غیرت خونی
صادق غفوریان
هنوز از ایام جنگ، فاصله نگرفتیم؛ چه بسا هنوز در جنگ هستیم. اما مرور اتفاقات روزهای جنگ همچنان تازهاند و همچنان به غیرت و غرورمان میبالیم که ایرانیان به تمامی و به تمام باورشان، برای وطن، برای خاک و برای هموطن پای کار آمدند و ایستادند به افتخار و اقتدار.یکی از این مظاهر و مصادیق شکوه، غیرت و غرور، حماسهای است که مردم با خونهایشان آفریدند؛ وزیر بهداشت، این حماسه را اینطور نقل کرد: «تأمین و مشارکت مردم در شبکه خونرسانی طی ایام جنگ نسبت به سال قبل ۹۸ درصد افزایش پیدا کرد؛ این یعنی افزایش تابآوری، یعنی مردم پای کشورشان ایستادند.»ما این غیرت خونی مردم را در این گزارش و در گفتوگو با دکتر بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران، بازخوانی و بررسی میکنیم. او میگوید: «مشارکت مردم در اهدای خون در ایام جنگ، در ۱۲ سال اخیر بیسابقه بود.»
ثبت آمارهای کمسابقه
در تقاطع بحران های فصلی
خون بهعنوان مادهای حیاتی و غیرقابل جایگزین، در شرایط جنگ و بحران اهمیتی دوچندان مییابد. اما نکته شگفتانگیز این حماسه، همزمانی آغاز جنگ با دورهای بود که طبق تجربه سنتی نظام سلامت، همواره اهدای خون در شیب کاهشی قرار می گرفت؛ روزهای پایانی سال و تبوتاب خریدهای نوروزی، سرمای هوا و آلودگیهای جوی، و تقارن آن با ماه مبارک رمضان. در شرایط عادی، تنها در شبهای قدر و ایام شهادت امیرالمؤمنین(ع) است که مردم در قالب نذر خون مراجعه دارند، اما آغاز جنگ در اسفندماه معادلات را دگرگون کرد.
با شعلهور شدن بحران، کمیته بحران سازمان انتقال خون تشکیل جلسه داد و بر مبنای بدبینانهترین سناریوها برنامهریزی عملیاتی کرد. اما آنچه اتفاق افتاد، فراتر از هر برآوردی بود. در پی شرایط ویژه ۴۰ روز جنگ، مشارکت مردمی به سطحی کمسابقه رسید و یکی از بالاترین نرخهای مراجعه داوطلبان در سابقه انتقال خون به ثبت رسید.
دکتر بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران، در گفت وگو با خراسان با اشاره به تغییر رفتار اجتماعی مردم در این دوره تشریح میکند: «افزایش مراجعات داوطلبان بهویژه در همان روزهای ابتدایی، چنان شتابی گرفت که پایگاههای ما با حجم مراجعاتی مافوق ظرفیت تختها و نیروها مواجه شدند. همکاران ما شیفتهای کاری را دوبرابر کردند و حتی شبها تا صبح در پایگاهها میماندند، اما صفهای فشرده و پرشور مردم تمامشدنی نبود. همین حضور باعث پایداری ذخایر استراتژیک بیمارستانها در سراسر کشور شد.»
صف همدلی برای اهدا
این صحنههای شگفتانگیز در پایگاه وصال تهران به قدری خیرهکننده بود که به پویشی با عنوان «صف همدلی» بدل گشت و پای بیش از ۳۰ رسانه بینالمللی را برای ثبت قابهایی کمنظیر از ایستادگی و صفآرایی انسانی مردم در زیر آتش جنگ به پایگاهها باز کرد. در امتداد این حرکت، پویش «سفر سرخ» نیز در آستانه نوروز فعال شد تا با روانه شدن مسافران به مقاصد سفر، نیازهای بیماران بومی و مسافران مرتفع شود.
شبکه ملی خونرسانی و نجات بیماران خاص
یکی از دغدغههای جدی متولیان حوزه سلامت در دوران جنگ، طبیعتاً تأمین خون موردنیاز مصدومان حوادث همزمان با برآوردن نیاز همیشگی بیماران خاص نظیر مبتلایان به سرطان و تالاسمی بود. این دغدغه، فراتر از یک نگرانی معمول بود؛ چراکه زیرساختهای خونی کشور در شرایط جنگی، بهشدت تحت فشار قرار داشتند.
دکتر قرهباغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون در آن ایام، در تشریح موفقیت این شبکه میگوید: «برکت این حضور مردمی در ایام جنگ، باعث رفع نیاز کامل خونی بیماران خاص از جمله تالاسمی، سرطانی و مصدومان حوادث شد و فرایند درمان آنان بدون کوچکترین اختلالی به مسیر خود ادامه داد.»
شاید مصداقیترین نقطه برای سنجش این تابآوری، استان سیستانوبلوچستان باشد؛ منطقهای که در شرایط عادی نیز همواره با چالش کمبود خون روبهرو بوده است. یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران، با بازخوانی فضای نگرانکننده آن روزها میگوید: «انباشتِ چند بحران در کنار هم، شرایط را برای ما و بیماران تالاسمی بسیار نگرانکننده کرده بود. دغدغه اصلی ما فرسودگی زیرساختها و کمبود منابع انسانی در سازمان انتقال خون طی دهههای اخیر بود و نگران بودیم که این فشارِ مضاعف، شبکه تأمین را از کار بیندازد.»اما برخلاف تمام پیشبینیهای بدبینانه، خروجی این همبستگی، شگفتانگیز بود. عرب در ادامه میافزاید: «عملکرد سازمان انتقال خون در این دوره، درخشان و فراتر از تصور بود. در حالی که استان سیستانوبلوچستان در روزهای عادی سال معمولاً با چالش مکرر کمبود خون روبهرو بود، در این ایام حساس هیچ گزارش کمبودی دریافت نکردیم و جان بیماران با سلامت کامل حفظ شد.»
رکوردی که نامش ایستادگی است
در نهایت، دادههای رسمی نشان میدهد که در ۴۰ روزِ این بحران، اهدای خون در ایران نهتنها کاهش نیافت، بلکه با رشد معنادار همراه بود. ثبت رکورد افزایش ۹۸ درصدی مشارکت مردمی نسبت به مدت مشابه سال قبل که وزیر بهداشت، آن را اعلام کرده، تنها یک عدد روی کاغذ نیست؛ بلکه ترازوی سنجش «سرمایه اجتماعی» کشور است.
در واقع، مردم با حضور در پایگاههای انتقال خون، پاسخی عملی به تهدیدات جنگ دادند. وقتی شبکه خونرسانی کشور با این سیلِ مشارکت مردمی جان گرفت، ثابت شد که حتی در سختترین شرایط، وقتی پای وطن و هموطن در میان باشد، ایرانیان با تمام باورشان پای کار میایستند. این حماسه، که وزیر بهداشت آن را نشانه «تابآوری ملی» خواند، گواهی است بر این که غیرت خونی ایرانیان، از هر بحرانی قویتر است.
ثبت آمارهای کمسابقه
در تقاطع بحران های فصلی
خون بهعنوان مادهای حیاتی و غیرقابل جایگزین، در شرایط جنگ و بحران اهمیتی دوچندان مییابد. اما نکته شگفتانگیز این حماسه، همزمانی آغاز جنگ با دورهای بود که طبق تجربه سنتی نظام سلامت، همواره اهدای خون در شیب کاهشی قرار می گرفت؛ روزهای پایانی سال و تبوتاب خریدهای نوروزی، سرمای هوا و آلودگیهای جوی، و تقارن آن با ماه مبارک رمضان. در شرایط عادی، تنها در شبهای قدر و ایام شهادت امیرالمؤمنین(ع) است که مردم در قالب نذر خون مراجعه دارند، اما آغاز جنگ در اسفندماه معادلات را دگرگون کرد.
با شعلهور شدن بحران، کمیته بحران سازمان انتقال خون تشکیل جلسه داد و بر مبنای بدبینانهترین سناریوها برنامهریزی عملیاتی کرد. اما آنچه اتفاق افتاد، فراتر از هر برآوردی بود. در پی شرایط ویژه ۴۰ روز جنگ، مشارکت مردمی به سطحی کمسابقه رسید و یکی از بالاترین نرخهای مراجعه داوطلبان در سابقه انتقال خون به ثبت رسید.
دکتر بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون ایران، در گفت وگو با خراسان با اشاره به تغییر رفتار اجتماعی مردم در این دوره تشریح میکند: «افزایش مراجعات داوطلبان بهویژه در همان روزهای ابتدایی، چنان شتابی گرفت که پایگاههای ما با حجم مراجعاتی مافوق ظرفیت تختها و نیروها مواجه شدند. همکاران ما شیفتهای کاری را دوبرابر کردند و حتی شبها تا صبح در پایگاهها میماندند، اما صفهای فشرده و پرشور مردم تمامشدنی نبود. همین حضور باعث پایداری ذخایر استراتژیک بیمارستانها در سراسر کشور شد.»
صف همدلی برای اهدا
این صحنههای شگفتانگیز در پایگاه وصال تهران به قدری خیرهکننده بود که به پویشی با عنوان «صف همدلی» بدل گشت و پای بیش از ۳۰ رسانه بینالمللی را برای ثبت قابهایی کمنظیر از ایستادگی و صفآرایی انسانی مردم در زیر آتش جنگ به پایگاهها باز کرد. در امتداد این حرکت، پویش «سفر سرخ» نیز در آستانه نوروز فعال شد تا با روانه شدن مسافران به مقاصد سفر، نیازهای بیماران بومی و مسافران مرتفع شود.
شبکه ملی خونرسانی و نجات بیماران خاص
یکی از دغدغههای جدی متولیان حوزه سلامت در دوران جنگ، طبیعتاً تأمین خون موردنیاز مصدومان حوادث همزمان با برآوردن نیاز همیشگی بیماران خاص نظیر مبتلایان به سرطان و تالاسمی بود. این دغدغه، فراتر از یک نگرانی معمول بود؛ چراکه زیرساختهای خونی کشور در شرایط جنگی، بهشدت تحت فشار قرار داشتند.
دکتر قرهباغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون در آن ایام، در تشریح موفقیت این شبکه میگوید: «برکت این حضور مردمی در ایام جنگ، باعث رفع نیاز کامل خونی بیماران خاص از جمله تالاسمی، سرطانی و مصدومان حوادث شد و فرایند درمان آنان بدون کوچکترین اختلالی به مسیر خود ادامه داد.»
شاید مصداقیترین نقطه برای سنجش این تابآوری، استان سیستانوبلوچستان باشد؛ منطقهای که در شرایط عادی نیز همواره با چالش کمبود خون روبهرو بوده است. یونس عرب، مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران، با بازخوانی فضای نگرانکننده آن روزها میگوید: «انباشتِ چند بحران در کنار هم، شرایط را برای ما و بیماران تالاسمی بسیار نگرانکننده کرده بود. دغدغه اصلی ما فرسودگی زیرساختها و کمبود منابع انسانی در سازمان انتقال خون طی دهههای اخیر بود و نگران بودیم که این فشارِ مضاعف، شبکه تأمین را از کار بیندازد.»اما برخلاف تمام پیشبینیهای بدبینانه، خروجی این همبستگی، شگفتانگیز بود. عرب در ادامه میافزاید: «عملکرد سازمان انتقال خون در این دوره، درخشان و فراتر از تصور بود. در حالی که استان سیستانوبلوچستان در روزهای عادی سال معمولاً با چالش مکرر کمبود خون روبهرو بود، در این ایام حساس هیچ گزارش کمبودی دریافت نکردیم و جان بیماران با سلامت کامل حفظ شد.»
رکوردی که نامش ایستادگی است
در نهایت، دادههای رسمی نشان میدهد که در ۴۰ روزِ این بحران، اهدای خون در ایران نهتنها کاهش نیافت، بلکه با رشد معنادار همراه بود. ثبت رکورد افزایش ۹۸ درصدی مشارکت مردمی نسبت به مدت مشابه سال قبل که وزیر بهداشت، آن را اعلام کرده، تنها یک عدد روی کاغذ نیست؛ بلکه ترازوی سنجش «سرمایه اجتماعی» کشور است.
در واقع، مردم با حضور در پایگاههای انتقال خون، پاسخی عملی به تهدیدات جنگ دادند. وقتی شبکه خونرسانی کشور با این سیلِ مشارکت مردمی جان گرفت، ثابت شد که حتی در سختترین شرایط، وقتی پای وطن و هموطن در میان باشد، ایرانیان با تمام باورشان پای کار میایستند. این حماسه، که وزیر بهداشت آن را نشانه «تابآوری ملی» خواند، گواهی است بر این که غیرت خونی ایرانیان، از هر بحرانی قویتر است.