ماجرای چینی ها و تمدن ایرانی زیر سایه جنگ
محمد بهبودی نیا
خبرگزاری مطرح آمریکایی سیانان، چهار روز قبل در گزارشی از افزایش ناگهانی فروش کتابهای مرتبط با ایران در چین بعد از جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران خبر داد. بر اساس گزارش منتشرشده در این خبرگزاری، یکی از کتابفروش های زنجیرهای «پیج وان» در پکن با اذعان به این که «پیشتر به کتابهای مربوط به ایران کمتر توجه می شد»، از رشد چشمگیر تقاضا از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه (اواسط اسفند) خبر داد.
سی ان ان نوشت این استقبال تنها محدود به آثار مکتوب نیست. «کارنیان»، یک کارمند ۳۰ ساله در پکن، تماشای مستندهای ایران باستان را به یکی از سرگرمیهای روزانه خود تبدیل و زیبایی معماری ایرانی را «تسکینبخش» توصیف کرده است.
علاوه بر این همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مراکز تاریخی ایران ازجمله کاخ گلستان (میراث جهانی یونسکو) و میدان نقش جهان اصفهان، نمایشگاهی از ۱۵۰ اثر باستانی و نفیس ایرانی در شهر «خوخخوت» در مغولستان داخلی چین برپاشد که اخیراً به کار خود پایان داد. بنا بر اعلام رسانههای چین، این نمایشگاه با استقبال فراوان مردم این کشور روبه رو شده است.پس از انتشار این اخبار برای راستی آزمایی این نقلقولها به سراغ افشین شحنهتبار، مدیر انتشارات بینالمللی «شمع و مه» رفتیم؛ او تا امروز آثار فراوانی از تاریخ، تمدن، فرهنگ و هنر ایران را به زبانهای مختلف منتشر کرده و در نمایشگاههای خارجی فراوانی حضور داشته است.
جناب شحنهتبار، همزمان با شروع جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، اخباری مبنی بر کمیاب شدن برخی کتابهای ایرانی با موضوع فرهنگ و تمدن ایران به دلیل استقبال چشمگیر چینیها از این کتابها در حال انتشار است. با توجه به حضور پیوسته شما در فضاهای فرهنگی مختلف در خارج از کشور، این اخبار را تا چه حد تأیید میکنید؟
این خبر کاملاً درست است. نهتنها چین، بلکه بسیاری از کشورها این روزها به شناخت عمیق فرهنگ، تمدن و هنر ایران علاقهمند شدهاند. بنده همکاریهایی را از سال 2004 با چین شروع کردم و در این سالها کتاب «مربای شیرین» هوشنگ مرادی کرمانی را به زبان چینی منتشر کردم و همچنین کتابی از ملا نصرالدین و آثاری دیگر را؛ اما استقبالها در تمام این سالها بهاندازه امروز نبوده است. تعدادی از کشورها در سال گذشته بهویژه بعد از جنگ دوازدهروزه و جنگ اخیر، کنجکاوی ویژهای برای شناخت بیشتر ایران داشتهاند.
شما در فرانسه و اسپانیا هم فعالیتهای فراوانی داشتهاید؛ در گفتوگوهایتان با ناشران خارجی، استقبال ناشران دیگر کشورها را در طول سال گذشته چطور ارزیابی میکنید؟
طی یک سال گذشته در برخی کشورها جستوجوهای زیادی از سوی مردم در فضای مجازی برای شناخت ایران صورت گرفته و ناشرها و نویسندهها هم در این روزها برای انتشار آثار ایرانی بسیار کاوش میکنند تا آثاری را که مرتبط بافرهنگ و تمدن ایران است، به زبانهای خودشان ترجمه کنند. هم اکنون نام ایران در سرتیتر بسیاری از رسانههاست که این کنجکاویها را بیشتر میکند.
هم اکنون چه مشکلاتی برای غیرفارسیزبانان ازنظر دسترسی به کتابهایی با موضوع ایران وجود دارد؟
آثار تاریخی زیادی در حال حاضر ترجمهشده است اما در حوزه آثار ادبی به دلیل سختیهایی که در مسیر ترجمه وجود دارد، کمبودهایی را شاهدیم و دسترسی به آثار ادبی معاصر هم بسیار سخت است. اکنون که این حجم از استقبال به وجود آمده، باید با جدیت چندین برابری آثار ایرانی ترجمه شود و فرهنگ و تمدن خودمان را به دیگر کشورها معرفی کنیم. البته قطع اینترنت در یک ماه گذشته باعث شده پیدا کردن آثار ایرانی برای کشورهای دیگر هم بسیار سخت شود. از طرفی به دلیل حرفهای نبودن بسیاری از آژانسهای ادبی و همچنین حضور کمرنگ ناشران ایرانی در خارج از کشور، دسترسی ناشران خارجی به آثار ایرانی سختتر شده و این مشکلاتی است که باید با جدیت پیگیری و حل شود.
بنده در یک ماه گذشته با سفارتهایی ازجمله سفارت فرانسه و سوئیس صحبت کردهام، سفیران این کشورها، ضمن محکوم کردن حملات آمریکا، برای انتشار آثار ایرانی در کشورهایشان اشتیاق فراوانی دارند.
نظر نویسندگان و ایرانشناسان خارجی درباره این جنگ چیست؟
ایرانشناسان و نویسندههای زیادی را میشناسم که بعدازاین جنگ با ایران همسو شدهاند. مثلاً پروفسور پاتریک رینگنبرگ، پژوهشگر سوئیسی و استاد دانشگاه لوزان، یکی از این افراد است که مصاحبههای این دانشمند در تلویزیون سوئیس پخش شد و با بازخوردهای فراوانی همراه بود. همین اظهارنظرها به نظر من در روشنگری و بیان واقعیتها درباره ایران و فرهنگ و تمدن ایرانی و همچنین بالاتر بردن اشتیاق دیگر کشورها برای آشنایی بیشتر با ایران بسیار تأثیرگذار است و باید آن را جدی گرفت و در معرفی این آثار و ترجمه آنها بیشازپیش جدی بود.
با توجه به این که شما اقامت کشور انگلیس را داشتید، چرا این روزها در ایران ماندید؟
من مهاجرت را سلیقه شخصی انسانها میدانم اما خودم حدود 30 سال است که اقامت کشورهای دیگر را دارم و ترجیح دادهام در طول این مدت به کشورهای دیگر سفر کنم و دوباره به زادگاهم برگردم. در تمام این سالها هم سعی کردهام ایران و فرهنگ و تمدن زادگاهم را به مردم جهان معرفی کنم. نتیجه این فعالیتها هم تولید 260 عنوان کتاب در حوزههای مختلف است که به معرفی ایران و تاریخ و فرهنگ ایران میپردازد. در شرایط کنونی هم چون این جنگ را جزئی از تاریخ ایران میدانم، خود را موظف به ماندن در کشورم دانستم و امیدوارم در سالهای آینده بتوانم بیشازپیش به معرفی زادگاهم بپردازم تا تعداد بیشتری از مردم جهان با این فرهنگ و تمدن آشنا شوند.