سرگرمیسازی اینترنتی زیر تیغ حاشیه
سیدکریم بابایی
در شرایطی که هر از چند گاهی، درباره نحوه نظارت بر پلتفرمهای ویاودی و حدود اختیارات نظارتی بحث میشود، سه اتفاق جداگانه بار دیگر این موضوع را به صدر اخبار رسانهای آورده؛ از تشکیل پرونده برای سیدعلی ضیا درباره محتوای برنامهاش گرفته تا توقیف برنامه «شفرونی» و نامه انجمن صنفی ویاودی به رئیسجمهور درباره عملکرد ساترا. سه اتفاقی که هر کدام از زاویهای متفاوت، به مسئله تنظیمگری، نظارت و حدود آزادی عمل فعالان این حوزه مربوط است.
علی ضیا به دادگاه میرود
روز گذشته خبر رسید سیدعلی ضیا مجری سابق تلویزیون که مدتهاست در یوتیوب برنامهای گفتوگومحور با عنوان «باضیا» میسازد، تحت پیگرد قانونی قرار گرفته و با اعلام جرم از سوی دادستانی تهران مواجه شده. طبق این گزارش، علیه مجری و تهیهکننده برنامه اینترنتی «با ضیا» و دو تن از مهمانان این برنامه به دلیل طرح ادعاهای کذب اقتصادی و اظهارات غیرمستند در برنامههای اخیر این مجموعه، اعلام جرم شده؛ ماجرایی که احتمالاً به اظهارات حاشیهساز پوریا بختیاری و فرزاد فخریزاده بازمیگردد. اگرچه روشن نیست دقیقاً کدام بخش هدف دادستانی قرار گرفته، اما بحثهایی مانند دلار 300 هزار تومانی، ابرتورم و نمایش انیمیشن آموزنده اقتصادی برای شهید رئیسی از جمله موارد وایرالی این برنامه طی روزهای اخیر بوده است.
«شفرونی» توقیف شد
در اتفاقی دیگر، برنامه «شفرونی» با توقف پخش مواجه شد. این برنامه که بر خلاف «باضیا» با مجوز از ساترا در پلتفرم فیلیمو منتشر میشد، در حالی توقیف شده که بحث بر سر مجوز آن بالا گرفته. تسنیم نوشت بر اساس پیگیریها از ساترا، مبنای توقف «شفرونی» نداشتن مجوز انتشار بوده و ماجرا به حواشی یا محتوای قسمتهای پخششده ربطی نداشته، اما حسین ربانی غریبی تهیهکننده این برنامه که پیش از این برنامه «کودکشو» را نیز برای تلویزیون تهیه کرده بود، به ایسنا گفت: «برخلاف ادعای ساترا، «شفرونی» هم مجوز تولید و هم مجوز انتشار دارد و هر هفته برای پخش قسمت جدید، اصلاحیههای ساترا را دریافت و اعمال کرده است که در صورت نداشتن مهر محرمانه، همه برگههای اصلاحیه را منتشر میکردم.» ماجرایی که در نوع خود جالب توجه است و هنوز ابعاد کامل آن روشن نیست.
شکایت صنف پلتفرمها از ساترا
در سوی دیگر ماجرا، انجمن صنفی شرکتهای نمایش ویدئوی آنلاین نیز با ارسال نامهای به مسعود پزشکیان رئیس جمهور، نسبت به عملکرد ساترا (بازوی نظارتی صداوسیما در نمایش خانگی) شکایت کردند و به آنچه از نگاه این انجمن مشکلات موجود در روند تنظیمگری و صدور مجوزهاست، اعتراض کردند؛ نامهای که نشان میدهد اختلاف بر سر نحوه تنظیمگری، دیگر صرفاً در سطح واکنشهای موردی تهیهکنندگان و پلتفرمها باقی نمانده و بار دیگر به سطح نهادهای صنفی رسیده. اگرچه در این نامه از «نبود ضوابط مشخص و مقبول از سوی ساترا» گفته شده و از «غلبه رویکرد سلبی و قضایی در ساترا» شکایت شده، اما مصادیق مشخصی از این ماجرا ارائه نشده است. در عین حال، اصل وقوع این سه رخداد به فاصلهای اندک نشان میدهد صنعت ویدئوی آنلاین این روزها همچنان در گیر و دار یافتن مرزهای خود با نظام نظارت سنتی است. از یک سو، ساترا بر ضرورت کنترل محتوای منتشرشده تأکید دارد و از سوی دیگر، پلتفرمها و فعالان صنفی معتقدند شیوه تنظیمگری موجود باید متناسب با ماهیت متفاوت رسانههای جدید بازتعریف شود؛ کشمکشی که به نظر نمیرسد به زودی پایان یابد.