چرا ایران همچنان به تبادل پیام ها با آمریکا و پافشاری بر شروط خود ادامه می دهد؟
منطق «هم جنگ، هم مذاکره»
سیدمحمدمهدی هاشمی
در شرایطی که در حوزه نظامی، نشانه‌های قابل توجهی از افزایش سطح هشدار وجود دارد، عراقچی روز گذشته در حاشیه اجلاس وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد گفت: شرایط ما کاملا روشن است و در قالب طرح ۷روزه به آمریکا ارائه شده و آن‌ها نظرات خود را دادند که ما هنوز در حال پاسخگویی هستیم. از نظر ما طرح ۷روزه روی میز است و اگر صداقتی در طرف آمریکا هست که وجود ندارد، راهش مشخص است؛ اگر به آن شروط عمل کنند تنگه در روز ششم بازخواهدشد و روز هفتم مذاکرات آغاز میشود. گزاره مذاکره در شرایطی باردیگر در اظهارات وزیر امور خارجه تکرار می شود که تجربیات مختلفی درباره بدعهدی آمریکایی ها وجود دارد. در چنین اوضاعی شاید سوال بسیاری از مردم این باشد که با این اوصاف چرا ایران همچنان به تبادل پیام با آمریکایی ها ادامه می دهد و بر شروط خود در چارچوب یادداشت تفاهم اسلام آباد پافشاری می‌کند؟
1خرید فرصت برای ایجاد آمادگی بیشتر نظامی
بیایید فرض کنیم که تداوم تبادل پیام ها حتی چند ساعت شروع تهاجم دشمن را به تاخیر بیندازد؛ همین چند ساعت می تواند مورد استفاده نیروهای مسلح و نهادهای امدادرسان و خدماتی قرار بگیرد تا آمادگی بیشتری برای مواجهه با دشمن داشته باشند. تجربه ای که در بازه زمانی چندماهه میان جنگ 12روزه و جنگ 40 روزه، اثرگذاری آن را مشاهده کردیم و غیر از این هم، فاصله زمانی میان امضای یادداشت تفاهم اسلام آباد تا حملات دقیق و موفق ایران به پایگاه های آمریکا در اردن فرصتی بود که نیروهای مسلح به بهترین نحو از آن بهره برداری کردند. دیروز نیز رئیس سازمان بسیج مستضعفین در نشست تبیینی کنشگران و سخنرانان تجمعات شبانه مردمی، با اشاره به تغییرات ایجادشده در نوع پاسخگویی ایران به حملات دشمن گفت:چرا آمریکایی‌ها وارد جنگ نمی‌شوند؟ یکی عقبه آنهاست؛ دوم غیرقابل‌پیش‌بینی بودن شیوه دفاع ما در مرحله جدید است و این که در چه نقطه‌ای، با چه ابزاری و در چه زمانی انجام خواهد شد.
2 بیشترین اثرگذاری بر انتخابات داخلی آمریکا و اسرائیل
یکی از سناریوهای موجود این است که تا حدامکان جلوی تشدید تنشها تا انتخابات 5 نوامبر در سرزمین های اشغالی گرفته شود تا تیر نتانیاهو برای تعویق انتخابات به سنگ خورده و با توجه به روند موجود در سرزمین های اشغالی، او از قدرت کنار برود. بنابر تحلیل ها، تشدید تنش پس از انتخابات کنست و تا بازه انتخابات میان دوره ای آمریکا، به نفع ایران ارزیابی می شود. حجت الاسلام طائب نیز به این موضوع تلویحا اشاره کرد و گفت: زمان تابآوری اسرائیلی‌ها ۵ آبان و آمریکایی‌ها ۱۲ آبان است. ۵ آبان انتخابات کنست رژیم صهیونیستی است و مطلوب نتانیاهو این است که آمریکا را دوباره وارد جنگ با ایران کند و خود اسرائیل درگیر با سایر جبهه‌ها شود. اگر نتانیاهو بتواند شرایط انتخابات را عوض می‌کند و اگر نتواند انتخابات را به‌هم می‌ریزد و می‌گوید شرایط امنیتی است و امکان برگزاری انتخابات وجود ندارد. پرونده ایران به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در انتخابات آمریکا اثر دارد.
3 کمرنگ کردن برچسب جنگ طلبی در داخل و خارج
تلاش ایران برای بازنگهداشتن مسیر دیپلماسی در داخل و خارج از کشور، دستش را برای پاسخ به دشمن و برخی جریانات سیاسی حاشیه ساز بازتر می کند. به این شکل که در صورت شروع درگیری ها، کشورهای منطقه هیچ توجیهی برای اعتراض به پاسخ های سنگین ایران و ضرباتی که دریافت می کنند، نخواهند داشت. به ویژه اینکه بانک اهداف ایران به روز شده و ارزیابی می شود که دامنه پاسخ های ایران به هرگونه ماجراجویی دشمن ابعاد بسیار گستردهتری از اقتصاد و اجتماع درهم پیچیده کشورهای منطقه و حتی فرامنطقه با آمریکایی ها را فلج می کند. همچنین برخلاف فضاسازی برخی جریانات در داخل که هر روز نسخه مذاکره و تفاهم به هر قیمت صادر می کنند و آن را در الفاظی مثل عقب نشینی تاکتیکی کادوپیچ می کنند؛ هیچ کسی در آینده نمی تواند کشور را به جنگ طلبی و اتخاذ تصمیمات برخلاف منافع ملی متهم کند.
4پاسداری از دستاوردهای ایران در تفاهم اسلام آباد
پذیرش شروط ایران در تفاهم اسلام آباد از سوی آمریکا را، تحلیلگران آمریکایی مثل اسکات ریتر و جان مرشایمر؛ به عنوان سند شکست آمریکا و یک دستاورد قابل توجه برای ایران ارزیابی می کنند. از طرف دیگر بدیهی است که به هرحال پایان این جنگ باید ذیل یک سند رسمیت پیدا کند و همین موضوع طرف ایرانی را واداشته تا به هرنحوی بر انتقال شروطی که آمریکایی ها پذیرفته اند به دستورکار مذاکرات آینده اصرار کند. البته این سیاست اتفاق جدیدی نیست و در تجربه مذاکرات بازگشت به برجام که در ابتدای دولت سیزدهم در جریان بود هم اتفاق افتاد. شهید امیر عبداللهیان در ۱۷ بهمن ۱۴۰۰ درباره این مذاکرات گفت: «در این مرحله سقفی که ما در مذاکرات وین دنبال می‌کنیم، لغو تحریم‌های برجامی است.» یعنی در همان زمان هم طرف ایرانی با هدف استیفای منافع ملی و حل مشکلات مردم بر این که سقف خواسته هایش کف دستاوردهای توافقی است تصریح داشت.اکنون نیز باید قدم به قدم، دشمن را مجبور به عقب نشینی کرد و بعد از هر پیروزی (یا قدم) در عرصه نظامی، به سرعت آن را با امر سیاسی تثبیت نمود.
1خرید فرصت برای ایجاد آمادگی بیشتر نظامی
بیایید فرض کنیم که تداوم تبادل پیام ها حتی چند ساعت شروع تهاجم دشمن را به تاخیر بیندازد؛ همین چند ساعت می تواند مورد استفاده نیروهای مسلح و نهادهای امدادرسان و خدماتی قرار بگیرد تا آمادگی بیشتری برای مواجهه با دشمن داشته باشند. تجربه ای که در بازه زمانی چندماهه میان جنگ 12روزه و جنگ 40 روزه، اثرگذاری آن را مشاهده کردیم و غیر از این هم، فاصله زمانی میان امضای یادداشت تفاهم اسلام آباد تا حملات دقیق و موفق ایران به پایگاه های آمریکا در اردن فرصتی بود که نیروهای مسلح به بهترین نحو از آن بهره برداری کردند. دیروز نیز رئیس سازمان بسیج مستضعفین در نشست تبیینی کنشگران و سخنرانان تجمعات شبانه مردمی، با اشاره به تغییرات ایجادشده در نوع پاسخگویی ایران به حملات دشمن گفت:چرا آمریکایی‌ها وارد جنگ نمی‌شوند؟ یکی عقبه آنهاست؛ دوم غیرقابل‌پیش‌بینی بودن شیوه دفاع ما در مرحله جدید است و این که در چه نقطه‌ای، با چه ابزاری و در چه زمانی انجام خواهد شد.
2 بیشترین اثرگذاری بر انتخابات داخلی آمریکا و اسرائیل
یکی از سناریوهای موجود این است که تا حدامکان جلوی تشدید تنشها تا انتخابات 5 نوامبر در سرزمین های اشغالی گرفته شود تا تیر نتانیاهو برای تعویق انتخابات به سنگ خورده و با توجه به روند موجود در سرزمین های اشغالی، او از قدرت کنار برود. بنابر تحلیل ها، تشدید تنش پس از انتخابات کنست و تا بازه انتخابات میان دوره ای آمریکا، به نفع ایران ارزیابی می شود. حجت الاسلام طائب نیز به این موضوع تلویحا اشاره کرد و گفت: زمان تابآوری اسرائیلی‌ها ۵ آبان و آمریکایی‌ها ۱۲ آبان است. ۵ آبان انتخابات کنست رژیم صهیونیستی است و مطلوب نتانیاهو این است که آمریکا را دوباره وارد جنگ با ایران کند و خود اسرائیل درگیر با سایر جبهه‌ها شود. اگر نتانیاهو بتواند شرایط انتخابات را عوض می‌کند و اگر نتواند انتخابات را به‌هم می‌ریزد و می‌گوید شرایط امنیتی است و امکان برگزاری انتخابات وجود ندارد. پرونده ایران به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در انتخابات آمریکا اثر دارد.
3 کمرنگ کردن برچسب جنگ طلبی در داخل و خارج
تلاش ایران برای بازنگهداشتن مسیر دیپلماسی در داخل و خارج از کشور، دستش را برای پاسخ به دشمن و برخی جریانات سیاسی حاشیه ساز بازتر می کند. به این شکل که در صورت شروع درگیری ها، کشورهای منطقه هیچ توجیهی برای اعتراض به پاسخ های سنگین ایران و ضرباتی که دریافت می کنند، نخواهند داشت. به ویژه اینکه بانک اهداف ایران به روز شده و ارزیابی می شود که دامنه پاسخ های ایران به هرگونه ماجراجویی دشمن ابعاد بسیار گستردهتری از اقتصاد و اجتماع درهم پیچیده کشورهای منطقه و حتی فرامنطقه با آمریکایی ها را فلج می کند. همچنین برخلاف فضاسازی برخی جریانات در داخل که هر روز نسخه مذاکره و تفاهم به هر قیمت صادر می کنند و آن را در الفاظی مثل عقب نشینی تاکتیکی کادوپیچ می کنند؛ هیچ کسی در آینده نمی تواند کشور را به جنگ طلبی و اتخاذ تصمیمات برخلاف منافع ملی متهم کند.
4پاسداری از دستاوردهای ایران در تفاهم اسلام آباد
پذیرش شروط ایران در تفاهم اسلام آباد از سوی آمریکا را، تحلیلگران آمریکایی مثل اسکات ریتر و جان مرشایمر؛ به عنوان سند شکست آمریکا و یک دستاورد قابل توجه برای ایران ارزیابی می کنند. از طرف دیگر بدیهی است که به هرحال پایان این جنگ باید ذیل یک سند رسمیت پیدا کند و همین موضوع طرف ایرانی را واداشته تا به هرنحوی بر انتقال شروطی که آمریکایی ها پذیرفته اند به دستورکار مذاکرات آینده اصرار کند. البته این سیاست اتفاق جدیدی نیست و در تجربه مذاکرات بازگشت به برجام که در ابتدای دولت سیزدهم در جریان بود هم اتفاق افتاد. شهید امیر عبداللهیان در ۱۷ بهمن ۱۴۰۰ درباره این مذاکرات گفت: «در این مرحله سقفی که ما در مذاکرات وین دنبال می‌کنیم، لغو تحریم‌های برجامی است.» یعنی در همان زمان هم طرف ایرانی با هدف استیفای منافع ملی و حل مشکلات مردم بر این که سقف خواسته هایش کف دستاوردهای توافقی است تصریح داشت.اکنون نیز باید قدم به قدم، دشمن را مجبور به عقب نشینی کرد و بعد از هر پیروزی (یا قدم) در عرصه نظامی، به سرعت آن را با امر سیاسی تثبیت نمود.