printlogo


آغاز مهر زیر سایه کمبود فضای آموزشی
زهرا کیوانلو 

 فردا اول مهر و آغاز سال تحصیلی جدید است؛ سالی که بعد از وقفه ای طولانی قرار است به صورت حضوری میزبان دانش آموزان در کلاس های درس باشد. در حالی مدارس خراسان رضوی خود را برای پذیرش دانش‌آموزان آماده می‌کنند که مسئله کمبود فضای آموزشی همچنان یکی از چالش‌های جدی نظام آموزشی استان است؛ چالشی که حتی با وجود افزایش ساخت‌وسازها و افتتاح صدها کلاس درس، هنوز فاصله قابل توجهی تا نقطه مطلوب دارد. سرانه فضای آموزشی خراسان رضوی در سال جاری به ۴.۴ مترمربع به ازای هر دانش‌آموز رسیده است؛ عددی که اگرچه نسبت به سال گذشته ۰.۱ مترمربع افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان با سرانه استاندارد یعنی ۸ مترمربع فاصله‌ای ۳.۶ مترمربعی دارد و حتی از میانگین حدود ۵.۵ مترمربعی کشور نیز پایین‌تر است. این فاصله، به‌ویژه در استانی با جمعیت دانش‌آموزی بالا و رشد مستمر نیاز به فضاهای آموزشی، نشان می‌دهد که توسعه مدارس به طور مستقیم با کیفیت و عدالت آموزشی گره خورده است. 

​​​​​​​

در آستانه مهر ۱۴۰۵، برای بررسی آخرین وضعیت توسعه فضاهای آموزشی و جبران کمبودهای در سرانه فضای آموزشی خراسان رضوی، پروژه‌های در حال ساخت و برنامه‌های استان برای کاهش این فاصله، سراغ جاسم حسین‌پور، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان رفتیم. 
182 پروژه جدید و 1995 کلاس
 در مسیر ساخت

یکی از مهم‌ترین سوالات این است که چه تعداد پروژه آموزشی امسال همزمان با آغاز مدارس میزبان دانش آموزان خواهد بود تا مشکل کمبود فضای آموزشی را حل کند؟ حسین‌پور در پاسخ به «خراسان» می‌گوید: در مهرماه ۱۴۰۵، تعداد ۱۸۲ پروژه آموزشی با 950 کلاس درس جدید به بهره‌برداری رسیده و در اختیار دانش‌آموزان استان قرار می‌گیرد. وی می افزاید: در بازه زمانی مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵، مجموعا ۲۲۱ پروژه و۱۱۵۶ کلاس درس به فضای آموزشی استان افزوده شده است که نشان‌دهنده تداوم روند رو به رشد توسعه فضاهای آموزشی است. مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان همچنین درباره وضعیت پروژه‌های در حال ساخت نیز می‌گوید: با توجه به رشد جمعیت دانش‌آموزی و ضرورت پاسخگویی به این نیاز، راهبرد اصلی ما تمرکز بر توسعه وتکمیل فضاهای آموزشی است، در حال حاضر ۲۹۱ پروژه جدید با ظرفیت ۱۹۹۵ کلاس درس در دست ساخت است که بخش قابل‌توجهی از نیاز استان را پوشش خواهد داد.
سرانه‌ای که هنوز با استاندارد 
فاصله دارد

با وجود روند افزایشی ساخت مدارس، مسئله سرانه فضای آموزشی همچنان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی وضعیت فضاهای آموزشی استان است. سرانه ۴.۴ مترمربعی خراسان رضوی در سال جاری، در مقایسه با استاندارد ۸ مترمربعی، فاصله‌ای جدی را نشان می‌دهد. این شاخص همچنین پایین‌تر از میانگین حدود ۵.۵ مترمربعی کشور قرار دارد. حسین‌پور درباره تغییرات این شاخص در استان می‌گوید: سرانه فضای آموزشی استان خراسان رضوی از ۴.۳ مترمربع در سال گذشته به ۴.۴ مترمربع در سال جاری ارتقا یافته است.
نهضت توسعه عدالت؛ ۴۱۵۴ کلاس
 در برنامه

در کنار پروژه‌های مستقل نوسازی مدارس، «نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی» نیز بخش مهمی از برنامه توسعه فضاهای آموزشی استان را تشکیل می‌دهد. در این طرح، صدها پروژه برای افزایش ظرفیت آموزشی تعریف شده که بخشی از آن‌ها قرار است تا پایان مهر امسال به بهره‌برداری برسد. مدیرکل نوسازی مدارس خراسان رضوی درباره این طرح می‌گوید: در طرح نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی 734 پروژه با 4154 کلاس درس تعریف شده که تا پایان مهر 1405 تعداد 443 پروژه با 2159 کلاس درس بهره برداری می شود.
حسین‌پور در ادامه به یکی از چالش های مدارس در حوزه انرژی اشاره می کند و در پاسخ به این سوال که برنامه اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان برای توسعه انرژی های پاک در مدارس چیست، اظهار می کند: در راستای سیاست‌های مدیریت مصرف و بهینه‌سازی انرژی، برنامه تجهیز ۸۷۷ مدرسه استان به نیروگاه‌های خورشیدی در دستور کار قرار دارد که گام مهمی برای پایداری انرژی در مدارس استان خواهدبود.
مسیر جبران یک عقب‌ماندگی
مجموع آمارهای ارائه‌شده از سوی مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان رضوی نشان می‌دهد که در کنار بهره‌برداری از ۱۸۲ پروژه و ۹۵۰ کلاس درس جدید در مهر امسال، ساخت ۲۹۱ پروژه دیگر با ظرفیت ۱۹۹۵ کلاس نیز ادامه دارد و در قالب نهضت توسعه عدالت نیز صدها پروژه دیگر در مسیر تکمیل قرار گرفته‌اند. با این حال، مسئله اصلی همچنان پابرجاست؛ سرانه فضای آموزشی استان با وجود رشد نسبت به سال گذشته، هنوز با استاندارد فاصله زیادی دارد و حتی پایین‌تر از میانگین کشور قرار گرفته است. نکته قابل توجه این که هرچند امسال نیز تعدادی پروژه، سرانه فضای آموزشی استان را بهبود داده اند اما از طرفی افزایش تعداد دانش آموزان و نیاز به فضاهای آموزشی جدید نیز این کمبود را قابل توجه تر می کند و باید بر توسعه پروژه های آموزشی با شتاب بیشتر و رساندن سرانه میانگین استان به متوسط کشوری و حتی سرانه استاندارد تمرکز بیشتری شود.