خانوادگی جانفداییم
کامیار
رزمایش بزرگ جانفدای ایران را باید بیش از یک مانور نظامی، یک پیام درباره نسبت ملت و امنیت دانست. پیام آن می‌تواند ساده باشد: «امنیت ایران فقط محصول سلاح نیست، محصول انسان‌هایی است که در لحظه نیاز، کشور را رها نمی‌کنند. قدرت واقعی نیز فقط آن نیست که بتواند ضربه بزند، قدرتی است که بتواند از مردم حفاظت کند، بحران را مدیریت کند و پس از بحران دوباره کشور را برپا نگه دارد.» رزمایش ۳۱۳هزار نفری «جانفدای ایران» که دیروز در تهران برگزار شد، اگر صرفاً یک اجتماع بزرگ یا نمایش خیابانی دیده شود، بخش مهمی از معنای آن نادیده گرفته شده است. پشت این عدد، زمان برگزاری، عنوان رزمایش، ترکیب حاضران، انتخاب عدد ۳۱۳ و شرایط منطقه‌ای و داخلی، مجموعه‌ای از پیام‌ها و اهداف قرار دارد:
1 یکی از نخستین پیام‌های چنین رزمایشی، نمایش آمادگی برای دفاع از کشور است. مفهوم دفاع در اینجا صرفاً به نیروهای رسمی نظامی محدود نمی‌شود، بلکه بر ظرفیت انسانی و اجتماعی کشور نیز تأکید دارد.«جانفدای ایران» نیز از همین منظر نام معناداری است؛ دفاع از سرزمین و منافع ملی، موضوعی فراتر از یک سازمان و جریان سیاسی است و ملت هم مانند جانفدای بزرگ ایران و قائد شهید، جانفدای ایران هستند.
2بازدارندگی فقط با سلاح و تجهیزات ساخته نمی‌شود. طرف مقابل باید بداند که پشت ظرفیت دفاعی کشور، ظرفیت انسانی و اجتماعی نیز وجود دارد. وقتی در پایتخت چنین اجتماع گسترده‌ای شکل می‌گیرد، پیام آن برای محاسبات بیرونی روشن است: ایران صرفاً مجموعه‌ای از تجهیزات نیست؛ پشت این تجهیزات، نیروی انسانی و اراده دفاع نیز وجود دارد.
3 رزمایش در شرایطی برگزار شده که کشور طی ماه‌های گذشته با تنش‌ها و تهدیدهای نظامی و فشارهای خارجی به ویژه محاصره دریایی و اقتصادی مواجه بوده است. بنابراین یکی از کارکردهای آن می‌تواند نمایش این گزاره باشد که تهدید خارجی الزاماً به معنای فروپاشی انسجام داخلی نیست.
از حضور کمنظیر جانفدایان ایران در مراسم و رزمایش، می توان نتیجه‌گیری کرد و گفت برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند تصویری از همبستگی و آمادگی اجتماعی ارائه کنند.
4حضور اقشار مختلف، از جمله گروه‌های اجتماعی و حرفه‌ای گوناگون، تلاش دیگری برای انتقال این مفهوم است که دفاع از کشور فقط یک مأموریت سازمانی نیست.
در این روایت، کارمند، پزشک، کاسب، طلبه، هنرمند، جوان و نوجوان و دیگر گروه‌های اجتماعی می‌توانند در مفهوم «ایران» و دفاع از آن، سهم و نقش داشته باشند.
5 انتخاب عدد ۳۱۳ نیز حامل پیام نمادین است. این عدد در فرهنگ شیعی یادآور یاران امام مهدی(عج) است و در روایت‌های اسلامی نیز با شمار یاران پیامبر اکرم(ص) در بدر پیوند خورده است. بنابراین «۳۱۳ هزار» فقط یک عدد بزرگ برای بیان گستردگی اجتماع نیست؛ بار نمادین و هویتی نیز دارد.
6 انتخاب تهران نیز بی‌معنا نیست. پایتخت، مهم‌ترین مرکز سیاسی و رسانه‌ای کشور است و برگزاری چنین اجتماع بزرگی در آن، پیام را همزمان به مردم داخل و مخاطبان بیرونی منتقل می‌کند.
به همین دلیل، این رویداد را می‌توان بخشی از میدان روایت نیز دانست؛ جایی که علاوه بر توان واقعی، تصویر قدرت و آمادگی نیز اهمیت پیدا می‌کند.