انیمیشن ایران به استقلال مالی نرسیده
حسین صفارزادگان که در سال‌های اخیر با کارگردانی پویانمایی سریالی و سینمایی «ببعی» شناخته می‌شود، از جمله فعالان آشنای حوزه پویانمایی است که سال‌هاست تجربه فعالیت در فضای تولید پویانمایی را در ایران دارد. او ضمن توضیح درباره نقاط قوت اقتصاد پویانمایی در ایران، از چالش‌های استودیوهای غیردولتی پویانمایی می‌گوید و هزینه تولید یک پویانمایی بلند سینمایی را حدود 40 تا 90 میلیارد تومان تخمین می‌زند. در ادامه گفت‌وگوی خراسان را با صفارزادگان کارگردان «ببعی قهرمان» می‌خوانید:
چرا پویانمایی‌های ایرانی از لایواکشن‌های ایرانی تجاری‌ترند؟
البته نمی‌شود گفت همه پویانمایی ها از فیلم‌های لایواکشن تجاری‌ترند، ولی پویانمایی‌های موفق ایرانی یک مزیت مهم دارند که آن هم مخاطب خانوادگی آن‌هاست. معمولاً کودک به همراه پدر و مادرش به سینما می‌رود و همین باعث فروش چند بلیت می‌شود. از طرفی شخصیت‌های پویانمایی قابلیت تبدیل‌شدن به برند را دارند و می‌شود از طریق محصولات جانبی، سریال و ساخت قسمت‌های بعدی هم از آن‌ها درآمد داشت. ضمن این که سینمای کودک در ایران تنوع زیادی ندارد و پویانمایی توانسته بخشی از این خلأ را پر کند.
این روزها اقتصاد صنعت پویانمایی ایران اوضاع خوبی دارد؟
به نظرم پویانمایی ایران از نظر کیفیت تولید و جذب مخاطب پیشرفت خوبی داشته و فروش آثاری مثل «ببعی قهرمان»، «بچه‌زرنگ» و «یوز» هم این موضوع را نشان می‌دهد، اما فروش خوب چند فیلم لزوماً به معنی حال خوب اقتصاد کل صنعت نیست. همچنان هزینه‌های تولید بالاست، سرمایه‌گذار خصوصی محدود است و بازگشت سرمایه هم زمان زیادی می‌برد. از طرفی تورم، مشکلات فروش بین‌المللی و حفظ نیروی متخصص فشار زیادی به استودیوها وارد می‌کند. در مجموع، صنعت پویانمایی ایران ظرفیت اقتصادی بالایی دارد، ولی هنوز به ثبات و استقلال مالی نرسیده است.
الان هزینه تولید یک پویانمایی بلند در ایران چقدر است؟
هزینه تولید خیلی به تکنیک، کیفیت، تعداد نیروها و مدت‌زمان پروژه بستگی دارد و نمی‌شود رقم ثابتی برای آن اعلام کرد. برای یک پویانمایی بلند سه‌بعدی با کیفیت استاندارد سینمایی، می‌شود به صورت تقریبی بودجه‌ای حدود 40 تا 90 میلیارد تومان یا حتی بیشتر در نظر گرفت؛ البته این رقم برآورد است، نه تعرفه رسمی.
این روزها استودیوهای غیردولتی می‌توانند مستقلاً به تولید اثر بپردازند؟
از نظر فنی توانایی تولید مستقل را دارند، اما مسئله اصلی تأمین سرمایه است. چون تولید یک فیلم بلند چند سال زمان می‌برد و تضمینی هم برای بازگشت سرمایه وجود ندارد، خیلی از استودیوها ناچار به مشارکت با سرمایه‌گذاران یا نهادهای حمایتی می‌شوند.
شما همچنان با مشکل انیماتورهایی که از شرکت‌های داخلی خارج می‌شوند و با خارج از کشور همکاری می‌کنند، مواجهید؟
بله، این مسئله همچنان وجود دارد. اختلاف درآمد ریالی و دلاری باعث می‌شود همکاری با استودیوهای خارجی برای نیروهای متخصص جذاب‌تر باشد و شرکت‌های داخلی برای حفظ این نیروها با چالش مواجه شوند.
آیا مشکل اینترنت روی کار آن‌ها اثر نگذاشته و به نفع شما نشده؟
شاید در نگاه اول به نظر برسد محدودیت اینترنت باعث می‌شود این افراد دوباره به بازار داخلی برگردند، اما در عمل لزوماً این‌طور نیست. چون خود استودیوهای ایرانی هم برای گرفتن پروژه خارجی، انتقال فایل و کسب درآمد ارزی به اینترنت نیاز دارند و در واقع محدودیت اینترنت ممکن است به جای بازگرداندن نیروها، باعث از دست رفتن پروژه‌ها، کاهش درآمد استودیوها و حتی افزایش انگیزه مهاجرت شود. به نظرم راه‌حل، محدود کردن ارتباط با بازار جهانی نیست، بلکه باید شرایطی فراهم شود که استودیوهای ایرانی هم بتوانند در این بازار رقابت کنند.