printlogo


توپ طلا یا میدان خودستایی؟
شایان اله‌آبادی

چندی پیش فهرست ۳۰ نفره نامزدهای توپ طلا منتشر شد و حالا همه نگاه‌ها به مراسمی است که قرار است در آبان‌ماه برگزار شود؛ مراسمی که در نهایت مشخص خواهد کرد معتبرترین جایزه فردی فوتبال به چه بازیکنی می‌رسد. با این حال، اتفاقات پیرامون توپ طلا در هفته‌های اخیر گاهی از خود رقابت فوتبالی هم جذاب‌تر شده است. آنچه این دوره را متفاوت کرده، حجم بالای اظهارنظرهایی است که از سوی نامزدها و اطرافیان آن ها مطرح می‌شود. بازیکنانی که با صراحت می‌گویند توپ طلا حق آن هاست. از لامین یامال و کیلیان امباپه گرفته تا بازیکنانی مانند فابیان روییس، هرکدام به شکلی درباره شایستگی خود صحبت کرده‌اند و این موضوع، فضای رقابت را بیش از گذشته به یک جنگ رسانه‌ای تبدیل کرده است. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که در سال‌های گذشته هم رقابت برای توپ طلا کم حاشیه نبوده، اما کمتر شاهد چنین موجی از ادعاهای مستقیم از سوی نامزدها بودیم. حتی می‌توان به ماجرای مایکل اوون اشاره کرد؛ بازیکنی که در ۲۱ سالگی توپ طلا را برد و بعدها روایت‌هایی درباره این موضوع مطرح شد که در آن زمان حتی شناخت دقیقی از این جایزه نداشته. حالا اما ستاره‌های جوان فوتبال، پیش از مشخص شدن برنده، با اطمینان از شایستگی خود برای دریافت جایزه صحبت می‌کنند.
​​​​​​​
از ادعای پادشاهی امباپه و یامال تا سکوت معنادار کین و مسی
شنیدن اظهارات لامین یامال ۱۸ ساله زنگ خطری جدی برای متانت فوتبال است؛ بازیکنی که بی‌پروا مدعی شده: «صادقانه بگویم، امسال به خاطر عناوینی که بردم لیاقت توپ طلا را دارم!» و در استدلالی عجیب‌تر قهرمانی لیگ قهرمانان را صرفا دستاوردی تیمی دانسته که ارتباطی با بهترین بازیکن سال ندارد. در سوی دیگر، کیلیان امباپه با ژستی کاملا متکبرانه خود را «برگزیده» می‌خواند و اعلام می‌کند فصل گذشته هیچ بازیکنی بهتر از او نبوده است؛ ادعایی عجیب برای ستاره‌ای که دستش از جام‌های معتبر خالی ماند. مسئله فقط صحبت‌های خود بازیکنان نیست. باشگاه‌ها و مربیان هم در مواردی به حمایت علنی از نامزد مورد نظرشان پرداخته‌اند و همین مسئله باعث شده رقابت توپ طلا بیش از گذشته رنگ و بوی یک کارزار رسانه‌ای به خود بگیرد. چنین فضایی می‌تواند این تصور را ایجاد کند که بخشی از رقابت، به جای زمین فوتبال، در رسانه‌ها دنبال می‌شود. در این میان هری کین با کارنامه‌ای درخشان بدون هیاهو و با تواضعی مثال‌زدنی اعلام می‌کند آمارش گویای همه‌چیز است و نیازی به جار و جنجال ندارد. لیونل مسی هم تاکنون وارد چنین فضایی نشده؛ این در حالی است که چهره‌هایی مانند زین‌الدین زیدان و دیوید بکام درباره شایستگی او برای دریافت جایزه صحبت کرده‌اند؛ اظهارنظرهایی که البته هرگز به مذاق مادریدی‌ها خوش نیامده است.
رئال مادرید و کمپین‌های جنجالی برای ستاره‌هایش
جنجال‌های توپ طلا اتفاق تازه‌ای نیست و رئال مادرید طی سال‌های گذشته بارها برای حمایت از ستاره‌هایش وارد میدان شده است. یکی از معروف‌ترین نمونه‌ها به سال ۲۰۱۳ برمی‌گردد؛ زمانی که چهره‌هایی مانند آلفردو دی‌استفانو، امیلیو بوتراگوئنو، کارلو آنچلوتی، ایکر کاسیاس و سرخیو راموس در حمایت از کریستیانو رونالدو مقابل رقبایی مانند لیونل مسی و فرانک ریبری، فعالیت رسانه‌ای گسترده‌ای داشتند. آن رقابت یکی از بحث‌برانگیزترین دوره‌های توپ طلا بود و تبلیغات گسترده رئال مادرید از رونالدو، بخش مهمی از فضای آن سال را شکل داد. باشگاه مادریدی بعدها هم نشان داد که حاضر است برای حمایت از نامزد مورد نظرش موضعی جدی اتخاذ کند. نمونه تازه‌تر به سالی برمی‌گردد که رئال مادرید انتظار داشت وینیسیوس جونیور توپ طلا را به دست بیاورد، اما در نهایت رودری به عنوان برنده معرفی شد. رئال مادرید در اعتراض به این اتفاق، تصمیم گرفت نمایندگان خود را به مراسم نفرستد؛ اتفاقی که بار دیگر بحث درباره نقش باشگاه‌ها در رقابت توپ طلا را به میان آورد.
توپ طلا؛ از رقابت فوتبالی تا جنگ رسانه‌ای
اظهارنظرهای ژوزه مورینیو هم نمونه دیگری از تغییر مواضع چهره‌های فوتبالی درباره معیارهای توپ طلاست. او در گذشته تأکید کرده بود که بدون کسب عناوین بزرگ، یک بازیکن نباید انتظار دریافت این جایزه را داشته باشد، اما حالا گفته توپ طلا ربطی به بردن عناوین ندارد. همین تناقض‌ها نشان می‌دهد که توپ طلا تنها یک رقابت آماری و فوتبالی نیست و عوامل دیگری هم می‌توانند فضای پیرامون آن را تحت تأثیر قرار دهند. بازیکنان، مربیان و باشگاه‌ها هرکدام تلاش می‌کنند روایت خودشان را از شایسته‌ترین گزینه به افکار عمومی منتقل کنند. در نهایت، رأی‌گیری توپ طلا باید بر اساس عملکرد بازیکنان انجام شود، اما تا زمان اعلام برنده، یک رقابت رسانه‌ای هم در جریان است؛ رقابتی که در آن مصاحبه‌ها، حمایت باشگاه‌ها و اظهارنظر مربیان می‌توانند حاشیه‌های این جایزه را بیشتر کنند. شاید به همین دلیل است که توپ طلای امسال، پیش از مشخص شدن برنده، این‌چنین خبرساز شده است.