مطالبه بازسازی «سرای تومانیان»
چهارشنبه ۱۸ شهریور، اتفاقی عجیب و دردناک در سبزوار رقم خورد؛ بیلهای مکانیکی به جان یکی از بناهای تاریخی این شهر افتادند و «سرای تومانیان» بدون هماهنگی و اخذ مجوز از میراث فرهنگی تخریب شد؛ اتفاقی که بار دیگر زنگ خطر تخریب میراث تاریخی را به صدا درآورد. این بنا که در حاشیه جاده قدیم سبزوار به شاهرود قرار دارد، متعلق به دوره پهلوی اول و اوایل پهلوی دوم است و در جریان جنگ جهانی دوم و همزمان با حضور ارتش سرخ شوروی در بخشهایی از کشور، به محل استقرار نیروهای روسی تبدیل شده بود و به همین دلیل در حافظه عمومی با عنوان «پادگان روسها» شناخته میشود. ارزشهای معماری بنا، از جمله نماها، جدارهها و آجرکاری شاخص سردر ورودی، موجب شده بود این اثر در نقشه اصلاحی بافت تاریخی سبزوار، که سال ۱۴۰۳ ابلاغ شد، به عنوان «بنای واجد ارزش تاریخی» پلاکگذاری و حفظ آن به دستگاههای اجرایی از جمله شهرداری ابلاغ شود. با این حال، این بنا در حالی تخریب شد که پرونده ثبت ملی آن نیز در دست پیگیری بود . حالا ماجرای تخریب «سرای تومانیان» سبزوار با واکنش وزیر میراث فرهنگی همراه شده است؛ سیدرضا صالحیامیری با تأکید بر وقوع تخلف و غفلت در این ماجرا، از پیگیری قضایی موضوع خبر داد و اعلام کرد مطالبه حوزه میراث فرهنگی، بازسازی این بنای تاریخی به همان شکل گذشته است.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درباره تخریب سرای تومانیان سبزوار، گفت: در موضوع تخریب این بنا، غفلت و تخلفی صورت گرفته و نیازمند بررسی عمیق قضایی است و تاکید حوزه میراث فرهنگی این است که آن سازه مجدد به همان شکل که بوده بنا و بازسازی شود. به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سید رضا صالحی امیری در حاشیه نشست شورای معاونان، مشاوران، مدیران کل ستادی و استانی، افزود: این بنای تاریخی مربوط به پهلوی اول و دوم است و آنچه در مورد دورههای تاریخی دیگر گفته شده، صحت ندارد؛ اما این بنا از سوی وزارتخانه و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خراسان رضوی جزو بناهای واجد ارزش تاریخی اعلام و تاکید شده بود که به هیچ عنوان شهرداری و یا شخصی حق تخریب آن را ندارد.
اعزام هیئتی ویژه از تهران به سبزوار
وی با اشاره به این که در تخریب سرای تومانیان تخلف و غفلت صورت گرفته است، افزود: عوامل محلی بدون هیچ هماهنگی و اخذ مجوز از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، تخریب را انجام دادهاند که با پیگیریهای انجام شده و اقدام دستگاه قضایی، ادامه تخریب متوقف شد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گفت: درباره این موضوع، شکایت قضایی انجام شده و در هفته جاری، یک هیئت از مسئولان و کارشناسان برای بررسی بیشتر موضوع و مذاکره با مقامات استانی و قضایی از وزارتخانه به سبزوار اعزام خواهد شد. سید رضا صالحی امیری افزود: تاکید حوزه میراث فرهنگی این است که این بنای تاریخی باید مجددا مثل گذشته بنا و بازسازی شود.