پسرم معتاد شده است و میخواهم به او کمک کنم!
زهرا موید | کاندیدای دکتری تخصصی مشاوره
مخاطب گرامی، مهمترین نکته این استکه اعتیاد را نه بهعنوان «لجبازی» یا «بیارادگی»، بلکه بهعنوان اختلالی قابل درمان ببینیم. این نگاه هم به شما آرامش میدهد و هم شانس درمان را بالا میبرد.
چه باید کرد؟
در مورد پسرتان، اولین قدم درگیری مستقیم اما غیرتحقیرآمیز است. یعنی در زمان آرامش، بدون تهدید و سرزنش، با او صحبت کنید و بهجای جملههایی مثل «تو زندگیمان را خراب کردی»، بگویید: «ما نگران سلامت و آیندهات هستیم و میخواهیم کمکت کنیم.» چنین گفتوگویی اگر با احترام همراه باشد، احتمال همکاری را بیشتر میکند.
نکته دوم این است که ترک اعتیاد فقط قطع مصرف نیست. اگر فقط بدن پاک شود اما علتهای روانی، هیجانی و اجتماعی مصرف مواد مخدر بررسی نشود، احتمال بازگشت بالا میرود. بنابراین درمان مؤثر معمولاً باید سه بخش داشته باشد: ارزیابی پزشکی و روانپزشکی برای مشخص شدن نوع ماده، شدت وابستگی و وضعیت جسمی و روانی. در ادامه روند درمان:
* سمزدایی یا ترک تحت نظارت در صورت نیاز؛
* درمان روانشناختی و توانبخشی برای پیشگیری از عود.
همه مراکز ترک اعتیاد نامناسب نیستند
درباره مراکز ترک اعتیاد، تجربهها یکسان نیست. بعضی مراکز ضعیف عمل میکنند، اما این به این معنا نیست که همه مراکز نامناسباند. مهم این است مرکزی را انتخاب کنید که تیم درمانی واقعی داشته باشد: پزشک، روانپزشک، روانشناس، مشاور خانواده و برنامه پیگیری بعد از درمان. مرکز خوب فقط دارو نمیدهد، برای بعد از ترک هم برنامه دارد. شما بهعنوان خانواده نقش بسیار مهمی دارید. کنترل افراطی، پول دادن بدون نظارت، پنهانکاری و نجاتدادن مداوم معمولاً مشکل را طولانیتر میکند. در عوض، حمایتِ همراه با مرزگذاری لازم است: کمک کنید، اما مصرف را نادیده نگیرید. برای مثال، میتوانید بگویید: «ما همراه درمان هستیم، اما ادامه مصرف را نمیتوانیم تأیید یا پنهان کنیم». اگر پسرتان هنوز انگیزه کامل ندارد، مصاحبه انگیزشی و جلسات مشاوره فردی بسیار کمککنندهاند. گاهی فرد در ابتدا فقط «کم کردن» را میپذیرد، اما همین هم میتواند شروع درمان باشد.
در نهایت، ترک موفق معمولاً یک مسیر چندمرحلهای و زمانبر است، نه یک تصمیم یکروزه. امید داشته باشید، اما واقعبین باشید. با انتخاب درمان تخصصی، همراهی خانواده و پیگیری پس از ترک، احتمال بهبود بسیار بیشتر میشود.
چه باید کرد؟
در مورد پسرتان، اولین قدم درگیری مستقیم اما غیرتحقیرآمیز است. یعنی در زمان آرامش، بدون تهدید و سرزنش، با او صحبت کنید و بهجای جملههایی مثل «تو زندگیمان را خراب کردی»، بگویید: «ما نگران سلامت و آیندهات هستیم و میخواهیم کمکت کنیم.» چنین گفتوگویی اگر با احترام همراه باشد، احتمال همکاری را بیشتر میکند.
نکته دوم این است که ترک اعتیاد فقط قطع مصرف نیست. اگر فقط بدن پاک شود اما علتهای روانی، هیجانی و اجتماعی مصرف مواد مخدر بررسی نشود، احتمال بازگشت بالا میرود. بنابراین درمان مؤثر معمولاً باید سه بخش داشته باشد: ارزیابی پزشکی و روانپزشکی برای مشخص شدن نوع ماده، شدت وابستگی و وضعیت جسمی و روانی. در ادامه روند درمان:
* سمزدایی یا ترک تحت نظارت در صورت نیاز؛
* درمان روانشناختی و توانبخشی برای پیشگیری از عود.
همه مراکز ترک اعتیاد نامناسب نیستند
درباره مراکز ترک اعتیاد، تجربهها یکسان نیست. بعضی مراکز ضعیف عمل میکنند، اما این به این معنا نیست که همه مراکز نامناسباند. مهم این است مرکزی را انتخاب کنید که تیم درمانی واقعی داشته باشد: پزشک، روانپزشک، روانشناس، مشاور خانواده و برنامه پیگیری بعد از درمان. مرکز خوب فقط دارو نمیدهد، برای بعد از ترک هم برنامه دارد. شما بهعنوان خانواده نقش بسیار مهمی دارید. کنترل افراطی، پول دادن بدون نظارت، پنهانکاری و نجاتدادن مداوم معمولاً مشکل را طولانیتر میکند. در عوض، حمایتِ همراه با مرزگذاری لازم است: کمک کنید، اما مصرف را نادیده نگیرید. برای مثال، میتوانید بگویید: «ما همراه درمان هستیم، اما ادامه مصرف را نمیتوانیم تأیید یا پنهان کنیم». اگر پسرتان هنوز انگیزه کامل ندارد، مصاحبه انگیزشی و جلسات مشاوره فردی بسیار کمککنندهاند. گاهی فرد در ابتدا فقط «کم کردن» را میپذیرد، اما همین هم میتواند شروع درمان باشد.
در نهایت، ترک موفق معمولاً یک مسیر چندمرحلهای و زمانبر است، نه یک تصمیم یکروزه. امید داشته باشید، اما واقعبین باشید. با انتخاب درمان تخصصی، همراهی خانواده و پیگیری پس از ترک، احتمال بهبود بسیار بیشتر میشود.