دورهمی را به میدان جنگ تبدیل نکنیم!
حسین محرابی | روان شناس و مدرس دانشگاه
گاهی اوقات اختلاف نظر از بحثهای داغ و جنجالی دور میز یک شام خانوادگی گرفته تا تنشهای سیاسی در محل کار، تبدیل به یک تنش جدی میشود که اگر مدیریت نشود، میتواند روابط صمیمی افراد را به چالش بکشد و کدورت ایجاد کند؛ اما چه باید بکنیم تا در دام این تنشها گرفتار نشویم و این بحثها روی روابط خانوادگی و کاری ما تاثیر نگذارد؟ در ادامه چند نکته کلیدی را برای پیشگیری از این مسئله و حفظ روابط دوستانه و صمیمانه با هم مرور میکنیم:
1به این پرسش فکر کنیم که چرا بحث کردن میتواند روابط را مختل کند؟ از آنجا که بحثها به خصوص در حیطه سیاسی اغلب با احساسات عمیق و تعصب همراه است، افراد دوست دارند که دیدگاهها و عقاید خود را به عنوان حقیقت مطلق ببینند، در نتیجه بحثهای آرام اولیه به دعواهای جنجالی تبدیل میشود و میتواند کدورتهای زیادی را به دنبال داشته باشد.
2 خانواده محلی برای تبادل پیامهای عاطفی و صمیمانه است نه میدان جنگ. بنابراین اگر بتوانیم قانونی را وضع کنیم که مثلا اینگونه بحثها را در میز شام و دورهمیهای خانوادگی ممنوع اعلام کنیم تا حد زیادی رواج تعصبات فکری را کنترل کردهایم. این قانون به ما یادآوری میکند که اینجا فقط از خاطرات خوب حرف میزنیم.
3 گوش دادن فعال و بدون قضاوت مهم است. اگر بحثی مطرح شد به جای دفاع متعصبانه سعی کنیم بگوییم: «متوجه هستم چرا اینطور فکر میکنی». با این کار پل ارتباطی خود را با طرف مقابل حفظ میکنیم. گوش دادن فعال یکی از مولفههای مهم در گفت وگوی موثر و مهارتهای ارتباطی است.
4 اگر در محیط کار درگیر مباحث مختلف میشویم لازم است به خودمان یادآوری کنیم که اینجا محلی برای ارتباطات حرفهای و تخصصی است نه دعواهای سیاسی. با این کار میتوانیم وقفهای در تشدید تنش ایجاد کنیم.
5 جایگزین کردن مباحث جدی و چالشی با شوخی و طنز و موضوعات غیررسمی، یکی دیگر از راهکارهایی است که میتواند از شدت و حرارت بحثها کم کند و به ما فرصت بدهد که نفس عمیق بکشیم و به مغزمان کمی استراحت بدهیم.
6 استراتژی سکوت و خروج را پیش بگیریم. مثلا اگر مباحث داغ سیاسی مطرح شد، بهترین کار برای جلوگیری از شدت آن، سکوت محترمانه و ترک موقتی آن محل است. کلیگویی و پاسخهایی مثل «نمیدانم» یا «بعدا راجعبه این موضوع صحبت میکنیم» هم میتواند در کنترل اوضاع به ما کمک کند.
7 آموزش مهارتهای خودآگاهی و مسلط بودن به آن در اعضای خانواده باعث میشود، افراد بتوانند احساسات خود را بهتر بشناسند و برای مدیریت کردن آن از راهکار درست استفاده کنند. قبل از وارد شدن به موضوعات جنجالی میتوان این سوال را با خود مطرح کرد که آیا دستاورد این بحث ارزش خدشهدار شدن رابطه ما را دارد یا نه؟
8 الگوی مثبت برای کودکان باشیم. فرزندان از رفتارهای ما الگوبرداری میکنند بنابراین لازم است که اثرگذاری یک رفتار بر ذهن دیگران هم بهعنوان یکی از جنبههای مهم مدنظر قرار گیرد.
9 آرامش را در مقابل ناآرامی قرار دهیم و ببینیم انتخاب ما کدام است؟ هیچ منطقی، آشفتگی ذهنی را به آرامش ترجیح نمیدهد. بدیهی است که معمولا سراغ گزینه آرامش میرویم، پس با درنظر گرفتن این موضوع راحتتر میتوانیم از شروع و گسترش بحثهای بینتیجه در کانون گرم خانواده جلوگیری کنیم.
10 نکته پایانی! اگر به هر دلیلی بهدنبال بحثهای قبلی، روابط خانوادگی ما دچار آسیب شده است، بهتر است هرچه زودتر برای پایان دادن به این وضعیت اقدام کنیم. راههای زیادی از قبیل مراجعه به مشاور و یا کمک گرفتن از بزرگان خانواده وجود دارد که میتوانیم از آنها بهره بگیریم.
1به این پرسش فکر کنیم که چرا بحث کردن میتواند روابط را مختل کند؟ از آنجا که بحثها به خصوص در حیطه سیاسی اغلب با احساسات عمیق و تعصب همراه است، افراد دوست دارند که دیدگاهها و عقاید خود را به عنوان حقیقت مطلق ببینند، در نتیجه بحثهای آرام اولیه به دعواهای جنجالی تبدیل میشود و میتواند کدورتهای زیادی را به دنبال داشته باشد.
2 خانواده محلی برای تبادل پیامهای عاطفی و صمیمانه است نه میدان جنگ. بنابراین اگر بتوانیم قانونی را وضع کنیم که مثلا اینگونه بحثها را در میز شام و دورهمیهای خانوادگی ممنوع اعلام کنیم تا حد زیادی رواج تعصبات فکری را کنترل کردهایم. این قانون به ما یادآوری میکند که اینجا فقط از خاطرات خوب حرف میزنیم.
3 گوش دادن فعال و بدون قضاوت مهم است. اگر بحثی مطرح شد به جای دفاع متعصبانه سعی کنیم بگوییم: «متوجه هستم چرا اینطور فکر میکنی». با این کار پل ارتباطی خود را با طرف مقابل حفظ میکنیم. گوش دادن فعال یکی از مولفههای مهم در گفت وگوی موثر و مهارتهای ارتباطی است.
4 اگر در محیط کار درگیر مباحث مختلف میشویم لازم است به خودمان یادآوری کنیم که اینجا محلی برای ارتباطات حرفهای و تخصصی است نه دعواهای سیاسی. با این کار میتوانیم وقفهای در تشدید تنش ایجاد کنیم.
5 جایگزین کردن مباحث جدی و چالشی با شوخی و طنز و موضوعات غیررسمی، یکی دیگر از راهکارهایی است که میتواند از شدت و حرارت بحثها کم کند و به ما فرصت بدهد که نفس عمیق بکشیم و به مغزمان کمی استراحت بدهیم.
6 استراتژی سکوت و خروج را پیش بگیریم. مثلا اگر مباحث داغ سیاسی مطرح شد، بهترین کار برای جلوگیری از شدت آن، سکوت محترمانه و ترک موقتی آن محل است. کلیگویی و پاسخهایی مثل «نمیدانم» یا «بعدا راجعبه این موضوع صحبت میکنیم» هم میتواند در کنترل اوضاع به ما کمک کند.
7 آموزش مهارتهای خودآگاهی و مسلط بودن به آن در اعضای خانواده باعث میشود، افراد بتوانند احساسات خود را بهتر بشناسند و برای مدیریت کردن آن از راهکار درست استفاده کنند. قبل از وارد شدن به موضوعات جنجالی میتوان این سوال را با خود مطرح کرد که آیا دستاورد این بحث ارزش خدشهدار شدن رابطه ما را دارد یا نه؟
8 الگوی مثبت برای کودکان باشیم. فرزندان از رفتارهای ما الگوبرداری میکنند بنابراین لازم است که اثرگذاری یک رفتار بر ذهن دیگران هم بهعنوان یکی از جنبههای مهم مدنظر قرار گیرد.
9 آرامش را در مقابل ناآرامی قرار دهیم و ببینیم انتخاب ما کدام است؟ هیچ منطقی، آشفتگی ذهنی را به آرامش ترجیح نمیدهد. بدیهی است که معمولا سراغ گزینه آرامش میرویم، پس با درنظر گرفتن این موضوع راحتتر میتوانیم از شروع و گسترش بحثهای بینتیجه در کانون گرم خانواده جلوگیری کنیم.
10 نکته پایانی! اگر به هر دلیلی بهدنبال بحثهای قبلی، روابط خانوادگی ما دچار آسیب شده است، بهتر است هرچه زودتر برای پایان دادن به این وضعیت اقدام کنیم. راههای زیادی از قبیل مراجعه به مشاور و یا کمک گرفتن از بزرگان خانواده وجود دارد که میتوانیم از آنها بهره بگیریم.