printlogo


خانم اجازه؟ ۱۶۸ نفر غایب اند...
صادق غفوریان


امروز اول مهر است؛ روزی که کوچه‌ها و خیابان‌های ایران از عطر پاک‌کن‌های نو، صدای کشیده شدن کفش های تمیز روی سنگ‌فرش‌ها، ترافیک خیابان‌ها و هیاهوی شادمانه کودکانی پر می‌شود که دست در دست والدین‌شان خودشان را به آغوش مدرسه می‌رسانند. خورشید امروز بر سقف مدارسی می‌تابد که پس از ماه ها رخوت و خاموشی، دوباره جان گرفته‌اند. اما در گوشه‌ای از این خاک پهناور، در جنوب آفتاب‌سوخته و نخل‌پرور میناب، مهر امسال بوی دیگری دارد؛ بوی غربت، بوی خاک باران‌خورده بر مزار فرشتگان و بوی دود و آواری که هنوز از حافظه شهر پاک نشده است. میناب امروز زنگ مدرسه‌ای را نمی‌شنود که پارسال درست در همین روز، پناهگاه خنده‌های پاک ۴۰۳ دانش‌آموز و معلم بود؛ مدرسه‌ای که نامش «شجره طیبه» بود و سرنوشت تلخ و سرخش این شد که به نماد معصومیت و ایستادگی کودکان این سرزمین بدل شود.
​​​​​​​
روزی که آمریکای صهیونی، ننگ تاریخ شد
قبل از ظهر روز نهم اسفندماه سال گذشته، زمانی که تخته های کلاس ها میزبان واژه‌های مهربانی بودند و صدای همخوانی جدول‌ضرب در راهروها می‌پیچید، آسمان ناگهان بر سر مدرسه آوار شد. در تجاوزی وحشیانه، موشک ۱۵۰۰ کیلویی سقف آرزوهای این کودکان را شکافت. ۱۶۸ روح پاک از دانش‌آموزان ابتدایی تا معلمان دلسوز در آتش این جنایت پرپر شدند. کلاس‌های درس در چند ثانیه به قربانگاهی جاودانه بدل گشت و میناب برای همیشه داغدار فرشتگانی شد که حتی فرصت نکردند آخرین زنگ تفریح زندگی‌شان را تجربه کنند.
آسیه و قدم‌زدن در بهشت ویرانه‌ها
امروز برای مادران شهدای شجره‌طیبه، سخت‌ترین اول مهر تاریخ است. «آسیه»، یکی از مادران داغدار، هر فرصتی پیدا می‌کند خود را به محوطه ویران‌شده مدرسه می‌رساند. او روبه‌روی تلی از آوار می‌ایستد و ساعت‌ها به جایی خیره می‌شود که روزی دختر کوچکش در آن جا می‌دوید. آسیه می‌گوید: «دخترم برای بازگشایی مدارس سر از پا نمی‌شناخت. این ویرانه‌ها برای من هم بهشت است و هم زندان خاطرات. هر روز می‌آیم تا شاید صدای خنده‌اش را بشنوم، یا لااقل شب به خوابم بیاید...»
من، هادی، حامد و هانی...
اما در کنار این مادران، پدرانی هستند که سکوت خانه‌شان، از فریاد آوارها سنگین‌تر است. برای «هادی پری‌تقی‌نژاد»، پدر شهیدان هانی و حامد، درد جای خالی فرزندان، دردی است که هر روز صبح با او بیدار می‌شود. هادی در هشت ماه گذشته، تقریباً هر روز و گاهی روزی دوبار به گلزار شهدا می‌رود. او نمی‌خواهد میان خودش و پسرانش فاصله بیفتد. وقتی در خردادماه، در خلوت صبحگاهی‌اش در کنار مزار هانی و حامد دیدمش، پرسیدم: «چرا صبح به این زودی آمدی؟ شب هم دوباره می آیی؟» هادی با نگاهی که هزاران حرف نگفته داشت، گفت: «صبح که از خواب بلند شدم، جاشون خالی بود. دلم براشون تنگ شد، بلند شدم اومدم... به نظرت چه کارکنم، نیام؟»
با هادی به اول مهر سال قبل رفتم
حالا چهار ماه پس از دیدارم با هادی در میناب، دیروز تلفنی با او همکلام شدم.از هادی خواستم من را همراه خاطراتش به اول مهر ۱۴۰۴ ببرد؛ به روزهای پرشوری که هنوز هانی و حامد بودند. می‌گوید: «هیچ‌وقت از خاطرم نمی‌رود. شوق و ذوق حامد برای کلاس اولی بودنش، لباس‌های نو و کفش‌های تازه اش خیلی زیاد بود حتی بیشتر از هانی. آن روز صبح که از زیر قرآن رد شدند و به سمت مدرسه رفتند، چقدر خوشحال بودند. این عکس که برایت فرستادم، اول مهر پارسال، آخرین تصویری است که از آن‌ها دارم.»
وقتی از هادی می‌پرسم در این هشت ماه بی‌آن‌ها چه می‌کنی، بغضش می‌شکند: «پاسخ این سوال برایم خیلی سخت است. ما همیشه با هم بودیم. شب‌ها پلی‌استیشن بازی می‌کردیم؛ با هم خیلی رفیق بودیم. حالا پنج‌شنبه و جمعه‌ها برایم عذاب است؛ چون همیشه خانوادگی بیرون می‌رفتیم، دریا یا شهربازی... حالا آن خاطرات مثل فیلم از جلوی چشمم رد می‌شوند و هیچ‌وقت از ذهنم پاک نمی‌شوند.»
روایت زخم‌های خاموش؛ ۲۸۳ جسم جا مانده
در میان این اندوه، بخش تلخ دیگری از نهمین اسفند میناب هنوز در سکوت مانده است؛ روایت بازماندگان. مدرسه شجره‌طیبه ۴۰۳ دانش‌آموز داشت. ۱۲۰ نفر از این فرشتگان به شهادت رسیدند، اما ۲۸۳ نفر دیگر زنده ماندند. کودکانی که لحظاتی قبل از حادثه از مدرسه خارج شده بودند یا با تن‌هایی مجروح از زیر آوار بیرون کشیده شدند.
این ۲۸۳ بازمانده، امروز بار سنگین کابوسی را به دوش می‌کشند که واژه‌ها از توصیف آن ناتوان‌اند. کودکانی که به چشم خود سوختن همکلاسی‌ها و فروریختن سقف بالای سر معلمانشان را دیده‌اند. امروز که دوباره اول مهر است، این کودکان چگونه باید به صدای زنگ مدرسه گوش بسپارند بی‌آنکه هراس آوار بر جانشان بیفتد؟ سفر به میناب و دیدن نگاه‌های مات این بازماندگان نشان می‌دهد که زخم این جنایت فقط بر پیکر شهدا ننشست، بلکه روح ۲۸۳ نخل کوچک را نیز برای همیشه لرزاند.
رویش دانه‌ها در دل خاکستر
دشمن گمان می‌کرد با اصابت موشک، مشعل دانش را خاموش می‌کند، اما حقیقت این خاک چیز دیگری است. در نزدیکی همان زمین آوارشده، مدرسه‌ای نو سر برآورده؛ مدرسه‌ای با نام «شهدای شجره طیبه» که امروز درهایش را به روی ۲۴۰ دانش‌آموز گشوده است.
کلاس‌ها دوباره پر شده‌اند، اما این‌بار هر نیمکت حال‌وهوای دیگری دارد. در بالای هر تخته‌ سفید، عکس لبخند کودکانی قاب شده که حاضر نیستند، اما حضورشان در تک‌تک نفس‌های بچه‌ها حس می‌شود. معلم وقتی فهرست حضور و غیاب را باز می‌کند، پیش از خواندن هر نام، بغضش را فرو می‌خورد. آیا باید نام ۱۲۰ شهید را هم خواند؟ نام‌هایی که هرگز پاسخ «حاضر» نخواهند داد، اما صدای معصومیت‌شان تا ابد در راهروهای تاریخ این سرزمین طنین‌انداز است.
خانم اجازه؟ ما ایستاده‌ایم...
امروز در میناب، اول مهر فقط روز آغاز سال تحصیلی نیست؛ روز تجدیدعهد با خون‌های پاکی است که روی برگه‌های دفتر مشق ریخته شد. همکلاسی‌های بازمانده، پدرانی مثل هادی و مادرانی مثل آسیه، همگی در برابر این فاجعه ایستاده‌اند تا به دنیا بگویند صدای قلم با موشک خاموش نمی‌شود.اگرچه جای ۱۶۸ صندلی برای همیشه در کلاس‌های میناب خالی است، اما دانش‌آموزان این دیار با همان مدادهای به یادگار مانده از دوستان شهیدشان، بر صفحه اول کتاب‌هایشان خواهند نوشت: «خانم اجازه؟ راه شهدا ادامه دارد...»