این 5+4 اشتباه را در فجر 45 تکرار نکنید
مصطفی قاسمیان
سومین دوره جشنواره فیلم فجر که در دوران ریاست رائد فریدزاده در سازمان سینمایی برگزار می‌شود، بالاخره از اواخر هفته گذشته دارای دبیر شد و علیرضا تابش مدیر فرهنگی را در جایگاه دبیر تازه دید. او پس از دو دوره پرحاشیه که توسط منوچهر شاهسواری برگزار شد، سکان هدایت این دوره جشنواره ملی فیلم فجر را بر عهده می‌گیرد و در فاصله کمتر از 3 ماه مانده تا شروع این رویداد، باید مقدمات برگزاری آن را فراهم کند. البته کار تابش آسان نیست، اما او می‌تواند از تجربه 44 دوره قبلی بهره گیرد تا رویداد موفقی برگزار کند. گزارش پیش رو، نگاهی به 5+4 اشتباهی است که علیرضا تابش نباید در دوره چهل و پنجم مرتکب شود تا این مهم، جامه عمل بپوشد.
در حذف آثار ضعیف تردید نکنید
بی‌تردید یکی از مشکلات همیشگی جشنواره فیلم فجر، تعارف در انتخاب آثار بوده که البته در همه دولت‌ها و همه گرایش‌های سیاسی و فرهنگی مشترک بوده. هر سال اهالی رسانه و منتقدان گمان می‌کنند برگزارکنندگان بیش از آن که به کیفیت نهایی جشنواره فکر کنند، نگران ناراحتی ارگان‌هایی‌اند که محصولات گران‌قیمت‌شان به بخش مسابقه راه پیدا نمی‌کند. این در حالی است که جشنواره اساساً باید دست به انتخاب بزند و قرار نیست همه فیلم‌های متقاضی را راضی نگه دارد. حضور آثار ضعیف در بخش مسابقه، نه تنها به اعتبار جشنواره کمک نمی‌کند، بلکه سطح رقابت را نیز پایین می‌آورد.
روابط عمومی را حذف نکنید
از جمله اشتباهات منوچهر شاهسواری دبیر دوره چهل و چهارم فجر، آن بود که نهاد روابط عمومی را در این رویداد حذف کرد و زبان جشنواره را کوتاه. مهم تر آن که اهالی رسانه نمی‌دانستند مسائل مختلف را باید از چه کسی پیگیری کنند و عملاً بخش زیادی از وظایف پاسخگویی نهاد جشنواره در این دوره حذف شد. روشن است که جشنواره‌ای در ابعاد فجر، بدون داشتن روابط عمومی فعال و حرفه‌ای نمی‌تواند ارتباط مناسبی با افکارعمومی برقرار کند و اطلاع‌رسانی به موقع و پاسخگویی به ابهامات از ضرورت‌های برگزاری چنین رویدادی است.
محافظه‌کاری را کنار بگذارید
اگر قرار است جشنواره فیلم فجر جایگاه خود را حفظ کند، چاره‌ای ندارد جز آن که محل نمایش آثار پرسروصدا باشد و بحث و گفت وگو به راه بیندازد. این آثار که ممکن است موافقان و مخالفان جدی داشته باشند و حتی نمایش آن‌ها حاشیه‌هایی به دنبال بیاورد، طبیعتاً می‌تواند دردسر بسازند و محافظه‌کاری در انتخاب چنین فیلم‌هایی، اگرچه رویداد کم‌دردسری برای دبیر خواهد ساخت، اما جشنواره را به رویدادی کم‌خبر و قابل پیش‌بینی تبدیل می‌کند. آثاری از جنس «پیرپسر» و «قاتل و وحشی» و افرادی جنجالی مثل ابراهیم حاتمی‌کیا و محمدحسین مهدویان، قطعاً به علت داشتن ظرفیت ایجاد بحث و توجه رسانه‌ای، برای جشنواره فجر مفیدند. دبیر جدید جشنواره فیلم فجر نباید اشتباه مجتبی امینی را در اجباری کردن پروانه نمایش برای اکران فیلم‌ها در فجر تکرار کند؛ چراکه تجربه نشان داده اتفاقاً فیلم‌هایی که با مشکل دریافت پروانه نمایش مواجه می‌شوند، بیشترین توجهات را به جشنواره جلب می‌کنند!
برای راضی کردن همه، جایزه اختراع نکنید
از جمله آفت‌های جشنواره، تلاش برای راضی نگه داشتن تمام فیلم سازان و گروه‌های حاضر است؛ تلاشی که در دوره چهل و یکم، مجتبی امینی انجام داد و سعی کرد به هر سینماگری که در سالن حضور دارد، جایزه بدهد! نتیجه این تعریف جوایز و دیپلم‌های افتخار متعدد و خارج از چارچوب معمول، چیزی جز خدشه بر اعتبار جشنواره (حداقل در آن دوره) نبود؛ تا جایی که بازیگر برنده جایزه، به جای آن که از دریافت سیمرغ خوشحال باشد، احساس خود را «هیچ» توصیف کرد!
قرعه‌کشی نکنید
زمان‌بندی نمایش فیلم‌ها، فصل مهمی در برگزاری جشنواره است. مخاطبان رسانه‌ای، عوامل فیلم‌ها و البته دوستداران سینما باید بتوانند با برنامه‌ای روشن، برای تماشای آثار مورد نظر خود تصمیم بگیرند. استفاده از قرعه‌کشی برای تعیین ترتیب نمایش یا حل مشکلات برنامه‌ریزی که ابراهیم داروغه‌زاده محافظه‌کارانه به راه انداخت و محمدمهدی طباطبایی‌نژاد، مسعود نقاش‌زاده، مجتبی امینی و منوچهر شاهسواری تکرار کردند، راه حل مناسبی برای یک رویداد حرفه‌ای نیست. برگزارکنندگان باید با در نظر گرفتن ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها، برنامه‌ای منظم و قابل دفاع تدوین کنند و البته بر سر آن بمانند.
به 22 فیلم پایبند نباشید
در حالی که طی سال‌های اخیر شمار آثار خوب جشنواره فیلم فجر کاهش پیدا کرده و انتقادات به جشنواره افزایش یافته، اشتباه بزرگ این سال‌ها آن است که در ادوار اخیر هم رویه نمایش 22 فیلم در 11 روز در بخش اصلی ادامه پیدا کرده و حتی گاهی به نمایش 33 فیلم رسیده. این اشتباه را چند دبیر اخیر جشنواره مرتکب شده‌اند و نتیجه آن، چیزی جز تاراج اعتبار جشنواره نبوده؛ چراکه رویه پذیرش 22 فیلم از زمانی باب شد که حدود 150 فیلم به جشنواره می‌رسید و حالا که کمتر از 100 فیلم به جشنواره ارسال می‌شود، طبیعتاً 22 یا 33 فیلم خوب در آن‌ها یافت نمی‌شود.
جوایز را میان همه تقسیم نکنید
تعارف در انتخاب آثار، در دوره چهل و سوم به مرحله داوری نیز رسید. هیئت داوران آن دوره از میان 32 فیلم حاضر در بخش مسابقه، به 14 فیلم جایزه دادند و تقریباً نیمی از آثار حاضر در رقابت را حداقل با یک جایزه بدرقه کردند! چنین رویکردی ممکن است در نگاه نخست به رضایت گروه‌های مختلف بینجامد، اما در بلندمدت از اعتبار جوایز می‌کاهد؛ چراکه وقتی تعداد زیادی از فیلم‌ها جایزه می‌گیرند، ارزش رقابتی سیمرغ‌ها پایین می‌آید.
افتتاحیه را از دست ندهید
افتتاحیه جشنواره فیلم فجر، فرصت بزرگی است که برگزارکنندگان می‌توانند پیش از شروع نمایش اغلب فیلم‌ها، توجه رسانه‌ها و مخاطبان را به رویداد جلب کنند. نمایش یک فیلم مهم، پرحاشیه یا بحث‌برانگیز در اولین سئانس، می‌تواند شروعی پرخبر برای جشنواره رقم بزند و از همان ابتدا فضای رسانه‌ای آن را شکل دهد. انتخاب هوشمندانه فیلم افتتاحیه، فرصتی برای معرفی حال‌وهوای جشنواره و ایجاد انتظار در میان مخاطبان است که نباید از دست برود. این فرصت را دبیران ادوار اخیر جشنواره با قرعه‌کشی از دست دادند و منوچهر شاهسواری دبیر دوره چهل و چهارم با انتخاب یک انیمیشن که در بخش غیررقابتی بود!
تماشای فیلم را فدای امکانات جانبی نکنید
جشنواره فیلم فجر پیش از هر چیز، یک رویداد سینمایی است و مهم‌ترین وظیفه آن فراهم کردن امکان تماشای درست فیلم‌هاست. بنابراین کیفیت سالن نمایش خصوصا سالن نمایش رسانه‌ها که 90 درصد اخبار جشنواره را می‌سازد، باید در اولویت قرار گیرد. برج میلاد در بسیاری از ادوار اخیر به عنوان کاخ رسانه میزبان خبرنگاران بوده، اما این مجموعه از نظر امکانات نمایش فیلم، با سالن‌های استاندارد سینمایی فاصله دارد. موقعیت مکانی، ظرفیت و امکانات رفاهی یک مجموعه هرقدر هم مناسب باشد، نمی‌تواند جای کیفیت سالن نمایش را بگیرد. بهتر است برگزارکنندگان برای انتخاب محل اصلی جشنواره، ابتدا به استانداردهای فنی نمایش فیلم توجه کنند و سپس سراغ ملاحظات جانبی بروند.
در حذف آثار ضعیف تردید نکنید
بی‌تردید یکی از مشکلات همیشگی جشنواره فیلم فجر، تعارف در انتخاب آثار بوده که البته در همه دولت‌ها و همه گرایش‌های سیاسی و فرهنگی مشترک بوده. هر سال اهالی رسانه و منتقدان گمان می‌کنند برگزارکنندگان بیش از آن که به کیفیت نهایی جشنواره فکر کنند، نگران ناراحتی ارگان‌هایی‌اند که محصولات گران‌قیمت‌شان به بخش مسابقه راه پیدا نمی‌کند. این در حالی است که جشنواره اساساً باید دست به انتخاب بزند و قرار نیست همه فیلم‌های متقاضی را راضی نگه دارد. حضور آثار ضعیف در بخش مسابقه، نه تنها به اعتبار جشنواره کمک نمی‌کند، بلکه سطح رقابت را نیز پایین می‌آورد.
روابط عمومی را حذف نکنید
از جمله اشتباهات منوچهر شاهسواری دبیر دوره چهل و چهارم فجر، آن بود که نهاد روابط عمومی را در این رویداد حذف کرد و زبان جشنواره را کوتاه. مهم تر آن که اهالی رسانه نمی‌دانستند مسائل مختلف را باید از چه کسی پیگیری کنند و عملاً بخش زیادی از وظایف پاسخگویی نهاد جشنواره در این دوره حذف شد. روشن است که جشنواره‌ای در ابعاد فجر، بدون داشتن روابط عمومی فعال و حرفه‌ای نمی‌تواند ارتباط مناسبی با افکارعمومی برقرار کند و اطلاع‌رسانی به موقع و پاسخگویی به ابهامات از ضرورت‌های برگزاری چنین رویدادی است.
محافظه‌کاری را کنار بگذارید
اگر قرار است جشنواره فیلم فجر جایگاه خود را حفظ کند، چاره‌ای ندارد جز آن که محل نمایش آثار پرسروصدا باشد و بحث و گفت وگو به راه بیندازد. این آثار که ممکن است موافقان و مخالفان جدی داشته باشند و حتی نمایش آن‌ها حاشیه‌هایی به دنبال بیاورد، طبیعتاً می‌تواند دردسر بسازند و محافظه‌کاری در انتخاب چنین فیلم‌هایی، اگرچه رویداد کم‌دردسری برای دبیر خواهد ساخت، اما جشنواره را به رویدادی کم‌خبر و قابل پیش‌بینی تبدیل می‌کند. آثاری از جنس «پیرپسر» و «قاتل و وحشی» و افرادی جنجالی مثل ابراهیم حاتمی‌کیا و محمدحسین مهدویان، قطعاً به علت داشتن ظرفیت ایجاد بحث و توجه رسانه‌ای، برای جشنواره فجر مفیدند. دبیر جدید جشنواره فیلم فجر نباید اشتباه مجتبی امینی را در اجباری کردن پروانه نمایش برای اکران فیلم‌ها در فجر تکرار کند؛ چراکه تجربه نشان داده اتفاقاً فیلم‌هایی که با مشکل دریافت پروانه نمایش مواجه می‌شوند، بیشترین توجهات را به جشنواره جلب می‌کنند!
برای راضی کردن همه، جایزه اختراع نکنید
از جمله آفت‌های جشنواره، تلاش برای راضی نگه داشتن تمام فیلم سازان و گروه‌های حاضر است؛ تلاشی که در دوره چهل و یکم، مجتبی امینی انجام داد و سعی کرد به هر سینماگری که در سالن حضور دارد، جایزه بدهد! نتیجه این تعریف جوایز و دیپلم‌های افتخار متعدد و خارج از چارچوب معمول، چیزی جز خدشه بر اعتبار جشنواره (حداقل در آن دوره) نبود؛ تا جایی که بازیگر برنده جایزه، به جای آن که از دریافت سیمرغ خوشحال باشد، احساس خود را «هیچ» توصیف کرد!
قرعه‌کشی نکنید
زمان‌بندی نمایش فیلم‌ها، فصل مهمی در برگزاری جشنواره است. مخاطبان رسانه‌ای، عوامل فیلم‌ها و البته دوستداران سینما باید بتوانند با برنامه‌ای روشن، برای تماشای آثار مورد نظر خود تصمیم بگیرند. استفاده از قرعه‌کشی برای تعیین ترتیب نمایش یا حل مشکلات برنامه‌ریزی که ابراهیم داروغه‌زاده محافظه‌کارانه به راه انداخت و محمدمهدی طباطبایی‌نژاد، مسعود نقاش‌زاده، مجتبی امینی و منوچهر شاهسواری تکرار کردند، راه حل مناسبی برای یک رویداد حرفه‌ای نیست. برگزارکنندگان باید با در نظر گرفتن ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها، برنامه‌ای منظم و قابل دفاع تدوین کنند و البته بر سر آن بمانند.
به 22 فیلم پایبند نباشید
در حالی که طی سال‌های اخیر شمار آثار خوب جشنواره فیلم فجر کاهش پیدا کرده و انتقادات به جشنواره افزایش یافته، اشتباه بزرگ این سال‌ها آن است که در ادوار اخیر هم رویه نمایش 22 فیلم در 11 روز در بخش اصلی ادامه پیدا کرده و حتی گاهی به نمایش 33 فیلم رسیده. این اشتباه را چند دبیر اخیر جشنواره مرتکب شده‌اند و نتیجه آن، چیزی جز تاراج اعتبار جشنواره نبوده؛ چراکه رویه پذیرش 22 فیلم از زمانی باب شد که حدود 150 فیلم به جشنواره می‌رسید و حالا که کمتر از 100 فیلم به جشنواره ارسال می‌شود، طبیعتاً 22 یا 33 فیلم خوب در آن‌ها یافت نمی‌شود.
جوایز را میان همه تقسیم نکنید
تعارف در انتخاب آثار، در دوره چهل و سوم به مرحله داوری نیز رسید. هیئت داوران آن دوره از میان 32 فیلم حاضر در بخش مسابقه، به 14 فیلم جایزه دادند و تقریباً نیمی از آثار حاضر در رقابت را حداقل با یک جایزه بدرقه کردند! چنین رویکردی ممکن است در نگاه نخست به رضایت گروه‌های مختلف بینجامد، اما در بلندمدت از اعتبار جوایز می‌کاهد؛ چراکه وقتی تعداد زیادی از فیلم‌ها جایزه می‌گیرند، ارزش رقابتی سیمرغ‌ها پایین می‌آید.
افتتاحیه را از دست ندهید
افتتاحیه جشنواره فیلم فجر، فرصت بزرگی است که برگزارکنندگان می‌توانند پیش از شروع نمایش اغلب فیلم‌ها، توجه رسانه‌ها و مخاطبان را به رویداد جلب کنند. نمایش یک فیلم مهم، پرحاشیه یا بحث‌برانگیز در اولین سئانس، می‌تواند شروعی پرخبر برای جشنواره رقم بزند و از همان ابتدا فضای رسانه‌ای آن را شکل دهد. انتخاب هوشمندانه فیلم افتتاحیه، فرصتی برای معرفی حال‌وهوای جشنواره و ایجاد انتظار در میان مخاطبان است که نباید از دست برود. این فرصت را دبیران ادوار اخیر جشنواره با قرعه‌کشی از دست دادند و منوچهر شاهسواری دبیر دوره چهل و چهارم با انتخاب یک انیمیشن که در بخش غیررقابتی بود!
تماشای فیلم را فدای امکانات جانبی نکنید
جشنواره فیلم فجر پیش از هر چیز، یک رویداد سینمایی است و مهم‌ترین وظیفه آن فراهم کردن امکان تماشای درست فیلم‌هاست. بنابراین کیفیت سالن نمایش خصوصا سالن نمایش رسانه‌ها که 90 درصد اخبار جشنواره را می‌سازد، باید در اولویت قرار گیرد. برج میلاد در بسیاری از ادوار اخیر به عنوان کاخ رسانه میزبان خبرنگاران بوده، اما این مجموعه از نظر امکانات نمایش فیلم، با سالن‌های استاندارد سینمایی فاصله دارد. موقعیت مکانی، ظرفیت و امکانات رفاهی یک مجموعه هرقدر هم مناسب باشد، نمی‌تواند جای کیفیت سالن نمایش را بگیرد. بهتر است برگزارکنندگان برای انتخاب محل اصلی جشنواره، ابتدا به استانداردهای فنی نمایش فیلم توجه کنند و سپس سراغ ملاحظات جانبی بروند.