آب را گل نکنیم!
رضا حکمت فوق تخصص بیماری های داخلی کلیه
شاعری سالها پیش سرود: «آب را گل نکنیم... شاید این آب روان، میرود پای سپیداری، تا فرو شوید اندوه دلی.» امروز اما در حاشیه شهر مشهد، در همسایگی بستر رنجور «کشفرود»، باید این شعر را با ردی از درد بازخوانی کنیم: آب را مسموم نکنیم؛ چرا که این آب زیرزمینی مشترک، دارد به مراکز درمانی سرپایی و بستری موقت، خانه ها، مغازه ها و کارگاه های صنعتی میرود، ولی آیا حتی اندوه از دل «سپیداری» می زداید؟ اینجا در پهنه حاشیه شهر، کمتر از چند صد متری کوچه سماورسازان و کارگاههای آبفلزکاری، و در گرماگرم تخلیه پسماندهای سمی صنعتی به بستر مظلوم کشفرود، مرگ و بیماری خاموش و تدریجی در فاجعهای زیستمحیطی در جریان است. فلزات سنگین مانند کروم، نیکل، مس و آرسنیک، و عناصری مانند فلوراید و سدیم بیصدا از چاههای جذبی به سفرههای آب زیرزمینی رسوب میکنند. کمی آنطرفتر، بیماران در جستوجوی آبی شفابخش و دستانی شفابخش، چشمانتظارند؛ چشمانتظاریِ دردمندانه و نگران که باری سنگین بر شانههای ما میگذارد.وقتی آب زیرپای ما مسموم از پساب صنعتی است، حتی پیشرفتهترین فیلترهای پزشکی نیز زیر بار این حجم از فلزات سنگین کمر خم میکنند. این آلودگی مزمن، فراتر از خطرات آنی، عوارض بلندمدت و هولناکی دارد؛ از کمخونیهای شدید و مقاوم به درمان گرفته تا نوسانات و افت و خیزهای شدید و مهارنشدنی فشار خون، تهوع و استفراغهای غیرقابل توجیه، و مسمومیتهای مزمن سیستم عصبی و مغزی که گریبانگیر بیماران رنجدیده ای میشود که مشکل کلیوی پیشرفته دارند.
اما تلخی داستان تنها به بخش درمان ختم نمیشود؛ این آب تیره سفره خانوادههایی را تاریک کرده است که با شوق بر سر سفره نشسته تا با نوشیدن آبی کاملا «پاک»، حیات از آن منشا بگیرد، اما حتی نگرانی «آلودگی» آن دلهایشان را تیره و به زنگار غم آلوده می کند. این همان آبی است که کارگر زحمتکش همان کارگاه در گرمای طاقتفرسای تابستان در جاده سیمان، به نوشیدن جرعهای از آن به عنوان «آب گوارا» دلخوش است تا گلویی تازه کند، اما گاه نگران از آنکه، آیا جرعه ای که سر می کشد همیشه همان آب حیاتبخش عاری از کمترین آلودگی است؟مسئولان محترم متولی و صاحبان گرامی صنایع! کشفرود دگر رمقی ندارد. بیایید به خاطر لبهای تشنهای که تنها امیدشان به تر شدن با جرعه ای آب پاک بدون نگرانی است، «آب را گل نکنیم». ایجاد سپتیکتانکهای ایزوله، توقف تخلیه فاضلاب کارگاهها و بررسی فوری سلامت آب شرب و شبکه آن در این مناطق، کمترین وظیفه ما برای پاسداشت حق حیات و سلامتِ بیماران و ساکنان این دیار است.آب حیوان تیرهگون شد، خضر فرخپِی کجاست؟