پشتپرده تعویق نشست صلاله در عمان و تلاش آمریکا برای فرار از مسئولیت بحران انرژی
فرار ترامپ از صلاله
عماد سلیمانی
نشست صلاله که قرار بود با حضور ایران، عمان و نمایندگان کشورهای عربی برای بررسی سازوکار بازگشایی تنگه هرمز برگزار شود، در آستانه برگزاری به تعویق افتاد. اگرچه عمان این تصمیم را نتیجه فراهمنشدن اجماع منطقهای اعلام کرد، گزارشها از مخالفت عربستان با برگزاری نشست و برخی مفاد چارچوب پیشنهادی حکایت دارد. بدینترتیب، روندی که میتوانست ابتکار ایران و عمان را به یک سازوکار منطقهای تبدیل کند، فعلاً متوقف شده است.بااینحال، تعویق نشست صلاله را نمیتوان صرفاً نتیجه مخالفت یا درخواست عربستان دانست. ریاض ممکن است ماشه توقف نشست را کشیده باشد، اما در سطحی بالاتر، این اتفاق با محاسبات سیاسی دونالد ترامپ همخوانی دارد؛ رئیسجمهوری که نمیخواهد سازوکاری منطقهای شکل بگیرد که مسئولیت ادامه انسداد تنگه هرمز را مستقیماً متوجه واشنگتن کند.اهمیت نشست صلاله در آن بود که میتوانست نزاع را از سطح مناقشه ایران و آمریکا خارج و به مطالبهای منطقهای برای تثبیت ترتیبات جدید در هرمز تبدیل کند. اگر کشورهای عربی با این چارچوب همراه میشدند، توپ به زمین ترامپ میافتاد: اگر هدف آمریکا واقعاً بازگشایی تنگه و کاهش قیمت انرژی است، چرا با سازوکاری که میتواند عبور کشتیها را از سر بگیرد، مخالفت میکند؟
از این منظر، تعویق نشست برای واشنگتن یک فرصت تنفس سیاسی است. ترامپ اکنون میتواند هم از پذیرش شروط لازم برای بازگشایی هرمز فرار کند و هم مسئولیت افزایش قیمت نفت و سوخت را به دیگران حواله دهد. رفتار رسانهای او نیز مکمل همین راهبرد است. ترامپ بهجای پذیرش نقش جنگ با ایران و اختلال در مسیر هرمز، حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه را عامل افزایش قیمت سوخت معرفی میکند؛ روایتی که عملاً مهمترین کانون بحران انرژی را از قاب بیرون میگذارد.بنابراین، مسئله جلوگیری از شکلگیری صحنهای بود که در آن ترامپ دیگر نمیتوانست همزمان مدعی تلاش برای بازگشایی هرمز باشد و از پرداخت هزینههای سیاسی آن طفره برود. صلاله میتوانست روایت بحران را وارونه کند و آمریکا را بهعنوان مانع نهایی بازگشت ثبات به بازار انرژی در جایگاه پاسخگویی بنشاند.
از این منظر، تعویق نشست برای واشنگتن یک فرصت تنفس سیاسی است. ترامپ اکنون میتواند هم از پذیرش شروط لازم برای بازگشایی هرمز فرار کند و هم مسئولیت افزایش قیمت نفت و سوخت را به دیگران حواله دهد. رفتار رسانهای او نیز مکمل همین راهبرد است. ترامپ بهجای پذیرش نقش جنگ با ایران و اختلال در مسیر هرمز، حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه را عامل افزایش قیمت سوخت معرفی میکند؛ روایتی که عملاً مهمترین کانون بحران انرژی را از قاب بیرون میگذارد.بنابراین، مسئله جلوگیری از شکلگیری صحنهای بود که در آن ترامپ دیگر نمیتوانست همزمان مدعی تلاش برای بازگشایی هرمز باشد و از پرداخت هزینههای سیاسی آن طفره برود. صلاله میتوانست روایت بحران را وارونه کند و آمریکا را بهعنوان مانع نهایی بازگشت ثبات به بازار انرژی در جایگاه پاسخگویی بنشاند.