میزبان روانی جام جهانی
شایان الهآبادی
فردا سوت آغازجام جهانی که برای نخستین باربا سه میزبان برگزارمیشود به صدا درمیآید؛ بزرگترین دوره تاریخ این رقابتها که با شعار«اتحاد وصلح» به میدان آمده است. ازهمان روزی که نام آمریکا درکنارکانادا ومکزیک بهعنوان میزبانان اعلام شد، بسیاری تصورمیکردندکشوری که همواره ازاصولی چون آزادی،احترام متقابل ونظم بینالمللی سخن میگوید بسترخوبی برای میزبانی فراهم خواهد کرد.اما آنچه درهفتههای اخیررخ داده،تصویری متفاوت وحتی نگرانکننده ترسیم کرده است. برخوردهای تحقیرآمیزوسختگیرانه آمریکاییها با بازیکنان،کادرفنی وهواداران تیمهای ملی مختلف، نشان میدهد که این کشوردربستری به نام«فیفا» ودرپوشش فوتبال،قصددارد پیام روشنی مخابره کند:قدرت دردست واشنگتن است و چارچوبهای فیفا واصول جوانمردانه،تنها زمانی اعتباردارندکه با سیاستهای آمریکا همسوباشند.متأسفانه دراین میان، نهادبینالمللی فیفا وجیانی اینفانتینو،درنقش عروسک خیمهشببازی واشنگتن ظاهر شدهاند و دربرابراین نقض صریح قوانین،سکوت اختیارکردهاند.اگراین رفتارها تنها محدود به ایران بود، میشد آن را درچارچوب خصومتهای سیاسی دوکشورتفسیرکرد؛اگرچه ورزش نباید هرگز رنگوبوی سیاست بگیرد،اما وقتی تیم ملی ازبکستان با سگهای بمبیاب بازرسی میشود،داوربرترآفریقا ازورود منع میشود و...، میفهمیم که این رفتارها تصادفی نیست،بلکه سیاستی سازمانیافته برای نمایش«قدرت مطلق»وتلاش برای مخفی کردن عقده حقارت است. شایداگراین میزبانی تنها محدود به کاناداومکزیک میشد،شاهد این سطح ازبیاحترامی به ساحت ورزش نبودیم.دراین مطلب نگاهی میاندازیم به نمونههایی ازاین میزبانی قدرتمدارانه که اعتبارفیفا را به چالش کشیده وبه جای اتحاد ملتها، تحقیرآن را به نمایش گذاشته است.
ازبازجویی ستاره عراقی تا توهینهای بیسابقه به ازبکستان
رفتارهای عجیب وخارج ازپروتکل میزبانی آمریکا تنها متوجه کشورما نبوده است. حدود یک ماه پیش،فدراسیون فوتبال عراق ازعدم صدور ویزا برای پنج بازیکن خودخبرداد؛مسئلهای که اگرچه حل شد، اما پایان داستان نبود. فاجعه اصلی زمانی رخ دادکه کاروان تیم ملی عراق برای حضوردررقابتهای جام جهانی وارد آمریکا شد.دراتفاقی بهتآور،«ایمن حسین»، ستاره تیم ملی عراق،درفرودگاه شیکاگو برای حدود هفت ساعت توسط پلیس بازداشت ومورد بازجوییهای تحقیرآمیزقرارگرفت.او پس ازاین ماجرا با خشم گفت:«اگرآمریکا چنین برخوردی با اتباع خارجی دارد،چرامیزبان جام جهانی شده است؟با من مانندیک تروریست رفتارکردند.» اما شاید عجیبترین وزشتترین صحنه برای تیم ملی ازبکستان رقم خورد.تیمی که برای نخستین باردر تاریخ خود به جام جهانی صعود کرده بود وبازیکنان وکادرفنیاش با شوروشوقی وصفناپذیرقدم به خاک آمریکا گذاشتند،دربدو ورود نه با استقبالی گرم، بلکه با سگهای بمبیاب مواجه شدند.مأموران آمریکایی اعضای این تیم را وادارکردند صف بکشند تا سگها ازمیان آنها عبورکنند وتجهیزات و وسایل شخصیشان را بوبکشند.این رفتار که گویی با گروهی ازتروریستها روبهروهستند،توهینی آشکاربه یک تیم ملی فوتبال بود؛پیامی روشن که درآن، قدرت آمریکا حتی زیبایی فوتبال را هم زیرپا میگذارد.
به داورهم اجازه ورود ندادند!
یکی دیگرازرسواکنندهترین چهرههای این میزبانی تحقیرآمیز،ماجرای عمرآرتان، داوربرجسته سومالیایی است که به عنوان بهترین داور آفریقایی سال۲۰۲۵انتخاب شده بود، با وجود داشتن ویزای معتبرو پاسپورت دیپلماتیک،درفرودگاه میامی دیپورت شد.اوقراربود نخستین داورتاریخ کشورش درجام جهانی باشد،اما به بهانههای نامعلوم وناشی ازسیاستهای محدودکننده ویزا،ازورود به آمریکا منع شد.این اقدام در حالی رخ دادکه سومالی درفهرست کشورهای مشمول محدودیتهای سفردولت دونالد ترامپ قراردارد،اما کارشناسان حقوقی فیفا تأکید دارندکه چنین محدودیتهایی نباید حق مشارکت دررویدادهای رسمی فیفا را نقض کند.عیسی آدن ابشیر،مشاور ارشد وزارت ورزش سومالی وکاپیتان اسبق تیم ملی این کشور،درواکنش به این رویدادگفت:«عمر آرتان یکی ازمعتبرترین داوران آفریقاست که شایسته حمایت تمام جامعه فوتبال است.جلوگیری ازورود اونهتنها به شخص او،بلکه به تعهدفوتبال به عدالت،شایستهسالاری وروح بازی جوانمردانه آسیب میزند.»آرتان ازسال۲۰۱۸به جمع داوران بینالمللی فیفا پیوسته ودر رقابتهای مهمی همچون مرحله نهایی جام ملتهای آفریقا۲۰۲۳در الجزایرقضاوت کرده بود.اما آمریکا با دیپورت این داور،هم شأن فیفا را زیرسؤال برد وهم نشان دادکه برایش داوری یک آفریقایی درزمین فوتبال هم ازحدتحملش خارج است.
بازرسیهای تحقیرآمیزونژادپرستی سازمانیافته
روزگذشته اعضای تیم ملی سنگال به محض ورود به خاک آمریکا،در فرودگاه مورد بازرسیهای بدنی قرارگرفتندکه تصاویرآن،موجی از اتهامات نژادپرستی را به همراه داشته است. بازیکنان مجبورشدنددر مقابل دیدگان عمومی وروی باند فرودگاه،کفشهای خود را دربیاورند وبا دستگاههای اسکنردستی به شکلی تحقیرآمیز بازرسی شوند.تصاویر منتشرشده،بازیکنانی را نشان میدهدکه با پیراهن ملی خود،کنار چمدانهایشان ایستادهاند ونیروهای امنیتی بارفتاری کاملا غیرورزشی، آنها را تفتیش میکنند.درسوی دیگر،تیم ملی آفریقای جنوبی هم به دلیل عدم صدوربهموقع ویزا برای بخشی ازهیئت اعزامی،با تأخیر زیادی وارد آمریکا شد.این برخوردهای دوگانه وتحقیرآمیزبا تیمهای آفریقایی، این شائبه را تقویت کرده است که میزبانی آمریکا براساس پیشفرضهای نژادی وسیاسی مدیریت میشود وکرامت انسانی بازیکنان دراولویتهای بعدی قراردارد.
آمریکا به اروپاییها هم رحم نکرد!
سیاستهای ویزایی وامنیتی آمریکا فقط مختص تیمهای آسیایی و آفریقایی نبوده ودامن اروپاییها را هم گرفت. دهها هواداراسکاتلندی که با برنامه معافیت ویزا(ESTA) بهراحتی میتوانستند وارد آمریکا شوند،تنها چندروزپیش ازپروازمتوجه لغومجوزسفرشان شدند؛ اقدامی که نهتنها برنامههایشان را نابودکرد، بلکه ضررمالی هنگفتی بابت بلیتها ورزروهتلها به آنها تحمیل کرد.همزمان، بریل امبولو،مهاجم کلیدی تیم ملی سوئیس هم با معطلی چندروزه برای دریافت ویزا روبهرو شدوبا تأخیرزیاد به اردوی تیمش ملحق شد؛ اتفاقی که ریتم آمادهسازی سوئیس را برهم زد.این موارد نشان داد که آمریکا حتی متحدان اروپایی را هم ازتیغ تیزسیاستهای تحقیرآمیزخود مصون نمی گذارد ومیزبانی جام جهانی را به عرصهای برای کسب سود مالی و نمایش قدرت تبدیل کرده است.
ازبازجویی ستاره عراقی تا توهینهای بیسابقه به ازبکستان
رفتارهای عجیب وخارج ازپروتکل میزبانی آمریکا تنها متوجه کشورما نبوده است. حدود یک ماه پیش،فدراسیون فوتبال عراق ازعدم صدور ویزا برای پنج بازیکن خودخبرداد؛مسئلهای که اگرچه حل شد، اما پایان داستان نبود. فاجعه اصلی زمانی رخ دادکه کاروان تیم ملی عراق برای حضوردررقابتهای جام جهانی وارد آمریکا شد.دراتفاقی بهتآور،«ایمن حسین»، ستاره تیم ملی عراق،درفرودگاه شیکاگو برای حدود هفت ساعت توسط پلیس بازداشت ومورد بازجوییهای تحقیرآمیزقرارگرفت.او پس ازاین ماجرا با خشم گفت:«اگرآمریکا چنین برخوردی با اتباع خارجی دارد،چرامیزبان جام جهانی شده است؟با من مانندیک تروریست رفتارکردند.» اما شاید عجیبترین وزشتترین صحنه برای تیم ملی ازبکستان رقم خورد.تیمی که برای نخستین باردر تاریخ خود به جام جهانی صعود کرده بود وبازیکنان وکادرفنیاش با شوروشوقی وصفناپذیرقدم به خاک آمریکا گذاشتند،دربدو ورود نه با استقبالی گرم، بلکه با سگهای بمبیاب مواجه شدند.مأموران آمریکایی اعضای این تیم را وادارکردند صف بکشند تا سگها ازمیان آنها عبورکنند وتجهیزات و وسایل شخصیشان را بوبکشند.این رفتار که گویی با گروهی ازتروریستها روبهروهستند،توهینی آشکاربه یک تیم ملی فوتبال بود؛پیامی روشن که درآن، قدرت آمریکا حتی زیبایی فوتبال را هم زیرپا میگذارد.
به داورهم اجازه ورود ندادند!
یکی دیگرازرسواکنندهترین چهرههای این میزبانی تحقیرآمیز،ماجرای عمرآرتان، داوربرجسته سومالیایی است که به عنوان بهترین داور آفریقایی سال۲۰۲۵انتخاب شده بود، با وجود داشتن ویزای معتبرو پاسپورت دیپلماتیک،درفرودگاه میامی دیپورت شد.اوقراربود نخستین داورتاریخ کشورش درجام جهانی باشد،اما به بهانههای نامعلوم وناشی ازسیاستهای محدودکننده ویزا،ازورود به آمریکا منع شد.این اقدام در حالی رخ دادکه سومالی درفهرست کشورهای مشمول محدودیتهای سفردولت دونالد ترامپ قراردارد،اما کارشناسان حقوقی فیفا تأکید دارندکه چنین محدودیتهایی نباید حق مشارکت دررویدادهای رسمی فیفا را نقض کند.عیسی آدن ابشیر،مشاور ارشد وزارت ورزش سومالی وکاپیتان اسبق تیم ملی این کشور،درواکنش به این رویدادگفت:«عمر آرتان یکی ازمعتبرترین داوران آفریقاست که شایسته حمایت تمام جامعه فوتبال است.جلوگیری ازورود اونهتنها به شخص او،بلکه به تعهدفوتبال به عدالت،شایستهسالاری وروح بازی جوانمردانه آسیب میزند.»آرتان ازسال۲۰۱۸به جمع داوران بینالمللی فیفا پیوسته ودر رقابتهای مهمی همچون مرحله نهایی جام ملتهای آفریقا۲۰۲۳در الجزایرقضاوت کرده بود.اما آمریکا با دیپورت این داور،هم شأن فیفا را زیرسؤال برد وهم نشان دادکه برایش داوری یک آفریقایی درزمین فوتبال هم ازحدتحملش خارج است.
بازرسیهای تحقیرآمیزونژادپرستی سازمانیافته
روزگذشته اعضای تیم ملی سنگال به محض ورود به خاک آمریکا،در فرودگاه مورد بازرسیهای بدنی قرارگرفتندکه تصاویرآن،موجی از اتهامات نژادپرستی را به همراه داشته است. بازیکنان مجبورشدنددر مقابل دیدگان عمومی وروی باند فرودگاه،کفشهای خود را دربیاورند وبا دستگاههای اسکنردستی به شکلی تحقیرآمیز بازرسی شوند.تصاویر منتشرشده،بازیکنانی را نشان میدهدکه با پیراهن ملی خود،کنار چمدانهایشان ایستادهاند ونیروهای امنیتی بارفتاری کاملا غیرورزشی، آنها را تفتیش میکنند.درسوی دیگر،تیم ملی آفریقای جنوبی هم به دلیل عدم صدوربهموقع ویزا برای بخشی ازهیئت اعزامی،با تأخیر زیادی وارد آمریکا شد.این برخوردهای دوگانه وتحقیرآمیزبا تیمهای آفریقایی، این شائبه را تقویت کرده است که میزبانی آمریکا براساس پیشفرضهای نژادی وسیاسی مدیریت میشود وکرامت انسانی بازیکنان دراولویتهای بعدی قراردارد.
آمریکا به اروپاییها هم رحم نکرد!
سیاستهای ویزایی وامنیتی آمریکا فقط مختص تیمهای آسیایی و آفریقایی نبوده ودامن اروپاییها را هم گرفت. دهها هواداراسکاتلندی که با برنامه معافیت ویزا(ESTA) بهراحتی میتوانستند وارد آمریکا شوند،تنها چندروزپیش ازپروازمتوجه لغومجوزسفرشان شدند؛ اقدامی که نهتنها برنامههایشان را نابودکرد، بلکه ضررمالی هنگفتی بابت بلیتها ورزروهتلها به آنها تحمیل کرد.همزمان، بریل امبولو،مهاجم کلیدی تیم ملی سوئیس هم با معطلی چندروزه برای دریافت ویزا روبهرو شدوبا تأخیرزیاد به اردوی تیمش ملحق شد؛ اتفاقی که ریتم آمادهسازی سوئیس را برهم زد.این موارد نشان داد که آمریکا حتی متحدان اروپایی را هم ازتیغ تیزسیاستهای تحقیرآمیزخود مصون نمی گذارد ومیزبانی جام جهانی را به عرصهای برای کسب سود مالی و نمایش قدرت تبدیل کرده است.