانیشان، موضوعات مربوط به جنگ، حوزههای نظامی، ژئوپلیتیک و سیاسی جنگ را پوشش میدهند، به همین دلیل تصمیم گرفتیم وجه زندگی مردم عادی که ذیل این جنگ روزگار را سپری میکنند و اتفاقاتی را که به واسطه ورود متغیر جنگ به زندگی آنان رخ میدهد، در داستان مورد توجه قرار دهیم. سعی کردیم زندگی عادی آدمهایی را که شبها در میدانهای شهر جمع میشوند، در طول روز روایت کنیم. در عین حال سعی کردیم داستانها به گونهای باشند که به همه زاویه نگاهها در روایت داستان با موضوع جنگ توجه کنیم، به همین دلیل مجموعه داستانهایی که ساخته شده از لحاظ ژانری و زاویه نگاه به جنگ تنوع خوبی دارد.
تا به حال تجربه تولید سریالی اپیزودیک توسط چندین کارگردان و در زمان فشرده را نداشتیم؛ از سختیهای کار و هماهنگی عوامل بگویید.
بله فکر میکنم در طول تاریخ تلویزیون در کشور ما، این تجربه از جهت زمان کوتاه تولید، تنوع کارگردان و شرایط تولید که آثار تقریبا زیر بمباران سنگین شهری ساخته شدند، منحصر به فرد است. تعداد زیادی از کارگردانهای بسیار خوب سینمای بلند و کوتاه کشورمان در کنار هم، بسیار همدلانه و به خاطر شرایط کشور، پای کار آمدند و به رغم تواناییها و شایستگیهای بزرگی که داشتند، حاضر به ساختن یک اپیزود ۴۰ دقیقهای در زمانی کوتاه و با بودجهای حداقلی شدند. این مجموعه از نظر حجم تولید اثر در زمان بسیار کوتاه و شرایط تولید حالاحالاها رکورددار خواهد ماند. گاهی در یک روز چهار یا پنج اثر در مراحل مختلف تولید بودند و در طول یک روز شاید همزمان حدود 400 نفر از متخصصان حوزه سینما و تلویزیون دست اندرکار تولید اپیزودهای مختلف اثر بودند. بسیاری از گروههای ما هنگام کار با خطر جانی مواجه بودند و اطراف لوکیشنهایشان تحت خطر بود، بعضیها در نزدیکیشان انفجار را تجربه کردند و واقعا با سلحشوری این بچهها بود که کار به سرانجام رسید. به نظرم تولید سریال «سرو، سپید، سرخ» از این جهات، کار قابل مطالعهای خواهد بود.
پیش آمد که تولید سریال به دلیل حملات دشمن متوقف شود؟
بله، ما در اپیزودهای مختلف چنین تجربهای را داشتیم. یکی از پروژهها در اتوبان تهران – قم در حال تولید بود، نزدیک لوکیشن اهداف نظامی بود، شب مشغول کار بودیم و گروه با تذکر مداوم نیروهای امنیتی و پلیس مواجه شد که اینجا تحت خطر است. کار در نقطهای بود که آن شب باید تصویربرداری آن مکان به سرانجام میرسید، بچه ها سعی کردند تا جای ممکن بمانند و البته در میانه کار مجبور شدیم کار را متوقف کنیم. پس از آن اطراف محل تصویربرداری مورد حمله قرار گرفت. خدا را شکر اتفاقی برای عوامل گروه نیفتاد، اما یک روز بعد وقتی با مسئولان مربوط برای گرفتن مجوز ادامه کار در آن منطقه صحبت کردم، گفتند در همین لحظه آن جا تحت حمله است و دیگر امکان ادامه تصویربرداری در آن لوکیشن وجود ندارد، به همین دلیل مجبور شدیم به لوکیشن دیگری برویم و تمهیداتی اندیشیدیم که صحنه را کامل کنیم. طبیعتا کار در این شرایط چنین تبعاتی دارد، به همین دلیل است که میگویم اهالی سینما جان برکف آمدند و خودشان را یکی از سربازان وطن میدانستند که در شرایط جنگی آنها هم وظیفه دارند کاری را که از دستشان برمیآید، انجام دهند.
همه اپیزودهای «سرو، سپید، سرخ»
تولید شده است؟
از چهارده قسمت مجموعه، بیشتر قسمتها تولید شده و آماده پخش هستند و پنج اپیزود هم در حال تولید یا در مرحله پستولید داریم که تا پایان پخش سریال آماده خواهند شد.
اگر قرار باشد یک فیلم سینمایی درباره جنگ رمضان تولید کنید، علاقه مند هستید کدام بخش از این جنگ را
به تصویر بکشید؟
واقعیتش خیلی سخت است که الان بتوانم پیشبینی کنم برای یک فیلم سینمایی درباره جنگ چه خواهم ساخت، اما فکر میکنم بعد از جنگ 12 روزه، به لطف خدا مسئولیت متفاوت و سنگینی بر دوش مردم قرار گرفت و جنگها به شدت مردمی شدند. در جنگ رمضان این نقش کاملتر و پررنگتر شد و خط مقدم نبرد، شبها در خیابانها تعریف شد. احتمالا اگر بخواهم فیلمی بسازم، دوست دارم این نقش بسیار متفاوتی را که مردم در این جنگ دارند و شاید در بسیاری از جنگها چنین نقشی برعهده مردم قرار نمیگیرد، در قصه مورد توجه قرار بدهم، چون حضور مردم با خانواده در خط مقدم را ترجمه پیشبینی رهبر شهیدمان میدانم که قبل از شهادتشان گفتند «چنانچه حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله با حوادث...» و ما این بعثت رستاخیزگونه مردم را جلوی چشمانمان دیدیم. هرچند که ظرف سینما و تلویزیون برای نمایش چنین عظمتی بسیار کوچک است، اما باید تلاش کنیم که از این ظرف کوچک استفاده و گوشهای از این معجزه بزرگ را روایت کنیم.