محمدرضا واعظی، نخبه مشهدی دارنده طلای المپیاد جهانی زیست شناسی در گفت و گو با «خراسان » مطرح کرد
علاقه مهم‌تر از هوش در مسیر المپیاد
سارا عباس نژاد
قرار است در دانشگاه تهران پزشکی بخواند، هرچند درخشش مدال طلای المپیاد زیست شناسی 2026 بر گردن نوجوان نخبه مشهدی، از چشمان دیگر کشورها دور نمانده و پیشنهادهای تحصیلی از دانشگاه‌های مختلف جهان از جمله آکسفورد را به همراه داشته است. محمدرضا واعظی،
دانش آموز سال دوازدهم مدرسه شهید هاشمی نژاد یک و برنده مدال طلای جهانی المپیاد زیست‌شناسی ۲۰۲۶ در لیتوانی است. مسیر رسیدن به این مدال فقط از میان کتاب‌های قطور و تمرین‌های آزمایشگاهی نبوده و دشواری های دیگری هم پیش روی این نخبه مشهدی قرار گرفته؛ از جنگ و قطع اینترنت گرفته تا بلاتکلیفی اعزام و نگرانی از هدررفتن سه سال تلاش. زهرا رستمیانی، مادر محمدرضا که پیشتر عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد بوده و اکنون بازنشسته است، در تمام این سال‌ها شاهد تلاش فرزندش بوده است. او از نگرانی بابت شرایط جنگی، نامشخص بودن اعزام دانش‌آموزان المپیادی به لیتوانی، فشار روحی مضاعف بر آن‌ها و گلایه از مسئولانی می‌گوید که پشتوانه روحی و معنوی خوبی برای این دانش‌آموزان نبودند.
محمدرضا واعظی، در گفت و گو با «خراسان»، از مسیر موفقیت المپیادی خود می گوید: « از همان اوایل ابتدایی نمره‌هایم خوب بود، در آزمون‌ها رتبه‌هایم خوب بود و یک توانایی تقریبی را در خودم حس می‌کردم؛ ولی به‌طور کلی، اگر کسی می‌خواهد به سمت المپیاد بیاید، مهم‌ترین عامل علاقه است. هوش و ضریب هوشی تا حد زیادی متغیر است و با تمرین و تلاش می‌توان توانایی‌ها را افزایش داد؛ اما علاقه، عامل اصلی برای ادامه دادن در مسیر دشوار المپیاد است.»
این‌بار صحبت به روزهایی می‌رسد که شرایط جنگی، این مسیر را دشوار کرده بود. این نخبه مشهدی درباره آن روزها توضیح می‌دهد: «شرایط جنگی امسال برایمان مشکلاتی را به وجود آورد. ما برای یکی از آزمایش‌هایمان به اینترنت نیاز داشتیم و دسترسی به سایت مشکل شده بود. جنگ ۱۲روزه همزمان با شروع آماده‌سازی ما بود و جنگ ۴۰روزه هم دقیقاً زمانی بود که تیممان آماده شده بود و داشتیم تمرین‌های نهایی را قبل از اعزام انجام می‌دادیم. البته معلوم نبود که واقعا اعزام می‌شویم یا نه. ما سه سال تلاش کرده بودیم، ولی شرایطی بود که نمی‌دانستیم اصلاً فرصت حضور در رقابت نهایی را خواهیم داشت یا نه؛ اما در نهایت، ما هر چهار نفر تصمیم گرفتیم تلاش خودمان را بکنیم تا حداقل اگر مشکلی در این مسیر پیش آمد، از طرف ما نباشد.»
رقابت با ۸۰ کشور؛ 3طلا و یک نقره برای ایران
سرانجام تیم ایران راهی لیتوانی می‌شود؛ جایی که نمایندگان حدود ۸۰ کشور برای رقابت علمی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. از واعظی درباره فضای مسابقات و نگاه دیگر کشورها به تیم ایران، با توجه به شرایط جنگی، می‌پرسم که او از واکنش یکی از اعضای تیم پاکستان می‌گوید: «یادم هست یکی از بچه‌های تیم پاکستان بعد از این‌که نتایج اعلام شد و ما توانسته بودیم سه طلا و یک نقره بگیریم، از من پرسید که شما چطور در این شرایط جنگی توانستید چنین نتیجه درخشانی داشته باشید؟ اکثر کشورها هم با ما خیلی گرم و صمیمی بودند و مشکلی نبود.»
از او درباره شیرین‌ترین خاطره‌اش از این رقابت‌ها می‌پرسم که می‌گوید: «قطعاً برای من اعلام نتایج شیرین‌ترین بود. در اعلام نتایج، رتبه‌ها را ۱۰ نفر ۱۰ نفر می‌گویند و من جزو ۱۰ نفر اول بودم و توانستم در کنار رقبا از چین و آمریکا بایستم؛ البته تیم آمریکا کلاً چینی بود؛ یعنی کنار ۹ نفر چینی ایستاده بودم و این شیرین‌ترین خاطره من است.»
پزشکی در تهران یا پیشنهاد دانشگاه‌های اروپایی؟
حالا که مسیر المپیاد به پایان رسیده است، از واعظی درباره برنامه آینده‌اش می‌پرسم. او می‌گوید: «یکی از مزیت‌های اصلی المپیاد این است که دارنده طلای کشوری می‌تواند بدون کنکور وارد دانشگاه شود و دارندگان نقره و برنز سهمیه دارند. من رشته پزشکی دانشگاه تهران را انتخاب کردم. البته بعضی دانشگاه‌ها، مثلاً در انگلیس و کشورهای اروپایی، پیشنهادهایی داده‌اند که بتوانیم بدون پرداخت هزینه و با بورسیه کامل آن‌جا تحصیل کنیم، ولی احتمالاً فعلاً بخواهم در ایران بمانم.»
وقتی صحبت از پاداش می‌شود، ظاهراً نباید انتظار شنیدن مبلغ زیادی برای نخبه علمی المپیاد را داشته باشیم! واعظی می‌گوید که مبلغ 50 میلیون تومان وعده‌داده‌شده در نهایت از سوی یک بنیاد خیریه به آن‌ها پرداخت شده است.
گلایه مادر از بی‌مهری به نخبگان علمی
همین موضوع پای گلایه مادر را به میان می‌کشد. دکتر رستمیانی می‌گوید: «یک ورزشکار وقتی مدال می‌گیرد، در مقطعی این افتخار را کسب می‌کند و کارش روزی برای کشورش تمام می‌شود، اما یک المپیادی با کسب مدال تازه در ابتدای راه است.» او سپس به جمله‌ای اشاره می‌کند که برایش معنای باارزشی دارد: «همان‌طور که رهبرشهید انقلاب فرمودند، این‌ها ستاره‌هایی هستند که در سال آینده خورشید تابان خواهند شد.» او ادامه می‌دهد: «محمدرضا متعلق به این سرزمین است؛ اما وقتی این‌قدر بی‌مهری می‌بینیم، وقتی دانشگاه‌های خارجی مثل آکسفورد برای تحصیل رایگان و حتی پرداخت هزینه‌ها و حقوق ماهانه پیشنهاد می‌دهند، طبیعی است که دانش‌آموزان نخبه به آینده خود در خارج از کشور هم فکر کنند.»