بیست، بیست و شش خاطرهانگیز میشود؟
سید مصطفی صابری
جام جهانی ۲۰۲۶ تا این جای کار همهچیز داشته است: شگفتی، هیجان، اخراج، درگیری، حاشیه داوری، مسابقههای تماشایی، بازیهای کمجان و... جنس جام، بهظاهر، جور است؛ اما هنوز چیزی کم دارد. چیزی شبیه اصالت، آن رسوب عاطفی که یک تورنمنت را از مجموعهای از مسابقهها به خاطرهای جمعی تبدیل میکند.جام جهانی فقط فوتبال نیست؛ آرشیو احساسات
فوتبالی هاست. جام ۹۴ را هنوز با شادی ببتو، چرخاندن کودک خیالی در آغوش و پنالتی تلخ روبرتو باجو به یاد میآوریم. ۹۸ یعنی زیدان، آن دو ضربه سر و تولد یک اسطوره در پاریس. ۲۰۰۲ یعنی درخشش غریب اولیور کان؛ مردی که انگار همزمان دروازهبان، دیوار و تقدیر بود. جامها با همین تصویرها زنده میمانند، نه فقط با جدولها و آمارها.حالا پرسش این است: آیا ۲۰۲۶ هم تصویر ماندگار خودش را خواهد ساخت؟ شاید هنوز زود باشد. خاطره، مثل گل دقیقه 90، دیر میرسد. نسلهای قدیمیتر ستارههای خودشان را دارند؛ با مارادونا، ماتئوس، رونالدو، زیدان، رونالدینیو و... بزرگ شدهاند و شاید با فوتبال سرعتی امباپه یا فیزیک هالند بهراحتی کنار نیایند. اما برای نوجوانان امروز، همین جام میتواند نخستین فصل عاشقانه با فوتبال باشد؛ همانجایی که ستارهها نه در روایت پدران، بلکه در حافظه خودشان متولد میشوند.
از سوی دیگر، جام ۴۸ تیمی فرصت تازهای به فوتبال داده است؛ فرصتی برای کشورها و بازیکنانی که در فرمتهای قدیمیتر شاید هرگز به این صحنه نمیرسیدند. تاریخ فوتبال پر است از ستارههایی که قربانی جغرافیا شدند: ژرژ وهآ، رایان گیگز، یان راش، عابدی پله، سامی هیپیا، یاری لیتمانن، کاخا کالادزه و بسیاری دیگر. بازیکنانی که باشکوه بودند، اما پیراهن ملیشان کوتاهتر از رؤیای جام جهانی بود. شاید اگر این دوره هم محدودتر بود، هالند و چند نام بزرگ دیگر نیز بیرون قاب میماندند.البته این گسترش، بهایی هم دارد. تیمهای ضعیفتر بیشتر شدهاند، مرحله گروهی کشش دراماتیک جامهای قدیمی را کمتر دارد، خبری از گروه مرگ واقعی نیست و بعید است مدعیان بزرگ خیلی زود قربانی شوند؛ مخصوصاً وقتی حتی از میان تیمهای سوم هم هشت تیم صعود میکنند. تبلیغات همهجا را گرفته، ساعت بازیها برای بسیاری نامهربان است و تماشاگران بخشی از مسابقهها را از دست میدهند.با این همه، فوتبال همیشه از دل همین تناقضها جان میگیرد: شکوه و ابتذال درآمدزایی، عدالت و تجارت، رؤیا و برنامهریزی. جام ۲۰۲۶ هنوز داوری نهاییاش را پس نداده است. باید صبر کرد. شاید پشت همین زرقوبرق، لحظهای پنهان شده باشد که سالها بعد، وقتی صدای گزارشگر در ذهنمان روشن میشود، دوباره قلبمان را بلرزاند.