فتح گیشه با دوپینگ توقیف
مصطفی قاسمیان
جنجال این روزهای سینمای ایران، تصاویر و اخبار مرتبط با فیلمی است که از هفته قبل به نمایش عمومی درآمد و حالا به دلیل حواشی پررنگتر از متن، به صدر اخبار رسانهها رسیده. «تهران کنارت» که این روزها سیبل انتقادات شده و حتی کارش به مراجع قضایی کشیده، بیش از هنر، بر پایه فرصتطلبی به نظر میرسد.
بازی فیلم ساز با خطوط قرمز
با وجودی که دقیقا روشن نیست کدام صحنهها مورد اعتراض مقام قضایی قرار گرفته، اما بررسی ساختاری فیلم «تهران کنارت» نشان میدهد اغلب پلانهای چالشبرانگیز آن از جمله سکانس جنجالی رقص، کارکرد دراماتیک خاصی ندارند و به راحتی قابل حذفاند. به رغم آن که تماشای سکانسهای یادشده و تم ماجراجویانه حاکم بر آنها برای برخی تماشاگران جوانتر جذاب است، اما گویی این بخشها هدف خاصی جز ایجاد هیاهو و جلب مخاطب ندارند؛ چراکه حذف آنها نهتنها لطمهای به ساختار داستان نمیزند، بلکه روایت را منسجمتر هم میکند!
پرزرقوبرق، ولی پوچ
«تهران کنارت» که چند سکانس از رابطه دو جوان احتمالا دهه هشتادی را طی پرسهزنیهای طولانی آنها در خیابان روایت میکند، بهرغم داشتن حالوهوایی مدرن که ممکن است در نگاه اول تازه و متفاوت به نظر برسد، در باطن دچار پوچی و سطحینگری است و پشت ویترین پرزرقوبرق خود، از قصهای جدی برای روایت برخوردار نیست. گویی فیلم ساز طراحی چندانی در متن و زیرمتن، برای روایت عاشقانهای جوانانه نداشته و در ذوقزدگی ناشی از همان خطوط قرمزی مانده که برای جذب مخاطب زیر پا گذاشته. احتمالا از همین روست که بدون دلیل، سکانسها را طولانی کرده و معنای چندانی از فیلم نامه برداشت نمیکند. فیلم در عین حال از لحاظ بصری زیبا و هنرمندانه است و فیلم ساز هم در قاببندی و هم در بازیگردانی قوی ظاهر میشود. با این حال این امتیازات نمیتوانند «تهران کنارت» را از یک تجربه زودگذر به اثری عمیق و قابل توجه تبدیل کنند که از سطح متوسط بالاتر برود.
پیام اخبار: زودتر ببینید!
نکته عجیب آن که با وجود همه آنچه گفته شد، روند رفع توقیف و نمایش و اعتراض به اکران «تهران کنارت» به شکلی پیش رفت که یک تبلیغ رایگان و پردامنه را برای این اثر رقم زد. ابتدا انتشار اخباری مبنی بر کمپین رسانهای توقیف، اعتراض دستگاه قضایی و احضار رئیس سازمان سینمایی، موج نخست تماشاگران را به سالن نمایش «تهران کنارت» گسیل کرد و سپس اعلام خبر اکران نسخه اصلاحشده فیلم از روز یک شنبه، ولع تماشا را در میان مخاطبان افزایش داد. مجموعه این اخبار با این پیام غیرمستقیم که «تا دیر نشده نسخه بدون سانسور را ببینید»، باعث جهش ناگهانی فروش فیلم شد؛ نتیجه آن که طبق گزارش رسانهها، فروش روزانه «تهران کنارت» در روزهای اخیر به شکلی غیرمنتظره بالا رفت و حتی از فیلمهای کمدی روی پرده نیز پیشی گرفت. در واقع، موفقیت فعلی فیلم مدیون کیفیت یا جذابیت سینمایی آن نیست، بلکه حاصل بازی با خط قرمزهایی است که تاریخ مصرف کوتاهی دارند و چیزی به تماشاگر اضافه نمیکنند.