راوی شاهنامه در قاب خوشنویسی
محمد بهبودی نیا
مستند «سرو سایهفکن» از مجموعه مستند «بوی فردوس» که به زندگی و فعالیتهای هنری حسین صالحی، شاعر و خوشنویس صاحبنام خراسان، میپردازد، عصر دوشنبه در مشهد رونمایی شد. این مستند یکی از ۵ قسمت مجموعه «بوی فردوس» است که در هر قسمت سراغ یک هنرمند از حوزههای مختلف رفته است؛ هنرمندانی که آثار ماندگاری را با محوریت شاهنامه فردوسی خلق کردهاند. این مجموعه قرار است از شنبه ۲۸ شهریور تا پنجشنبه ۲ مهر ۱۴۰۵، هر شب ساعت ۲۳:۳۰ از شبکه مستند پخش شود.در مراسم رونمایی مستند «سرو سایهفکن»، استادانی مانند علیرضا قیامتی، استاد زبان و ادبیات فارسی، رسول مرادی، استاد برجسته خوشنویسی و جمعی از شاهنامهپژوهان مشهدی حضور داشتند.تمام استادان در این مراسم به اتفاق به این اصل مهم اشاره کردند که شاهنامه فردوسی ظرفیتهای فراوانی دارد و هربار میتوان از زاویهای تازه سراغ آن رفت.
فردوسی نجات بخش هنر از سطحی نگری
در حاشیه این مراسم با صابر ا...دادیان ،تهیه کننده و کارگردان این مجموعه مستند گفت و گو کردیم.
جناب ا...دادیان لطفا مختصری درباره مجموعه مستند «بوی فردوس» توضیح دهید.
این مستند قرار است با نگاهی میانرشتهای و با حضور پنج هنرمند معاصر ایران، همزمان با روز شعر و ادب فارسی رونمایی شود؛ مستندی که هدف خود را «نجات هنر امروز از سطحینگری با تکیه بر حکمت شاهنامه فردوسی» معرفی کرده است.این مجموعه تلاش میکند به جای بازخوانی مستقیم داستانهای شاهنامه، نسبت میان ادبیات کهن و هنر معاصر را بررسی کند و ببیند هنرمندان امروز چگونه با جهان فردوسی مواجه شدهاند، از آن الهام گرفتهاند و چگونه این میراث ادبی را با زبان هنری خود بازآفرینی کردهاند.
در این مستند به سراغ چه هنرهایی رفته اید؟
«بوی فردوس» در پنج قسمت، به سراغ پنج استاد و هنرمند معاصر رفته و تلاش کرده است همنشینی آنان با ادبیات کهن، بهویژه شاهنامه، را از خلال آثار، تجربهها و دیدگاههایشان روایت کند. این مجموعه از شنبه ۲۸ شهریور تا پنجشنبه ۲ مهر ۱۴۰۵، هر شب ساعت ۲۳:۳۰ روی آنتن میرود و تکرار آن روز بعد ساعتهای ۱۴:۳۰ و ۱۹ خواهد بود. استاد حسین صالحی، خوشنویس در مشهد؛ استاد جلیل جوکار، نگارگر در اصفهان؛ دکتر سیدحسین شهرستانی، پژوهشگر و شاعر در تهران؛ استاد محمدرضا پورفرزانه خیالنگار در رشت و تالش؛ و گووان مهر اسماعیل پور، نویسنده و کارگردان تئاتر در تهران، راویان این مجموعه هستند.
شاهنامه در نگاه استاد فوق ممتاز خوشنویسی
شاید برایتان این سوال پیش آمده باشد که حسین صالحی کیست؟ استاد صالحی خطاط و شاعر خراسانی متولد ۱۳۵۱ در مشهد است؛ هنرمندی که مسیر حرفهای خود را در خوشنویسی از دهه ۷۰ دنبال کرده و سال ۱۳۷۲ مدرک ممتاز و عضویت رسمی انجمن خوشنویسان ایران را به دست آورده است. او سال ۱۳۹۱ نیز موفق به دریافت مدرک استادی انجمن خوشنویسان ایران شد. صالحی امرزو دو مدرک فوقممتاز در خطوط نستعلیق و شکسته را به همراه هم دارد.
این استاد صاحبنام خوشنویسی، سالها به تدریس گرافیک در دانشگاههای هنر مشهد و آموزش دورههای فوقممتاز انجمن خوشنویسان ایران پرداخته و عضویت شورای صدور مجوز و نظارت بر آموزشگاههای هنری خراسان رضوی و عضویت خردسرای فردوسی را نیز در کارنامه دارد. او همچنین مدیر مجتمع سلطانعلی مشهدی انجمن خوشنویسان مشهد است.
پیوند میان خوشنویسی
و شاهنامه
با این حال، بخش مهمی از فعالیتهای صالحی را باید در پیوند میان خوشنویسی و شاهنامه جستوجو کرد. برگزاری جشنواره ملی «شکوه شاهنامه» به همراه تعدادی از استادان خوشنویسی کشور یکی از مهمترین تجربههایی است که در این مسیر شکل گرفته؛ رویدادی که با محوریت اشعار شاهنامه و حضور هنرمندان خوشنویس برگزار شد و صالحی در آن بهعنوان عضو شورای سیاستگذاری و مدیر هنری فعالیت داشت و در ادامه نیز مدیر اجرایی مؤسسه فرهنگی هنری شکوه شاهنامه شد.
در این مسیر، شاهنامه برای صالحی از یک متن ادبی به بستری برای خلق هنری تبدیل شده است؛ چنان که در آثار منتشرشده او نیز این پیوند دیده میشود. «گنج خرد» و «فر و فرهنگ» از جمله مجموعههای خوشنویسی شاهنامهای او هستند که با همکاری استاد محمدرضا یاحقی منتشر شدهاند. «خلوت صبح» نیز گزیدهای از آثار خوشنویسی اوست.
صالحی البته فقط در خوشنویسی فعالیت نکرده و شعر نیز بخش دیگری از کارنامه اوست. انتشار شعر به همراه شاعران خراسان درمجموعه هایی مانند «به سمت رودخانه استوکس»، «اسبها روسری نمیبندند» و «روزگار افرای عاشق» نشان میدهد که پیوند او با ادبیات، به شاهنامه و خوشنویسی محدود نیست.حالا «سرو سایهفکن» روایتی تصویری از همین مسیر است؛ مسیری که در آن حسین صالحی تلاش کرده شاهنامه را از متن کتاب به بوم، کاغذ و قاب بیاورد و بخشی از شکوه این اثر را با زبان هنر امروز روایت کند.
فردوسی نجات بخش هنر از سطحی نگری
در حاشیه این مراسم با صابر ا...دادیان ،تهیه کننده و کارگردان این مجموعه مستند گفت و گو کردیم.
جناب ا...دادیان لطفا مختصری درباره مجموعه مستند «بوی فردوس» توضیح دهید.
این مستند قرار است با نگاهی میانرشتهای و با حضور پنج هنرمند معاصر ایران، همزمان با روز شعر و ادب فارسی رونمایی شود؛ مستندی که هدف خود را «نجات هنر امروز از سطحینگری با تکیه بر حکمت شاهنامه فردوسی» معرفی کرده است.این مجموعه تلاش میکند به جای بازخوانی مستقیم داستانهای شاهنامه، نسبت میان ادبیات کهن و هنر معاصر را بررسی کند و ببیند هنرمندان امروز چگونه با جهان فردوسی مواجه شدهاند، از آن الهام گرفتهاند و چگونه این میراث ادبی را با زبان هنری خود بازآفرینی کردهاند.
در این مستند به سراغ چه هنرهایی رفته اید؟
«بوی فردوس» در پنج قسمت، به سراغ پنج استاد و هنرمند معاصر رفته و تلاش کرده است همنشینی آنان با ادبیات کهن، بهویژه شاهنامه، را از خلال آثار، تجربهها و دیدگاههایشان روایت کند. این مجموعه از شنبه ۲۸ شهریور تا پنجشنبه ۲ مهر ۱۴۰۵، هر شب ساعت ۲۳:۳۰ روی آنتن میرود و تکرار آن روز بعد ساعتهای ۱۴:۳۰ و ۱۹ خواهد بود. استاد حسین صالحی، خوشنویس در مشهد؛ استاد جلیل جوکار، نگارگر در اصفهان؛ دکتر سیدحسین شهرستانی، پژوهشگر و شاعر در تهران؛ استاد محمدرضا پورفرزانه خیالنگار در رشت و تالش؛ و گووان مهر اسماعیل پور، نویسنده و کارگردان تئاتر در تهران، راویان این مجموعه هستند.
شاهنامه در نگاه استاد فوق ممتاز خوشنویسی
شاید برایتان این سوال پیش آمده باشد که حسین صالحی کیست؟ استاد صالحی خطاط و شاعر خراسانی متولد ۱۳۵۱ در مشهد است؛ هنرمندی که مسیر حرفهای خود را در خوشنویسی از دهه ۷۰ دنبال کرده و سال ۱۳۷۲ مدرک ممتاز و عضویت رسمی انجمن خوشنویسان ایران را به دست آورده است. او سال ۱۳۹۱ نیز موفق به دریافت مدرک استادی انجمن خوشنویسان ایران شد. صالحی امرزو دو مدرک فوقممتاز در خطوط نستعلیق و شکسته را به همراه هم دارد.
این استاد صاحبنام خوشنویسی، سالها به تدریس گرافیک در دانشگاههای هنر مشهد و آموزش دورههای فوقممتاز انجمن خوشنویسان ایران پرداخته و عضویت شورای صدور مجوز و نظارت بر آموزشگاههای هنری خراسان رضوی و عضویت خردسرای فردوسی را نیز در کارنامه دارد. او همچنین مدیر مجتمع سلطانعلی مشهدی انجمن خوشنویسان مشهد است.
پیوند میان خوشنویسی
و شاهنامه
با این حال، بخش مهمی از فعالیتهای صالحی را باید در پیوند میان خوشنویسی و شاهنامه جستوجو کرد. برگزاری جشنواره ملی «شکوه شاهنامه» به همراه تعدادی از استادان خوشنویسی کشور یکی از مهمترین تجربههایی است که در این مسیر شکل گرفته؛ رویدادی که با محوریت اشعار شاهنامه و حضور هنرمندان خوشنویس برگزار شد و صالحی در آن بهعنوان عضو شورای سیاستگذاری و مدیر هنری فعالیت داشت و در ادامه نیز مدیر اجرایی مؤسسه فرهنگی هنری شکوه شاهنامه شد.
در این مسیر، شاهنامه برای صالحی از یک متن ادبی به بستری برای خلق هنری تبدیل شده است؛ چنان که در آثار منتشرشده او نیز این پیوند دیده میشود. «گنج خرد» و «فر و فرهنگ» از جمله مجموعههای خوشنویسی شاهنامهای او هستند که با همکاری استاد محمدرضا یاحقی منتشر شدهاند. «خلوت صبح» نیز گزیدهای از آثار خوشنویسی اوست.
صالحی البته فقط در خوشنویسی فعالیت نکرده و شعر نیز بخش دیگری از کارنامه اوست. انتشار شعر به همراه شاعران خراسان درمجموعه هایی مانند «به سمت رودخانه استوکس»، «اسبها روسری نمیبندند» و «روزگار افرای عاشق» نشان میدهد که پیوند او با ادبیات، به شاهنامه و خوشنویسی محدود نیست.حالا «سرو سایهفکن» روایتی تصویری از همین مسیر است؛ مسیری که در آن حسین صالحی تلاش کرده شاهنامه را از متن کتاب به بوم، کاغذ و قاب بیاورد و بخشی از شکوه این اثر را با زبان هنر امروز روایت کند.