پول، مجوز ورود به تهیهکنندگی تئاتر!
مدتی است بحث ورود سرمایهگذاران غیرتئاتری به عرصه تهیهکنندگی داغ شده است؛ از فروشنده لاستیک ماشینهای سنگین گرفته تا کارخانهدار و صاحبان بنگاههای اقتصادی که تنها به پشتوانه سرمایه، بدون شناخت از سازوکار تئاتر، در جایگاه تهیهکننده قرار میگیرند. جواد روشن، کارگردان، نویسنده، پژوهشگر تئاتر و عضو هیئتمدیره مرکزی خانه تئاتر، در گفتوگو با ایرنا، این روند را یکی از آسیبهای جدی اقتصاد تئاتر میداند و تأکید میکند: «کارخانهداری که پول را میآورد سرمایهگذار است و تهیهکننده چیز دیگری است.»
روشن با اشاره به وضعیت اقتصادی تئاتر میگوید: بسیاری از سالنهای نمایش به دلیل ظرفیت پایین، امکان بازگشت هزینههای تولید را ندارند. هزینههایی مانند تمرین، دکور، لباس و گریم ثابت است، اما درآمد حاصل از فروش بلیت در بسیاری از اجراها پاسخگوی این هزینهها نیست. به همین دلیل بسیاری از نمایشها در همان وهله اول ضررده هستند و تنها زمانی بخشی از این زیان جبران میشود که عوامل نمایش از بخشی از دستمزد واقعی خود صرفنظر کنند.
او معتقد است بسیاری از سرمایهگذاران بدون آگاهی از ظرفیت فروش، تعداد شبهای اجرا و سازوکار اقتصادی تئاتر وارد این حوزه میشوند و همین ناآگاهی، زمینهساز اختلافهای بعدی است.
روشن تأکید میکند: سرمایهگذار باید علاوه بر سرمایه سالم، دغدغه فرهنگی نیز داشته باشد، زیرا کسی که در وادی فرهنگی آگاه نباشد و دغدغه نداشته باشد، در میان راه با مشکل مواجه میشود.
عضو هیئتمدیره مرکزی خانه تئاتر با اشاره به ضرورت آموزش تهیهکنندگان میگوید: تلاشهایی برای برگزاری دورههای تخصصی انجام شده، اما هنوز به نتیجه عملی نرسیده است. ما سوار یک کشتی هستیم و اگر رابطه میان سرمایهگذار، تهیهکننده و گروههای نمایشی بر پایه شناخت و اخلاق حرفهای شکل نگیرد، همه متضرر خواهند شد.
امروز اگر ۱۰۰ نمایش در تهران روی صحنه برود، شاید فقط ۱۰ درصد آن ها سودده باشد و باقی آثار حتی روی کاغذ نیز زیانده هستند. در نتیجه برای سامان یافتن اقتصاد تئاتر، باید نقش سرمایهگذار و تهیهکننده از یکدیگر تفکیک و واقعیتهای اقتصاد تئاتر بازتعریف شود.