عرضه هفتگی خودرو؛ مُسکن بازار یا راهحل واقعی؟
درحالیکه تب قیمتها در بازار خودرو دوباره بالا گرفته، سیاستگذار با نسخهای تازه اما آشنا وارد میدان شده است: عرضه هفتگی و مستمر خودرو. اقدامی که قرار است التهاب بازار را کاهش دهد، اما هنوز یک پرسش اساسی بیپاسخ مانده؛ این نسخه تا چه اندازه میتواند درد مزمن بازار خودرو را درمان کند؟
بازار ملتهب؛ بازیگر اصلی همچنان دلار است
در هفتههای اخیر نرخ ارز و انتظارات تورمی دوباره موتور افزایش قیمت خودرو را روشن کردهاند. همین شرایط کافی بود تا دولت با مجموعهای از سیاستهای فوری، از محدودیت در بهروزرسانی قیمتها تا هشدار به دلالان، تلاش کند سرعت رشد قیمتها را مهار کند.
در مرکز این اقدامات، فروشهای هفتگی دو خودروساز بزرگ کشور قرار دارد؛ سیاستی که امروز نیز در قالب طرحهای جدید فروش وارد مرحله اجرا شده است.
عرضه هفتگی؛ امید تازه یا تکرار تجربههای سوخته؟
کارشناسان پاسخ یکسانی به کارآمدی این طرح نمیدهند. دو دیدگاه اصلی وجود دارد:
۱. خوشبینها می گویند: افزایش تعداد نوبتهای عرضه، منجر به کاهش انتظارات تورمی و کاهش انگیزه احتکار می شود. این گروه میگویند عرضه پیوسته میتواند خریداران را قانع کند که عجله نکنند و از صفهای احساسی فاصله بگیرند.
۲. محتاطها: اما این گروه میپرسند: حجم واقعی این عرضه چقدر است؟ اگر تولید افزایش نیابد، عرضه هفتگی فقط به «تقسیم همان کمبود» تبدیل میشود؛ تغییری در قیمت ایجاد نمیکند، فقط فاصله میان هر عرضه را تغییر میدهد.
گره اصلی در تأمین قطعات؛ وعدهها کافی نیست
پشت پرده هر فروش، پرسش مهمتری پنهان است: آیا مواد اولیه و قطعات لازم برای تحویل خودروها تأمین شده است؟
دولت میگوید سرعت تأمین مواد اولیه افزایش یافته است، اما کارشناسان تأکید میکنند بدون برنامه ارزی پایدار، این وعدهها روی کاغذ میماند.
زنجیره تأمین، بیش از هر زمان دیگری تحتتأثیر نوسانات ارزی و محدودیتهای بینالمللی است و هنوز سازوکار شفاف و قابل اتکایی برای تأمین مداوم قطعات ارائه نشده است.
برنامه بلندمدت وجود دارد؟ یا همچنان سیاستهای واکنشی؟
این پرسش این روزها در فضای اقتصادی پررنگتر شده است: آیا سیاستگذار نقشه راه روشنی برای صنعت خودرو دارد؟
مرور تصمیمات اخیر نشان میدهد دولت همچنان به روشهای سنتی تکیه دارد: کنترلهای دستوری، محدودسازی عرضه و هشدار به دلالی.
اما تجربه دهه گذشته ثابت کرده است بدون اصلاح ساختار تولید، افزایش رقابت و هماهنگی با سیاستهای کلان اقتصادی-خصوصاً نرخ ارز-هیچکدام از این سیاستها به تنهایی پاسخگو نیستند.
3 شرطی که میتواند عرضه هفتگی را به «سیاست مؤثر» تبدیل کند
کارشناسان معتقدند این سیاست تنها در صورتی مؤثر است که سه پیشنیاز انجام شود:
تأمین پایدار و شفاف قطعات و مواد اولیه با برنامهریزی ارزی مشخص
شفافیت کامل در توزیع و تحویل خودروها برای جلوگیری از رانت
هماهنگی عرضه با سیاستهای پولی و ارزی کشور
در غیر این صورت، فروشهای هفتگی تنها زمانخری هستند نه اصلاح بازار.
بازار در انتظار نقشه راه
بازار خودرو سالهاست که درگیر مشکلات ساختاری است. هیچکس انتظار ندارد این مسائل یکشبه حل شوند، اما فعالان بازار میخواهند بدانند مسیر اصلاح دقیقاً چیست. تا زمانی که این نقشه راه اعلام نشود، فروشهای هفتگی هرچقدر هم مستمر باشند، تنها در حد یک مُسکن باقی میمانند؛
نه علاج.(با اقتباس از تسنیم)