ساختوسازهای شبانه ؛ نظارتهای خوابمانده
مریم رستگار
افزایش ساختوسازهای غیرمجاز در مشهد، بهویژه در مناطق حاشیهای، دیگر یک تخلف پراکنده و موردی نیست؛ پدیدهای است که این روزها بسیاری از شهروندان آن را بهوضوح در کوچهها و محلات مشاهده میکنند؛ ساختمانهایی که شبانه قد میکشند، طبقاتشان یکی پس از دیگری بالا میرود. رشد قارچگونه این بناها، بیش از هر چیز این پرسش را به ذهن متبادر میکند که اگر نظارت وجود دارد، چرا تخلف تا این اندازه پیش میرود و چرا برخوردها بازدارندگی لازم را ندارند؟ این در حالی است که مدیرکل نظارت بر ساختوسازها و کمیسیونهای ماده ۱۰۰ شهرداری مشهد ضمن تأیید افزایش نسبی تخلفات ساختمانی در برخی نقاط شهر میگوید: ساختوسازهای غیرمجاز یکی از چالشهای مهم و چندوجهی مدیریت شهری است و دغدغه رسانهها و شهروندان در این زمینه کاملاً درست و قابل توجه است. به گزارش خراسان رضوی، نگرانیها تنها به تخلف شهری محدود نمیشود. مسئله اصلی، امنیت و ایمنی شهری است؛ بناهایی که بدون رعایت ضوابط مهندسی، اصول فنی و مقررات شهرسازی ساخته میشوند، میتوانند در آینده به تهدیدی جدی برای جان ساکنان و همسایگان تبدیل شوند. در شرایطی که مشهد بهعنوان کلان شهری پرجمعیت با مخاطرات طبیعی و شهری مختلف روبهروست، گسترش ساختوسازهای غیرمجاز میتواند تبعاتی فراتر از یک تخلف اداری داشته باشد؛ از خطر ریزش و حوادث ساختمانی گرفته تا تشدید مشکلات زیرساختی، خدمات شهری و بحرانهای اجتماعی در حاشیه شهر. در همین زمینه با مدیرکل نظارت بر ساختوسازها و کمیسیونهای ماده ۱۰۰ شهرداری مشهد گفت و گو می کنیم. قاسم جعفری ضمن تأیید افزایش نسبی تخلفات ساختمانی در برخی نقاط شهر میگوید: ساختوسازهای غیرمجاز یکی از چالشهای مهم و چندوجهی مدیریت شهری است و دغدغه رسانهها و شهروندان در این زمینه کاملاً درست و قابل توجه است. وی با اشاره به شرایط و محدودیتهای اجرایی ماههای اخیر بیان میکند: این وضعیت به معنای نبود نظارت نیست و شهرداری همچنان کنترلهای میدانی و اقدامات پیشگیرانه را دنبال میکند. به گفته وی، رویکرد مدیریت شهری در حال حاضر بیشتر بر جلوگیری از پیشرفت تخلف در مراحل اولیه متمرکز شده تا برخوردهای سنگین در مراحل پایانی؛ چراکه به اعتقاد او، مداخله زودهنگام هزینههای اجتماعی کمتری دارد و اثربخشتر است.
خلأهای قانونی مورد سوءاستفاده قرار می گیرد
مدیرکل نظارت بر ساختوسازهای شهرداری مشهد در تشریح اقدامات انجامشده میگوید: تخریب پی و دیوارکشیهای اولیه در حریم شهر، پلمب بناهای فاقد مجوز، جمعآوری داربستها و تجهیزات، جلوگیری از ارائه خدمات آب، برق و گاز به ساختمانهای غیرمجاز، توقیف ماشینآلات و همچنین پیگیری از صنوف مرتبط برای عدم همکاری با متخلفان از جمله اقدامات اجرایی شهرداری در این حوزه است. جعفری در پاسخ به این انتقادها، بخشی از مشکل را ناشی از خلأهای قانونی و ضعف ضمانتهای اجرایی میداند و میگوید: در برخی موارد سوداگران با برآورد ریسک پایین و سوءاستفاده از همین خلأها اقدام به پیشبرد پروژههای غیرمجاز میکنند. او تأکید میکند که شهرداری تلاش دارد هزینه تخلف را از همان مراحل ابتدایی افزایش دهد تا انگیزه ساختوساز غیرقانونی کاهش پیدا کند. وی همچنین درباره ایمنی شهری تصریح میکند که هرگونه ساختوساز غیرمجازِ تهدیدکننده جان شهروندان، در اولویت برخورد فوری قرار دارد و در این زمینه هیچگونه اغماضی وجود ندارد.
به گفته مدیرکل نظارت بر ساختوسازهای شهرداری مشهد، از ابتدای دیماه سال گذشته تاکنون بیش از ۲۰ هزار اقدام پیشگیرانه و بیش از ۱۰۰ اقدام اجرایی برای رفع تخلفات ساختمانی انجام شده است؛ آماری که هرچند از حجم فعالیتهای شهرداری حکایت دارد، اما در برابر گستردگی ساختوسازهای غیرمجاز در برخی مناطق، همچنان برای افکار عمومی قانعکننده به نظر نمیرسد. جعفری در پایان تأکید میکند که حل ریشهای این معضل تنها در اختیار شهرداری نیست و مقابله مؤثر با ساختوسازهای غیرمجاز نیازمند همکاری دستکم ۱۵ دستگاه اجرایی و نهاد مرتبط است. بدون این همافزایی، حتی گستردهترین اقدامات اجرایی نیز به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. با وجود این، شهرداری مشهد با تمام ظرفیتهای قانونی و اجرایی خود، برنامه تشدید نظارت، افزایش بازدارندگی و سامان دهی این حوزه را با جدیت در دستور کار قرار داده و این مسیر با قوت ادامه خواهد یافت.