تلویزیون در تسخیر تکراریها
مصطفی قاسمیان
ظهر دیروز مرکز تحلیل اجتماعی مرکز رشد دانشگاه امام صادق(ع) تازهترین موج نظرسنجی درباره میزان مخاطب عناوین پخششده در تلویزیون و شبکه نمایش خانگی را منتشر کرد که این بار به نتایج نظرسنجی مردادماه 1405 اختصاص دارد و تصویری تازه از الگوی مصرف رسانهای ایرانیان ارائه میکند. در این آمار نیز، در کنار سهم قابل توجه شبکه نمایش خانگی، وضعیت مخاطبان تلویزیون و جایگاه تولیدات جدید و تکراری آن قابل توجه است و نکات مهمی درباره سلیقه و انتخاب مخاطبان به چشم میخورد. این آمار اگرچه در بخش سریالها، برتری بازپخشهای تلویزیونی را نسبت به تولیدات جدید به وضوح نشان میدهد، اما درمجموع نشاندهنده پربینندهتر بودن رسانه ملی نسبت به پلتفرمهاست.
محبوبیت تکراریهای سیما
در میان سریالهای تلویزیونی، مجموعه «متهم گریخت» با فاصلهای قابل توجه در صدر قرار دارد و میزان مخاطب این سریال که از شبکه آیفیلم پخش میشد، حدود یکونیم برابر دومین سریال پربیننده این فهرست است. نکته قابل توجه این که جز «آقای قاضی 3»، سایر سریالهای حاضر در جمع آثار پربیننده تلویزیون، همگی بازپخشیاند و «مختارنامه»، «خداحافظ بچه» و «الگوریتم» به عنوان دیگر آثار این فهرست که همگی از شبکه آیفیلم روی آنتن رفتند، از اغلب سریالهای جدید تلویزیون مخاطب بیشتری جلب کردند. در این میان، «رویای نیمهشب» که در ماههای اخیر یکی از سریالهای مورد توجه فضای مجازی بود، با وجود بازتاب رسانهای و تبلیغات قابل توجه، کمتر از 15 درصد مخاطب داشت و در جمع آثار پربیننده قرار نگرفت. این مسئله بار دیگر تفاوت میان میزان دیده شدن یک اثر در شبکههای اجتماعی و تعداد مخاطبان واقعی آن را نشان میدهد تا روشن شود بازتاب گسترده در فضای مجازی لزوماً به معنای برخورداری از مخاطب گسترده تلویزیونی نیست.
«بامداد خمار» در صدر نمایش خانگی
در شبکه نمایش خانگی اما وضعیت متفاوت است. «بامداد خمار» صدرنشین سریالهای در حال پخش در مردادماه بود و «بدنام» با فاصلهای اندک در جایگاه بعدی قرار گرفت. درمجموع، از 5 سریال در حال پخش نمایش خانگی در مردادماه، 3 سریال توانستند بیش از
15 درصد مخاطب داشته باشند و این در حالی است که از میان 3 سریال جدید تلویزیونی در حال پخش در این ماه، تنها یک اثر از این مرز عبور کرد و دو مجموعه دیگر چندان موفق نشدند. از نظر پلتفرمی، «بامداد خمار» بهعنوان تنها محصول شیدا در این فهرست، صدرنشین سریالهای در حال پخش شده و آثار فیلیمو و فیلمنت در رتبههای بعد قرار گرفتهاند و این امر در شرایطی رخ داده که شیدا از لحاظ تعداد کاربر اشتراکی، وضعیت فوقالعادهای ندارد و احتمالاً جمع کثیری از تماشاگران «بامداد خمار»، آن را از طریق پلتفرمهای توزیعکننده مانند روبیکا یا به صورت غیرقانونی تماشا میکنند. تنها سریال خانگی که در این فهرست جایی نگرفت، «اعتراف میکنم» است که کمتر از 8 درصد مخاطب داشته. با این حال، با توجه به هزینه تولید نسبتاً پایین و نبود پروداکشن بزرگ، نمیتوان صرفاً بر اساس این میزان مخاطب، از شکست اقتصادی آن سخن گفت.
شکست قصههای سیاسی
نگاهی به محتوای آثار پربیننده نیز نکته دیگری را آشکار میکند. در میان سریالهای نمایش خانگی، «کلاغ» که مضمونی سیاسی دارد، در رتبه چهارم قرار گرفته و در تلویزیون نیز «الگوریتم» با تم نسبتاً سیاسی، پنجمین اثر فهرست شد. در مقابل، بخش عمده آثار بالانشین، در گونههای خانوادگی و جنایی قرار دارند. این آمار البته به تنهایی نمیتواند درباره سلیقه کلی مخاطبان حکم قطعی صادر کند، اما دستکم در میان آثار مورد بررسی نشان میدهد سریالهای خانوادگی توانستهاند مخاطب بیشتری جذب کنند و آثار با مضامین سیاسی، در جایگاههای پایینتری قرار گرفتهاند.
تداوم صدرنشینی برنامه بیسلبریتی
در میان برنامههای تلویزیونی نیز «به وقت ایران» همچنان در صدر قرار دارد؛ جایگاهی که با توجه به ماهیت این برنامه قابل توجه است. این برنامه بدون اتکا به چهرههای مشهور و سلبریتیها، مخاطبی بیشتر از برنامههایی مانند «مردان آهنین» و «فوتبال برتر» با اجرای محمدحسین میثاقی داشته است. بین برنامههای نمایش خانگی اما «فوتبال 360» در حالی صدرنشین برنامههای غیرنمایشی شده که از طریق سایت فوتبال 360 و یوتیوب منتشر میشود و در پلتفرمهای ویاودی دیده نمیشود.
جالب آن که این اثر تقریباً تنها محتوای نمایش خانگی به شمار میآید که توانسته است بدون پخش ماهوارهای و تنها با تکیه بر سایت 360، یوتیوب و تلگرام، به رقم بالایی از مخاطب دست پیدا کند؛ نکتهای که جایگاه متفاوت این برنامه در اکوسیستم رسانهای امروز را نشان میدهد. نکته عجیب نظرسنجی اما، حضور برنامه «بفرمایید جام» است که با وجود این که جام جهانی به پایان رسیده و برنامه پیش از آغاز مردادماه خاتمه یافته بود، همچنان در آمار مخاطبان این ماه حضور دارد و با حدود 13 درصد مخاطب، با اختلافی اندک در رتبه دوم برنامههای غیرنمایشی پلتفرمها قرار گرفت. مقایسه میان سریالها و برنامههای نمایش خانگی و فاصله قابل توجه میان آنها، روشن میکند مخاطبان پلتفرمهای ویاودی همچنان بیشتر برای تماشای سریال به سراغ آنها میروند تا برنامههای ترکیبی و غیرنمایشی. در میان برنامههای خانگی، «فوتبال ۳۶۰» و «بفرمایید جام» شرایط متفاوتی دارند، اما بخش عمده برنامههای دیگر فاصله محسوسی با رقبای تلویزیونی خود دارند.
محبوبیت تکراریهای سیما
در میان سریالهای تلویزیونی، مجموعه «متهم گریخت» با فاصلهای قابل توجه در صدر قرار دارد و میزان مخاطب این سریال که از شبکه آیفیلم پخش میشد، حدود یکونیم برابر دومین سریال پربیننده این فهرست است. نکته قابل توجه این که جز «آقای قاضی 3»، سایر سریالهای حاضر در جمع آثار پربیننده تلویزیون، همگی بازپخشیاند و «مختارنامه»، «خداحافظ بچه» و «الگوریتم» به عنوان دیگر آثار این فهرست که همگی از شبکه آیفیلم روی آنتن رفتند، از اغلب سریالهای جدید تلویزیون مخاطب بیشتری جلب کردند. در این میان، «رویای نیمهشب» که در ماههای اخیر یکی از سریالهای مورد توجه فضای مجازی بود، با وجود بازتاب رسانهای و تبلیغات قابل توجه، کمتر از 15 درصد مخاطب داشت و در جمع آثار پربیننده قرار نگرفت. این مسئله بار دیگر تفاوت میان میزان دیده شدن یک اثر در شبکههای اجتماعی و تعداد مخاطبان واقعی آن را نشان میدهد تا روشن شود بازتاب گسترده در فضای مجازی لزوماً به معنای برخورداری از مخاطب گسترده تلویزیونی نیست.
«بامداد خمار» در صدر نمایش خانگی
در شبکه نمایش خانگی اما وضعیت متفاوت است. «بامداد خمار» صدرنشین سریالهای در حال پخش در مردادماه بود و «بدنام» با فاصلهای اندک در جایگاه بعدی قرار گرفت. درمجموع، از 5 سریال در حال پخش نمایش خانگی در مردادماه، 3 سریال توانستند بیش از
15 درصد مخاطب داشته باشند و این در حالی است که از میان 3 سریال جدید تلویزیونی در حال پخش در این ماه، تنها یک اثر از این مرز عبور کرد و دو مجموعه دیگر چندان موفق نشدند. از نظر پلتفرمی، «بامداد خمار» بهعنوان تنها محصول شیدا در این فهرست، صدرنشین سریالهای در حال پخش شده و آثار فیلیمو و فیلمنت در رتبههای بعد قرار گرفتهاند و این امر در شرایطی رخ داده که شیدا از لحاظ تعداد کاربر اشتراکی، وضعیت فوقالعادهای ندارد و احتمالاً جمع کثیری از تماشاگران «بامداد خمار»، آن را از طریق پلتفرمهای توزیعکننده مانند روبیکا یا به صورت غیرقانونی تماشا میکنند. تنها سریال خانگی که در این فهرست جایی نگرفت، «اعتراف میکنم» است که کمتر از 8 درصد مخاطب داشته. با این حال، با توجه به هزینه تولید نسبتاً پایین و نبود پروداکشن بزرگ، نمیتوان صرفاً بر اساس این میزان مخاطب، از شکست اقتصادی آن سخن گفت.
شکست قصههای سیاسی
نگاهی به محتوای آثار پربیننده نیز نکته دیگری را آشکار میکند. در میان سریالهای نمایش خانگی، «کلاغ» که مضمونی سیاسی دارد، در رتبه چهارم قرار گرفته و در تلویزیون نیز «الگوریتم» با تم نسبتاً سیاسی، پنجمین اثر فهرست شد. در مقابل، بخش عمده آثار بالانشین، در گونههای خانوادگی و جنایی قرار دارند. این آمار البته به تنهایی نمیتواند درباره سلیقه کلی مخاطبان حکم قطعی صادر کند، اما دستکم در میان آثار مورد بررسی نشان میدهد سریالهای خانوادگی توانستهاند مخاطب بیشتری جذب کنند و آثار با مضامین سیاسی، در جایگاههای پایینتری قرار گرفتهاند.
تداوم صدرنشینی برنامه بیسلبریتی
در میان برنامههای تلویزیونی نیز «به وقت ایران» همچنان در صدر قرار دارد؛ جایگاهی که با توجه به ماهیت این برنامه قابل توجه است. این برنامه بدون اتکا به چهرههای مشهور و سلبریتیها، مخاطبی بیشتر از برنامههایی مانند «مردان آهنین» و «فوتبال برتر» با اجرای محمدحسین میثاقی داشته است. بین برنامههای نمایش خانگی اما «فوتبال 360» در حالی صدرنشین برنامههای غیرنمایشی شده که از طریق سایت فوتبال 360 و یوتیوب منتشر میشود و در پلتفرمهای ویاودی دیده نمیشود.
جالب آن که این اثر تقریباً تنها محتوای نمایش خانگی به شمار میآید که توانسته است بدون پخش ماهوارهای و تنها با تکیه بر سایت 360، یوتیوب و تلگرام، به رقم بالایی از مخاطب دست پیدا کند؛ نکتهای که جایگاه متفاوت این برنامه در اکوسیستم رسانهای امروز را نشان میدهد. نکته عجیب نظرسنجی اما، حضور برنامه «بفرمایید جام» است که با وجود این که جام جهانی به پایان رسیده و برنامه پیش از آغاز مردادماه خاتمه یافته بود، همچنان در آمار مخاطبان این ماه حضور دارد و با حدود 13 درصد مخاطب، با اختلافی اندک در رتبه دوم برنامههای غیرنمایشی پلتفرمها قرار گرفت. مقایسه میان سریالها و برنامههای نمایش خانگی و فاصله قابل توجه میان آنها، روشن میکند مخاطبان پلتفرمهای ویاودی همچنان بیشتر برای تماشای سریال به سراغ آنها میروند تا برنامههای ترکیبی و غیرنمایشی. در میان برنامههای خانگی، «فوتبال ۳۶۰» و «بفرمایید جام» شرایط متفاوتی دارند، اما بخش عمده برنامههای دیگر فاصله محسوسی با رقبای تلویزیونی خود دارند.