بریکس چه ظرفیتی برای کاهش اثرات جنگ اقتصادی دشمن می تواند داشته باشد؟
دیپلماسی برای شکستن محاصره
رئیس جمهور کشورمان که برای شرکت در اجلاس بریکس که در دهلی نو در حال برگزاری است، به هند سفر کرده است، در سخنرانی خود در همایش اقتصادی سران عضو بریکس تصریح کرد: شورای تجاری بریکس باید از مجمعی برای گفت‌وگو به موتور اجرایی همکاری اقتصادی تبدیل شود. کارگروه‌های تخصصی آن باید با شاخص‌های مشخص مانند میزان رشد تجارت درون‌بریکس، سهم ارزهای ملی در میزان تجارت و حجم سرمایه خصوصی وارد شده، پروژه‌های مشخص و قابل سنجش تعریف کنند. جمهوری اسلامی ایران، با موقعیت جغرافیایی ممتاز و منابع انرژی، آمادگی دارد یکی از حلقه‌های مهم اتصال اقتصادی بریکس باشد. ما معتقدیم بریکس زمانی به نیروی واقعی در اقتصاد جهانی تبدیل می‌شود که همکاری ما در قراردادها، کارخانه‌ها، بنادر و زندگی اقتصادی مردم کشورهای عضو دیده شود. جمهوری اسلامی ایران آماده است در کنار همه اعضای بریکس، برای ساختن اقتصادی بازتر، تاب‌آورتر و عادلانه‌تر تلاش کند. پزشکیان پیش از این اجلاس نیز در بدو ورود با نارندرا مودی نخست وزیر هند دیدار کرده بود.
وزن کشی بریکس در دهلی نو
یکی از ابعاد مهم اجلاس جدید بریکس در دهلی نو بررسی میزان اثرگذاری واقعی این سازمان بین المللی در اقتصاد جهانی است. به ویژه این که از سال 2024 تاکنون تعداد اعضای بریکس تقریبا دو برابر شده و اکنون به 11 کشور رسیده است. اعضای فعلی حدود نیمی از جمعیت جهان و نزدیک به ۴۰ درصد اقتصاد جهان بر مبنای برابری قدرت خرید را نمایندگی می‌کنند. بر همین اساس و به ویژه با تحولات جاری جهانی مخصوصا جنگ افروزی آمریکا در خلیجفارس، تصمیم گیری در حوزه انرژی اهمیت دوچندانی یافته است. یکی از موضوعات محوری اجلاس، تقویت همکاری اقتصادی و مالی و بحث درباره اصلاح ساختارهای حکمرانی جهانی است. هند شعار امسال را تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و توسعه پایدار گذاشته است. اما سوال اساسی درباره بریکس همچنان پابرجاست؛ آیا کشورهای غیرغربی می‌توانند بخشی از قواعد اقتصاد و سیاست جهانی را بدون اتکا به آمریکا و اروپا شکل دهند؟ همین مسئله موضوعی است که در سخنرانی پزشکیان نیز به آن اشاره شد و اصلی ترین محور گفت و گوهای سران بریکس در روزهای آینده خواهد بود. از همین رو می توان این اجلاس را سنجه ای درخصوص امکان صف آرایی بریکس در مقابل نظم اقتصادی آمریکامحور به حساب آورد.
ماموریت رئیس جمهور در بریکس
با توجه به محاصره اقتصادی آمریکا و نیاز شدیدتر از پیش کشور به تنوع بخشی به مسیرهای تنفس اقتصادی خود، پزشکیان ماموریت بسیار مهمی در دهلی نو دارد. علاوه بر فرصت رایزنی با رهبران 11 کشور عضو بریکس ۱۰ کشور شریک بریکس نیز در برنامه اجلاس حضور دارند؛ یعنی خانواده بریکس اکنون به مجموعه‌ای بسیار بزرگ‌تر از اعضای رسمی تبدیل شده است و پزشکیان این فرصت را دارد تا در حاشیه بریکس در سطوح مختلف درباره تنوع بخشی به سبد اقتصادی کشور رایزنی کند. علاوه بر این موضوع، این اجلاس فرصت مناسبی برای دولت است تا درباره تجارت با کشورهایی که تحت تحریم‌های آمریکا نیستند یا آمادگی بیشتری برای دور زدن محدودیت‌های مالی دارند، وارد مذاکره شود. با توجه به دستورکارهای خود اجلاس رئیس هیئت ایرانی در بریکس می تواند به پیگیری موضوع بسیار مهم توسعه پرداخت با ارزهای ملی که گزینههای بیشتری برای خروج از فضای اقتصادی قابل تحریم در اختیار ایران بگذارد و همچنین مواردی مثل جذب سرمایه و فناوری از چین، هند، روسیه، استفاده از بریکس برای کاهش آثار انزوای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و محاصره اقتصادی آمریکا بپردازد. علاوه بر این و با توجه به بحران انرژی موجود، ایران می تواند برای حل مشکل انرژی کشورهایی مثل چین، هند، اندونزی و... راه های جایگزین برای صادرات نفت پیشنهاد کند و حتی به سمت تبدیل شدن به بخشی از کریدورهای انرژی و حمل‌ونقل میان آسیا، خلیجفارس، روسیه و اقیانوس هند برود. موضوعاتی که می توانند در صورت توجه ویژه رئیس جمهور و مجموعه دولت، فرصت خوبی را برای کاهش اثرات جنگ اقتصادی دشمن، در اختیار پزشکیان و تیمش قرار دهند.