سایه سنگین کمبود فضا بر سر هیئات مذهبی مشهد
مشهد، به عنوان پایتخت معنوی، شهر امام رضا(ع) و مهم ترین کانون تجمعات مذهبی با فرارسیدن ایام فاطمیه سوگوار حضرت زهرا(س) است. آمادگی هیئت‌ها، سازماندهی موکب‌ها و مدیریت تجمعات بزرگ، از جمله دغدغه‌های اصلی شورای هیئت‌های مذهبی است. در این میان، چالش‌هایی نظیر مدیریت جمعیت‌های میلیونی، نیاز به فضاهای گسترده‌تر و حفظ ساختار تشکیلاتی هیئت‌ها، از موضوعات قابل تأمل است. در گفت‌وگو با رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد به بررسی آمادگی هیئت های مذهبی، چالش‌ها و برنامه‌های در نظر گرفته شده می پردازیم. به گزارش خراسان رضوی، مشهدالرضا (ع)، امسال در سوگ حضرت مادر رنگ دیگری دارد. روضه های حسینیه آقای شهید ایران این بار در دارالذکر زمزمه می‌شود و دلدادگان امام رئوف از جای جای ایران خود را به مشهد می‌رسانند.
مراسم صبح شهادت حضرت زهرا (س)
در میدان شهدا
رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد با اعلام ثبت حدود ۲۰۰۰ موکب و وجود هزاران هیئت فعال از جمله 5 هزار هیئت ثبت شده، از پویایی بی‌سابقه مشهد در مراسم های مذهبی خبر داد. وی با اشاره به برگزاری تجمعات بزرگ ۱۰ تا ۱۵ هزار نفری در ایام محرم و آیین های سنتی نظیر علم‌کشی با حضور هزاران نفر، بر نقش کلیدی مداحان جوان در جذب نسل‌های جدید تأکید کرد. صفایی با تبیین برنامه‌های دهه آخر فاطمیه، از برگزاری مراسم اصلی صبح روز ۲۲ آبان که از میدان شهدا آغاز می‌شود تا مقتل‌خوانی در حرم مطهر امام رضا(ع) گفت. وی همچنین به تلاش‌های شهرداری برای برندسازی مذهبی شهر و بهبود فضاسازی‌های شهری اشاره کرد، اما تأکید نمود که برای تکامل این روند، مشارکت فعال‌تر گروه‌های مردمی و هیئت‌ها در مدیریت فضای شهری ضروری است. وی در پایان خاطرنشان کرد که نمایش‌ها و برنامه‌های فرهنگی-مذهبی در سطح شهر، اکنون به سطح کیفی مطلوبی رسیده و با استقبال گسترده‌ای روبه رو شده است.
حضور هیئت های مذهبی در 220 تجمع شبانه مشهد
صفایی در پاسخ به سوالی درباره نقش هیئت‌های مذهبی در سازماندهی تجمعات شبانه، می افزاید: نقش هیئت‌ها در تجمعات شبانه بسیار پررنگ بوده است. از نخستین لحظاتی که این برنامه‌ها سازماندهی شد، هیئت‌ها در تمامی مراحل، از برگزاری اجتماعات گرفته تا برپایی مواکب، حضور فعال داشتند. در این میان، مداحان با رجزخوانی و حماسه‌خوانی و همچنین مسئولان علمداران با حضور در میان مردم، نقش کلیدی ایفا کردند. نمونه بارز آن، مراسم شهادت حضرت آقا بود که شاهد حضور گسترده مردم از سراسر کشور در مشهد بودیم و هزاران نفر به خدمت‌رسانی پرداختند. هم اکنون نیز با محوریت مساجد و روحانیون، اجتماعات با مشارکت فعال هیئت‌ها برگزار می‌شود. ما در سطح مشهد حدود ۲۲۰ اجتماع داریم که تعداد آن‌ها با توجه به مناسبت‌های مذهبی، تغییر مییابد؛ برای نمونه در ایام فاطمیه، تعداد اجتماعات احتمالا بیشتر می‌شود. کارگروه مشترک سازمان تبلیغات اسلامی و شورای هیئت‌ها، با هدف یکپارچگی محتوایی و رعایت ادب در اجتماعات، فعالیت می‌کند. این مراسم‌ها با پرچم اسلام و ایران، متعلق به همه طیف‌هاست.
دریافت مبالغ نجومی در مشهد
تأیید نمی شود
از وی سوال کردیم: با توجه به شایعاتی مبنی بر دریافت دستمزدهای بسیار سنگین (بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان) توسط برخی مداحان، واکنش شما به این بحث‌های چالش‌برانگیز چیست؟ رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد میگوید: کانون مداحان مسئول این حوزه است و به نظر من در مشهد چنین اتفاقی را نداریم؛ اگرچه در طول تاریخ، تقدیم هدایا و تواضع در پیشگاه مداحان اهل‌بیت(ع) همواره مرسوم بوده است، اما من هم این شایعات را شنیدم ولی تأیید نمیکنم. ما باید در برخورد با این موضوع زیاده‌روی نکنیم، اما نباید از واقعیت‌ها نیز چشم‌پوشی کرد. وظیفه ما این است که بر مسیر درست و اجرای صحیح امور تمرکز کنیم.
مداحان و سخنران های مشهد بی حاشیه هستند
وی در پاسخ به این سوال که مداحان و سخنرانان مشهد چقدر در انتقال آموزه‌های دینی به نسل جوان موفق هستند؟ می گوید: حضور حداکثری جمعیت، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان در مراسمهایی نظیر محرم، گواهی بر این موفقیت است. اگر دقیق‌تر بنگریم، بسیاری از این جوانان شاید در ابتدا با تفاوت‌های پوششی یا رفتاری با چارچوب‌های سنتی ما متفاوت باشند، اما حقیقت این است که همگی برای عزاداری امام حسین(ع) گرد هم آمده‌اند. ایشان نقطه اشتراک تمامی مسلمانان هستند. همچنین، مداحان و سخنرانان مشهد به‌دلیل رویکرد عملی و پرهیز از حواشی، توانسته‌اند پیوند نزدیکی با بدنه جامعه برقرار و پیام‌های خود را به‌درستی منتقل کنند.
چالش هیئات مذهبی مشهد؛ کمبود فضا
از رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد سوال میکنیم: بزرگ‌ترین چالش هیئت‌های مذهبی در مشهد از نظر شما چیست؟ صفایی در پاسخ میگوید: اصلی‌ترین چالش، «بحران کمبود فضا و مکان برگزاری مناسب» است. با توجه به افزایش بی‌سابقه جمعیت شرکت‌کننده، ظرفیت مساجد به تنهایی پاسخگوی نیاز جامعه نیست. اگرچه با همکاری آستان قدس، اوقاف و سازمان تبلیغات تلاش می‌شود از سالن‌های ورزشی و فضاهای عمومی استفاده شود، اما مدیریت تجمعات بسیار بزرگ، نیازمند زیرساخت‌های گسترده‌تری است که هماکنون در سطح شهر با محدودیت روبهروست.
بانوان پای کار 3 هزار روضه خانگی
درباره رونق روضه‌‌های خانگی میان بانوان از وی سوال میکنیم و صفایی در پاسخ میگوید: در سال‌های اخیر شاهد استقبال بسیار گسترده‌ای از سوی بانوان هستیم. با شعار «هر خانه، یک حسینیه» و با محوریت خانواده‌ها، حدود ۳۰۰۰ روضه خانگی ثبت شده است. این اقدام، برکتی بزرگ برای جامعه و خانواده‌ها بوده و باعث شده تا توسل به اهل‌بیت(ع) در خصوصی‌ترین کانون‌های اجتماعی نیز جاری شود که این خود تأثیرات معنوی عمیقی بر جامعه دارد.
مراسم صبح شهادت حضرت زهرا (س)
در میدان شهدا
رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد با اعلام ثبت حدود ۲۰۰۰ موکب و وجود هزاران هیئت فعال از جمله 5 هزار هیئت ثبت شده، از پویایی بی‌سابقه مشهد در مراسم های مذهبی خبر داد. وی با اشاره به برگزاری تجمعات بزرگ ۱۰ تا ۱۵ هزار نفری در ایام محرم و آیین های سنتی نظیر علم‌کشی با حضور هزاران نفر، بر نقش کلیدی مداحان جوان در جذب نسل‌های جدید تأکید کرد. صفایی با تبیین برنامه‌های دهه آخر فاطمیه، از برگزاری مراسم اصلی صبح روز ۲۲ آبان که از میدان شهدا آغاز می‌شود تا مقتل‌خوانی در حرم مطهر امام رضا(ع) گفت. وی همچنین به تلاش‌های شهرداری برای برندسازی مذهبی شهر و بهبود فضاسازی‌های شهری اشاره کرد، اما تأکید نمود که برای تکامل این روند، مشارکت فعال‌تر گروه‌های مردمی و هیئت‌ها در مدیریت فضای شهری ضروری است. وی در پایان خاطرنشان کرد که نمایش‌ها و برنامه‌های فرهنگی-مذهبی در سطح شهر، اکنون به سطح کیفی مطلوبی رسیده و با استقبال گسترده‌ای روبه رو شده است.
حضور هیئت های مذهبی در 220 تجمع شبانه مشهد
صفایی در پاسخ به سوالی درباره نقش هیئت‌های مذهبی در سازماندهی تجمعات شبانه، می افزاید: نقش هیئت‌ها در تجمعات شبانه بسیار پررنگ بوده است. از نخستین لحظاتی که این برنامه‌ها سازماندهی شد، هیئت‌ها در تمامی مراحل، از برگزاری اجتماعات گرفته تا برپایی مواکب، حضور فعال داشتند. در این میان، مداحان با رجزخوانی و حماسه‌خوانی و همچنین مسئولان علمداران با حضور در میان مردم، نقش کلیدی ایفا کردند. نمونه بارز آن، مراسم شهادت حضرت آقا بود که شاهد حضور گسترده مردم از سراسر کشور در مشهد بودیم و هزاران نفر به خدمت‌رسانی پرداختند. هم اکنون نیز با محوریت مساجد و روحانیون، اجتماعات با مشارکت فعال هیئت‌ها برگزار می‌شود. ما در سطح مشهد حدود ۲۲۰ اجتماع داریم که تعداد آن‌ها با توجه به مناسبت‌های مذهبی، تغییر مییابد؛ برای نمونه در ایام فاطمیه، تعداد اجتماعات احتمالا بیشتر می‌شود. کارگروه مشترک سازمان تبلیغات اسلامی و شورای هیئت‌ها، با هدف یکپارچگی محتوایی و رعایت ادب در اجتماعات، فعالیت می‌کند. این مراسم‌ها با پرچم اسلام و ایران، متعلق به همه طیف‌هاست.
دریافت مبالغ نجومی در مشهد
تأیید نمی شود
از وی سوال کردیم: با توجه به شایعاتی مبنی بر دریافت دستمزدهای بسیار سنگین (بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان) توسط برخی مداحان، واکنش شما به این بحث‌های چالش‌برانگیز چیست؟ رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد میگوید: کانون مداحان مسئول این حوزه است و به نظر من در مشهد چنین اتفاقی را نداریم؛ اگرچه در طول تاریخ، تقدیم هدایا و تواضع در پیشگاه مداحان اهل‌بیت(ع) همواره مرسوم بوده است، اما من هم این شایعات را شنیدم ولی تأیید نمیکنم. ما باید در برخورد با این موضوع زیاده‌روی نکنیم، اما نباید از واقعیت‌ها نیز چشم‌پوشی کرد. وظیفه ما این است که بر مسیر درست و اجرای صحیح امور تمرکز کنیم.
مداحان و سخنران های مشهد بی حاشیه هستند
وی در پاسخ به این سوال که مداحان و سخنرانان مشهد چقدر در انتقال آموزه‌های دینی به نسل جوان موفق هستند؟ می گوید: حضور حداکثری جمعیت، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان در مراسمهایی نظیر محرم، گواهی بر این موفقیت است. اگر دقیق‌تر بنگریم، بسیاری از این جوانان شاید در ابتدا با تفاوت‌های پوششی یا رفتاری با چارچوب‌های سنتی ما متفاوت باشند، اما حقیقت این است که همگی برای عزاداری امام حسین(ع) گرد هم آمده‌اند. ایشان نقطه اشتراک تمامی مسلمانان هستند. همچنین، مداحان و سخنرانان مشهد به‌دلیل رویکرد عملی و پرهیز از حواشی، توانسته‌اند پیوند نزدیکی با بدنه جامعه برقرار و پیام‌های خود را به‌درستی منتقل کنند.
چالش هیئات مذهبی مشهد؛ کمبود فضا
از رئیس شورای هیئت‌های مذهبی مشهد سوال میکنیم: بزرگ‌ترین چالش هیئت‌های مذهبی در مشهد از نظر شما چیست؟ صفایی در پاسخ میگوید: اصلی‌ترین چالش، «بحران کمبود فضا و مکان برگزاری مناسب» است. با توجه به افزایش بی‌سابقه جمعیت شرکت‌کننده، ظرفیت مساجد به تنهایی پاسخگوی نیاز جامعه نیست. اگرچه با همکاری آستان قدس، اوقاف و سازمان تبلیغات تلاش می‌شود از سالن‌های ورزشی و فضاهای عمومی استفاده شود، اما مدیریت تجمعات بسیار بزرگ، نیازمند زیرساخت‌های گسترده‌تری است که هماکنون در سطح شهر با محدودیت روبهروست.
بانوان پای کار 3 هزار روضه خانگی
درباره رونق روضه‌‌های خانگی میان بانوان از وی سوال میکنیم و صفایی در پاسخ میگوید: در سال‌های اخیر شاهد استقبال بسیار گسترده‌ای از سوی بانوان هستیم. با شعار «هر خانه، یک حسینیه» و با محوریت خانواده‌ها، حدود ۳۰۰۰ روضه خانگی ثبت شده است. این اقدام، برکتی بزرگ برای جامعه و خانواده‌ها بوده و باعث شده تا توسل به اهل‌بیت(ع) در خصوصی‌ترین کانون‌های اجتماعی نیز جاری شود که این خود تأثیرات معنوی عمیقی بر جامعه دارد.