درباره هشدارهای پنهان پس از زمین‌خوردن یا تصادف و علایمی که ساعت‌ها بعد بروز می‌کنند
زنگ خطر خاموش ضربه به سر
فاطمه ملک زاده | روزنامه نگار
آسیب مغزی تروماتیک همیشه با نشانه‌های فوری همراه نیست؛گاهی پس ازیک ضربه به ظاهر ساده درورزش یا تصادف، علایم خطرناک ساعت‌ها یا حتی روزها بعد آشکارمی‌شوند که نیازمند توجه فوری پزشکی است.بسیاری ازافراد پس اززمین‌خوردن، سوانح رانندگی یا برخوردهای ورزشی، با این تصورکه هوشیاری خود را از دست نداده‌اند، حادثه را نادیده می‌گیرند. اما واقعیت بالینی نشان می‌دهد که ترومای مغزی طیفی گسترده از یک ضربه خفیف تا صدمات شدید ساختاری را دربرمی‌گیرد. بافت حساس مغزممکن است دچارخونریزی‌های تدریجی، تورم یا اختلال درپیام‌رسان‌های عصبی شود؛ عوارضی که خود را درقالب رفتارهای عجیب، سردردهای فزاینده یا ناهماهنگی حرکتی نشان می‌دهند. نادیده گرفتن این علایم تأخیری می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای سلامت سیستم عصبی به همراه داشته باشد..
ازکوره دررفتن‌های ناگهانی و تغییرات رفتاری
تحریک‌پذیری، عصبانیت غیرمعمول، اضطراب و نوسانات خلقی ازنخستین نشانه‌های نامحسوس آسیب مغزی به شمارمی‌روند.
این تغییرات به دلیل درگیر شدن نواحی پیشانی مغزرخ می‌دهند که مسئولیت تنظیم هیجانات، قضاوت و کنترل رفتارهای تکانه‌ای را برعهده دارند. اطرافیان بیمار معمولاً نخستین کسانی هستند که متوجه می‌شوند فرد پس ازحادثه، آرامش همیشگی را ندارد یا درموقعیت‌های ساده به شدت برآشفته می‌شود؛ زنگ خطری که نباید آن را تنها به فشار روانی حادثه نسبت داد.
سردردهای مداومی که نبض دارند
سردرد یکی ازشایع‌ترین نشانه‌ها پس ازضربه است، اما نباید به عنوان یک سردرد معمولی ازکنارآن گذشت. اگر سردرد درناحیه آسیب‌دیده باقی بماند، مداوم باشد، شدتش ساعت به ساعت بیشتر شود یا با ضربان شدید شقیقه‌ها همراه گردد، می‌تواند نشانه افزایش فشارداخل جمجمه باشد. مصرف خودسرانه مسکن‌ها دراین وضعیت خطرناک است، زیرا ممکن است روند پیشرفت عارضه را پنهان کند.
سنگین شدن سر و مه‌آلود شدن ذهن
کندی درتصمیم‌گیری، فراموش کردن وقایع اخیر، ناتوانی درتمرکز و مشکل درانجام کارهای روزمره نشانه‌های دیگری هستند که ازاختلال درعملکرد شبکه‌های شناختی مغزخبر می‌دهند. فرد احساس می‌کند ذهنش مه‌آلود شده و نمی‌تواند زنجیره کلمات را به هم متصل کند. آسیب به مراکز زبانی مغز نیزگاهی با لکنت، نامفهوم شدن جملات یا ناتوانی درفهم گفتاردیگران همراه می‌شود.
سرگیجه، تاری دید و افتادن اشیا ازدست
عدم تعادل درراه‌رفتن، زمین خوردن، برخورد مکرر با در و دیوار، تاری دید، دوبینی و حساسیت شدید به نوراز پیامدهای اختلال درمسیرهای عصبی مخچه و حس بینایی هستند. تهوع و به‌ویژه استفراغ‌های جهنده و مکرر نیزهشداری جدی از وخامت وضعیت مغز به شمار می‌روند. در موارد شدیدتر، تشنج به شکل حرکات غیرارادی، خیرگی طولانی یا انقباض عضلات نمایان می‌شود.
در مواجهه با هرگونه تروما به ناحیه سر، هوشیاری و پایش بیماردرساعات اولیه حیاتی است. درصورت مشاهده سردرد رو به وخامت، استفراغ مکرر، تشنج، کاهش سطح هوشیاری، نابرابری دراندازه مردمک‌های چشم یا بی‌حسی در دست و پا، نباید لحظه‌ای درتماس با اورژانس درنگ کرد. هوشیار باشیم که یک معاینه ساده مغز و اعصاب، فاصله میان نجات جان یک انسان و آسیب‌های ماندگار عصبی است.
ازکوره دررفتن‌های ناگهانی و تغییرات رفتاری
تحریک‌پذیری، عصبانیت غیرمعمول، اضطراب و نوسانات خلقی ازنخستین نشانه‌های نامحسوس آسیب مغزی به شمارمی‌روند.
این تغییرات به دلیل درگیر شدن نواحی پیشانی مغزرخ می‌دهند که مسئولیت تنظیم هیجانات، قضاوت و کنترل رفتارهای تکانه‌ای را برعهده دارند. اطرافیان بیمار معمولاً نخستین کسانی هستند که متوجه می‌شوند فرد پس ازحادثه، آرامش همیشگی را ندارد یا درموقعیت‌های ساده به شدت برآشفته می‌شود؛ زنگ خطری که نباید آن را تنها به فشار روانی حادثه نسبت داد.
سردردهای مداومی که نبض دارند
سردرد یکی ازشایع‌ترین نشانه‌ها پس ازضربه است، اما نباید به عنوان یک سردرد معمولی ازکنارآن گذشت. اگر سردرد درناحیه آسیب‌دیده باقی بماند، مداوم باشد، شدتش ساعت به ساعت بیشتر شود یا با ضربان شدید شقیقه‌ها همراه گردد، می‌تواند نشانه افزایش فشارداخل جمجمه باشد. مصرف خودسرانه مسکن‌ها دراین وضعیت خطرناک است، زیرا ممکن است روند پیشرفت عارضه را پنهان کند.
سنگین شدن سر و مه‌آلود شدن ذهن
کندی درتصمیم‌گیری، فراموش کردن وقایع اخیر، ناتوانی درتمرکز و مشکل درانجام کارهای روزمره نشانه‌های دیگری هستند که ازاختلال درعملکرد شبکه‌های شناختی مغزخبر می‌دهند. فرد احساس می‌کند ذهنش مه‌آلود شده و نمی‌تواند زنجیره کلمات را به هم متصل کند. آسیب به مراکز زبانی مغز نیزگاهی با لکنت، نامفهوم شدن جملات یا ناتوانی درفهم گفتاردیگران همراه می‌شود.
سرگیجه، تاری دید و افتادن اشیا ازدست
عدم تعادل درراه‌رفتن، زمین خوردن، برخورد مکرر با در و دیوار، تاری دید، دوبینی و حساسیت شدید به نوراز پیامدهای اختلال درمسیرهای عصبی مخچه و حس بینایی هستند. تهوع و به‌ویژه استفراغ‌های جهنده و مکرر نیزهشداری جدی از وخامت وضعیت مغز به شمار می‌روند. در موارد شدیدتر، تشنج به شکل حرکات غیرارادی، خیرگی طولانی یا انقباض عضلات نمایان می‌شود.
در مواجهه با هرگونه تروما به ناحیه سر، هوشیاری و پایش بیماردرساعات اولیه حیاتی است. درصورت مشاهده سردرد رو به وخامت، استفراغ مکرر، تشنج، کاهش سطح هوشیاری، نابرابری دراندازه مردمک‌های چشم یا بی‌حسی در دست و پا، نباید لحظه‌ای درتماس با اورژانس درنگ کرد. هوشیار باشیم که یک معاینه ساده مغز و اعصاب، فاصله میان نجات جان یک انسان و آسیب‌های ماندگار عصبی است.