۱۱ فوقستاره و یک حسرت مشترک: جام جهانی
صابر
جام جهانی قرار است جشن بزرگ بهترینهای فوتبال باشد؛ جایی که ستارهها در بزرگترین صحنه ممکن خودشان را نشان میدهند. اما تاریخ این تورنمنت همیشه عادلانه نیست. گاهی جغرافیا، گاهی رقابتهای مقدماتی و گاهی هم تصمیم مربیان باعث شده برخی از درخشانترین نامهای فوتبال جهان هرگز حتی یک دقیقه در جام جهانی بازی نکنند. این جا تیمی از همان ستارههای غایب است.
جورج بست| در اواخر دهه60 میلادی شاید هیچ فوتبالیستی به اندازه این نابغه ایرلند شمالی جذاب و غیرقابل پیشبینی نبود. ستاره منچستریونایتد که در سال ۱۹۶۸ توپ طلا گرفت و یکی از چهرههای نمادین فوتبال اروپا شد. اما تیم ملی ایرلند شمالی در دوران او هرگز نتوانست از مرحله مقدماتی عبور کند.
رایان گیگز| دو دهه در منچستریونایتد بازی کرد، ۱۳ قهرمانی لیگ برتر گرفت و به یکی از وفادارترین و موفقترین بازیکنان تاریخ فوتبال انگلیس تبدیل شد. با این حال تیم ملی ولز در دوران او همیشه چند قدم با جام جهانی فاصله داشت. گیگز یکی از عجیبترین پارادوکسهای فوتبال است؛ اسطورهای جهانی که هرگز در جام جهانی دیده نشد.
جورج وهآ | سال ۱۹۹۵ به عنوان بهترین بازیکن جهان انتخاب شد و هنوز هم تنها آفریقایی تاریخ است که به این افتخار رسیده است. مهاجم درخشان میلان اما یک مانع بزرگ داشت: تیم ملی لیبریا. کشوری که زیرساخت و قدرت فوتبالی لازم برای رقابت در مقدماتی جام جهانی را نداشت و باعث شد یکی از بزرگترین مهاجمان دهه 90 هرگز به این تورنمنت نرسد.
آلفردو دی استفانو| نام او با سلطه تاریخی رئال مادرید در اروپا گره خورده است. ستارهای که پنج بار قهرمان اروپا شد و دو بار توپ طلا گرفت. با این حال سرنوشت با او در جام جهانی شوخی عجیبی کرد؛ آرژانتین در یک دوره شرکت نکرد، اسپانیا در دورهای دیگر صعود نکرد و در سال ۱۹۶۲ هم مصدومیت اجازه بازی نداد. نتیجه؟ اسطورهای که پیراهن دو تیم ملی را پوشید اما حتی یک دقیقه در جام جهانی حاضر نبود.
اریک کانتونا| در دهه 90 چهرهای کاریزماتیک و تاثیرگذار در فوتبال اروپا بود و منچستریونایتد با او به قدرتی تازه رسید. اما تیم ملی فرانسه در مقدماتی جامهای جهانی ۱۹۹۰ و ۱۹۹۴ ناکام ماند. درست چند سال قبل از آن که فرانسه قهرمان جهان شود، مهمترین ستارهاش از این تورنمنت جا مانده بود.
یاری لیتمانن| مغز متفکر آژاکس افسانهای دهه 90 و یکی از باهوشترین هافبکهای هجومی اروپا بود. او با آژاکس قهرمان اروپا شد و سالها ستاره فوتبال فنلاند بود. اما تیم ملی کشورش در آن سالها حتی به تورنمنتهای بزرگ هم نزدیک نمیشد. لیتمانن در اوج فوتبالش فقط میتوانست جام جهانی را از تلویزیون ببیند.
یان راش| یکی از بزرگترین گلزنان تاریخ لیورپول و نماد گلزنی در دهه80. او سالها ستاره تیم ملی ولز هم بود، اما این تیم هرگز نتوانست از پیچ دشوار مقدماتی عبور کند. در نتیجه مهاجمی که در باشگاهش همه جامها را تجربه کرد، در مهمترین تورنمنت ملی فوتبال دنیا غایب ماند.
پائولو دی کانیو| مهاجمی تکنیکی و پرحاشیه که در باشگاههایی مثل لاتزیو و وستهام لحظات درخشانی داشت. با این حال در تیم ملی ایتالیا جایی برای او پیدا نشد. در دهه 90 و اوایل دهه 2000 ، ایتالیا با نامهایی مثل روبرتو باجو، الساندرو دل پیرو و کریستین ویری خط حملهای فوقالعاده داشت و دیکانیو هرگز از تیم زیر ۲۱ سال فراتر نرفت.
اندی کول| یکی از مرگبارترین مهاجمان تاریخ لیگ برتر انگلیس. در میانه دهه 90 با نیوکاسل و بعد با منچستریونایتد گلهای فراوانی زد و حتی رکورد گلزنی در یک فصل لیگ را برای مدتی در اختیار داشت. با این حال در تیم ملی انگلیس هرگز همان درخشش را تکرار نکرد؛ تنها یک گل در 15 بازی و البته هیچ دعوتی به ترکیب جام جهانی.
دیمیتار برباتوف| مهاجمی با استایل خاص، تکنیکی و خونسرد که سالها در لیگ برتر انگلیس درخشید. او بهترین گلزن تاریخ تیم ملی بلغارستان هم هست و مدتی بازوبند کاپیتانی را بر بازو داشت. اما نسل برباتوف هرگز نتوانست بلغارستان را به جام جهانی برساند و دوران ملی او بدون حضور در این تورنمنت به پایان رسید.
آبِدی پله| یکی از بزرگترین فوتبالیستهای تاریخ آفریقا و ستاره باشگاه مارسی در اوایل دهه 90 که با این تیم قهرمان اروپا شد. او رهبر تیم ملی غنا در سالهای درخشش فوتبال آفریقا بود، اما غنا تا سال ۲۰۰۶ برای نخستین بار به جام جهانی صعود نکرد؛ چند سال بعد از پایان دوران بازی این هافبک خلاق. حسرتی که در کارنامه درخشانش باقی ماند.
جورج بست| در اواخر دهه60 میلادی شاید هیچ فوتبالیستی به اندازه این نابغه ایرلند شمالی جذاب و غیرقابل پیشبینی نبود. ستاره منچستریونایتد که در سال ۱۹۶۸ توپ طلا گرفت و یکی از چهرههای نمادین فوتبال اروپا شد. اما تیم ملی ایرلند شمالی در دوران او هرگز نتوانست از مرحله مقدماتی عبور کند.
رایان گیگز| دو دهه در منچستریونایتد بازی کرد، ۱۳ قهرمانی لیگ برتر گرفت و به یکی از وفادارترین و موفقترین بازیکنان تاریخ فوتبال انگلیس تبدیل شد. با این حال تیم ملی ولز در دوران او همیشه چند قدم با جام جهانی فاصله داشت. گیگز یکی از عجیبترین پارادوکسهای فوتبال است؛ اسطورهای جهانی که هرگز در جام جهانی دیده نشد.
جورج وهآ | سال ۱۹۹۵ به عنوان بهترین بازیکن جهان انتخاب شد و هنوز هم تنها آفریقایی تاریخ است که به این افتخار رسیده است. مهاجم درخشان میلان اما یک مانع بزرگ داشت: تیم ملی لیبریا. کشوری که زیرساخت و قدرت فوتبالی لازم برای رقابت در مقدماتی جام جهانی را نداشت و باعث شد یکی از بزرگترین مهاجمان دهه 90 هرگز به این تورنمنت نرسد.
آلفردو دی استفانو| نام او با سلطه تاریخی رئال مادرید در اروپا گره خورده است. ستارهای که پنج بار قهرمان اروپا شد و دو بار توپ طلا گرفت. با این حال سرنوشت با او در جام جهانی شوخی عجیبی کرد؛ آرژانتین در یک دوره شرکت نکرد، اسپانیا در دورهای دیگر صعود نکرد و در سال ۱۹۶۲ هم مصدومیت اجازه بازی نداد. نتیجه؟ اسطورهای که پیراهن دو تیم ملی را پوشید اما حتی یک دقیقه در جام جهانی حاضر نبود.
اریک کانتونا| در دهه 90 چهرهای کاریزماتیک و تاثیرگذار در فوتبال اروپا بود و منچستریونایتد با او به قدرتی تازه رسید. اما تیم ملی فرانسه در مقدماتی جامهای جهانی ۱۹۹۰ و ۱۹۹۴ ناکام ماند. درست چند سال قبل از آن که فرانسه قهرمان جهان شود، مهمترین ستارهاش از این تورنمنت جا مانده بود.
یاری لیتمانن| مغز متفکر آژاکس افسانهای دهه 90 و یکی از باهوشترین هافبکهای هجومی اروپا بود. او با آژاکس قهرمان اروپا شد و سالها ستاره فوتبال فنلاند بود. اما تیم ملی کشورش در آن سالها حتی به تورنمنتهای بزرگ هم نزدیک نمیشد. لیتمانن در اوج فوتبالش فقط میتوانست جام جهانی را از تلویزیون ببیند.
یان راش| یکی از بزرگترین گلزنان تاریخ لیورپول و نماد گلزنی در دهه80. او سالها ستاره تیم ملی ولز هم بود، اما این تیم هرگز نتوانست از پیچ دشوار مقدماتی عبور کند. در نتیجه مهاجمی که در باشگاهش همه جامها را تجربه کرد، در مهمترین تورنمنت ملی فوتبال دنیا غایب ماند.
پائولو دی کانیو| مهاجمی تکنیکی و پرحاشیه که در باشگاههایی مثل لاتزیو و وستهام لحظات درخشانی داشت. با این حال در تیم ملی ایتالیا جایی برای او پیدا نشد. در دهه 90 و اوایل دهه 2000 ، ایتالیا با نامهایی مثل روبرتو باجو، الساندرو دل پیرو و کریستین ویری خط حملهای فوقالعاده داشت و دیکانیو هرگز از تیم زیر ۲۱ سال فراتر نرفت.
اندی کول| یکی از مرگبارترین مهاجمان تاریخ لیگ برتر انگلیس. در میانه دهه 90 با نیوکاسل و بعد با منچستریونایتد گلهای فراوانی زد و حتی رکورد گلزنی در یک فصل لیگ را برای مدتی در اختیار داشت. با این حال در تیم ملی انگلیس هرگز همان درخشش را تکرار نکرد؛ تنها یک گل در 15 بازی و البته هیچ دعوتی به ترکیب جام جهانی.
دیمیتار برباتوف| مهاجمی با استایل خاص، تکنیکی و خونسرد که سالها در لیگ برتر انگلیس درخشید. او بهترین گلزن تاریخ تیم ملی بلغارستان هم هست و مدتی بازوبند کاپیتانی را بر بازو داشت. اما نسل برباتوف هرگز نتوانست بلغارستان را به جام جهانی برساند و دوران ملی او بدون حضور در این تورنمنت به پایان رسید.
آبِدی پله| یکی از بزرگترین فوتبالیستهای تاریخ آفریقا و ستاره باشگاه مارسی در اوایل دهه 90 که با این تیم قهرمان اروپا شد. او رهبر تیم ملی غنا در سالهای درخشش فوتبال آفریقا بود، اما غنا تا سال ۲۰۰۶ برای نخستین بار به جام جهانی صعود نکرد؛ چند سال بعد از پایان دوران بازی این هافبک خلاق. حسرتی که در کارنامه درخشانش باقی ماند.