تمرکز بیش از ۷۵درصد رشد منابع و مصارف شبکه بانکی در تهران، سهم استان‌ها در نیمه امسال را به شدت کاهش داد
حبس اعتبارات کشور در پایتخت!
مسعود حمیدی
بانک مرکزی، با تاخیر 4ماهه، گزارش عملکرد شبکه بانکی تابستان را منتشر کرد. در 6ماهه گذشته به دلیل شرایط جنگی و هک شدن و اختلال جدی در برخی بانک ها، عملکرد شبکه بانکی کشور و استان نوسانات زیادی را تجربه کرد. در گزارش پیش رو، عملکرد استانی بانک ها را از انتهای اسفند سال گذشته تا انتهای شهریورماه بر اساس جزئیات داده های بانک مرکزی ارزیابی خواهیم کرد.
75 درصد منابع و مصارف بانک ها
متمرکز در تهران
داده ها نشان می دهد در 6 ماهه امسال نسبت به آخر سال گذشته، بیش از 6هزار و 549 همت به سپرده های قابل‌واگذاری شبکه بانکی افزوده‌شده است که رشد 34 درصدی را نشان می دهد؛ در مقابل میزان مانده سپرده ها در 6 ماهه بیش از 4هزار و 833 همت معادل 30 درصد افزایش داشته است. اما بررسی استانی این تغییرات نشان می دهد تهران بیش از 75 درصد افزایش سپرده ها را به خود اختصاص داده است؛ یعنی 75 درصد منابع بانکی کشور که در 6 ماه نخست به شبکه بانکی کشور تزریق‌شده، در تهران متمرکز بوده است. در تسهیلات این وضعیت حادتر است و بیش از 76 درصد مانده تسهیلات افزوده‌شده در 6 ماه نخست امسال باز هم متعلق به تهران است. یعنی تهران علاوه بر تمرکز شدید سپرده ها حتی فراتر از منابع تسهیلات داده است.
عقب‌نشینی سهم بانکی استان
از بانکداری کشور
این تغییر برای شبکه بانکی خراسان رضوی قابل تامل بوده است؛ طوری که در این مدت تنها 21درصد به سپرده های قابل‌واگذاری استان افزوده‌شده و مانده تسهیلات تنها 19.5 درصد افزایش داشته است؛ همین دو تغییر نشان می دهد که نسبت تسهیلات به سپرده های بانکی استان 2درصد عقب‌نشینی کرده است. در پایان شهریور، خراسان رضوی ۸۱۲٫۵ همت سپرده و ۶۰۶٫۶ همت تسهیلات داشت. فاصله منابع و مصارف استان ۲۰۵٫۹ همت بود و نسبت تسهیلات به سپرده ۷۴٫۷درصد؛ کمتر از اصفهان ۷۵٫۶درصد، کشور ۷۹٫۹درصد و تهران ۸۱٫۸درصد. علاوه بر این سهم استان از سپرده کشور از ۳٫۴۹درصد به ۳٫۱۵درصد و سهم آن از تسهیلات، از ۳٫۲۱درصد به ۲٫۹۴درصد کاهش یافت.
معمای خرداد ۱۴۰۵ : انقباض کشوری، انبساط تهران
اگر روند تغییرات در وضعیت عملکرد شبکه بانکی را زیر ذره بین ببریم، متوجه یک پارادوکس خواهیم شد. طوری که داده ها نشان می دهد در این ماه سپرده های شبکه بانکی کشور نسبت به اردیبهشت‌ماه حدود 3همت کاهش یافت و منفی بود و میزان تسهیلات هم نسبت به اردیبهشت‌ماه عقب‌نشینی کرد و کاهش حدود 150 همتی را نشان می دهد.
این روند برای کل کشور بوده اما در تهران وضعیت به گونه ای دیگر بوده، طوری که میزان سپرده های تهران در خردادماه حدود 280 همت افزایش یافته و میزان تسهیلات هم افزایش 232 همتی داشته است. در حالی که به غیر از تهران سپرده ها کاهش 282 همتی داشته و تسهیلات نیز کاهش 381 همتی را تجربه کرده است. به همین دلیل رشد قابل توجه تهران هم در سپرده ها و هم در تسهیلات افت سایر مناطق کشور را پنهان کرده است.
تغییر رویه در تابستان
بعد از گذار از فصل بهار، به نظر می‌رسد شبکه بانکی کشور کمی نفس کشیده است؛ در استان خراسان رضوی افت خردادماه در تیرماه جبران شد و میزان رشد سپرده ها در تیرماه یکباره دوبرابر شد و به همان نسبت میزان رشد تسهیلات نیز قابل توجه بوده و این روند در ماه‌های بعدی نیز ادامه دار بوده است.
نسبت تسهیلات به سپرده ها در استان خراسان رضوی از وضعیت 72 درصد در خردادماه به 74 درصد در شهریورماه تغییر کرد؛ البته این نسبت برای استان تهران به حدود 82 درصد رسید و متوسط کشور نیز در شهریورماه به 80درصد رسیده است. یعنی استان خراسان رضوی حتی در مقایسه با متوسط کشور 6 درصد عقب‌تر است.
سهم وام‌های ازدواج و وام‌های تمدیدی در استان
اما نکته بسیار مهمی که نباید از آن چشم‌پوشی کرد، این است که بخش عمده مانده تسهیلات استان مربوط به تسهیلات تمدیدی و استمهال شده است که تسهیلات جدیدی نیستند؛ بنابراین نباید تصور شود این که در گزارش‌ها عنوان می شود شبکه بانکی خراسان رضوی در 6 ماهه بالغ‌بر 101 همت تسهیلات به مانده تسهیلات خود افزوده، به معنی تسهیلات جدید است؛ بلکه حدود 70 درصد این تسهیلات وام‌هایی هستند که تمدید یا استمهال شده اند. علاوه بر این، امسال شبکه بانکی خراسان رضوی به طور قابل توجهی تسهیلات تکلیفی به خصوص وام ازدواج پرداخت کرده که بالغ‌بر 17 همت بوده است که می توان مدعی شد تنها وام‌های جدید شبکه بانکی استان بوده اند. اما آنچه در عملکرد شبکه بانکی در 6ماهه گذشته حائز اهمیت است، تمرکزگرایی شدید منابع و مصارف در استان تهران است که بیش از 75 درصد منابع و مصارف کشور را دربرمی‌گیرد.
در واقع به‌رغم تشدید نظارت‌های بانک مرکزی برای حفط انضباط و تراز مالی بانک ها به نظر می‌رسد مشتری اصلی شبکه بانکی کشور در این مدت شرکت ها و سازمان های بزرگ دولتی و شبه دولتی مستقر در تهران بوده که موجب تمرکز منابع در تهران شده و عملاً دیگر استان ها را از این چرخه خارج کرده است.
75 درصد منابع و مصارف بانک ها
متمرکز در تهران
داده ها نشان می دهد در 6 ماهه امسال نسبت به آخر سال گذشته، بیش از 6هزار و 549 همت به سپرده های قابل‌واگذاری شبکه بانکی افزوده‌شده است که رشد 34 درصدی را نشان می دهد؛ در مقابل میزان مانده سپرده ها در 6 ماهه بیش از 4هزار و 833 همت معادل 30 درصد افزایش داشته است. اما بررسی استانی این تغییرات نشان می دهد تهران بیش از 75 درصد افزایش سپرده ها را به خود اختصاص داده است؛ یعنی 75 درصد منابع بانکی کشور که در 6 ماه نخست به شبکه بانکی کشور تزریق‌شده، در تهران متمرکز بوده است. در تسهیلات این وضعیت حادتر است و بیش از 76 درصد مانده تسهیلات افزوده‌شده در 6 ماه نخست امسال باز هم متعلق به تهران است. یعنی تهران علاوه بر تمرکز شدید سپرده ها حتی فراتر از منابع تسهیلات داده است.
عقب‌نشینی سهم بانکی استان
از بانکداری کشور
این تغییر برای شبکه بانکی خراسان رضوی قابل تامل بوده است؛ طوری که در این مدت تنها 21درصد به سپرده های قابل‌واگذاری استان افزوده‌شده و مانده تسهیلات تنها 19.5 درصد افزایش داشته است؛ همین دو تغییر نشان می دهد که نسبت تسهیلات به سپرده های بانکی استان 2درصد عقب‌نشینی کرده است. در پایان شهریور، خراسان رضوی ۸۱۲٫۵ همت سپرده و ۶۰۶٫۶ همت تسهیلات داشت. فاصله منابع و مصارف استان ۲۰۵٫۹ همت بود و نسبت تسهیلات به سپرده ۷۴٫۷درصد؛ کمتر از اصفهان ۷۵٫۶درصد، کشور ۷۹٫۹درصد و تهران ۸۱٫۸درصد. علاوه بر این سهم استان از سپرده کشور از ۳٫۴۹درصد به ۳٫۱۵درصد و سهم آن از تسهیلات، از ۳٫۲۱درصد به ۲٫۹۴درصد کاهش یافت.
معمای خرداد ۱۴۰۵ : انقباض کشوری، انبساط تهران
اگر روند تغییرات در وضعیت عملکرد شبکه بانکی را زیر ذره بین ببریم، متوجه یک پارادوکس خواهیم شد. طوری که داده ها نشان می دهد در این ماه سپرده های شبکه بانکی کشور نسبت به اردیبهشت‌ماه حدود 3همت کاهش یافت و منفی بود و میزان تسهیلات هم نسبت به اردیبهشت‌ماه عقب‌نشینی کرد و کاهش حدود 150 همتی را نشان می دهد.
این روند برای کل کشور بوده اما در تهران وضعیت به گونه ای دیگر بوده، طوری که میزان سپرده های تهران در خردادماه حدود 280 همت افزایش یافته و میزان تسهیلات هم افزایش 232 همتی داشته است. در حالی که به غیر از تهران سپرده ها کاهش 282 همتی داشته و تسهیلات نیز کاهش 381 همتی را تجربه کرده است. به همین دلیل رشد قابل توجه تهران هم در سپرده ها و هم در تسهیلات افت سایر مناطق کشور را پنهان کرده است.
تغییر رویه در تابستان
بعد از گذار از فصل بهار، به نظر می‌رسد شبکه بانکی کشور کمی نفس کشیده است؛ در استان خراسان رضوی افت خردادماه در تیرماه جبران شد و میزان رشد سپرده ها در تیرماه یکباره دوبرابر شد و به همان نسبت میزان رشد تسهیلات نیز قابل توجه بوده و این روند در ماه‌های بعدی نیز ادامه دار بوده است.
نسبت تسهیلات به سپرده ها در استان خراسان رضوی از وضعیت 72 درصد در خردادماه به 74 درصد در شهریورماه تغییر کرد؛ البته این نسبت برای استان تهران به حدود 82 درصد رسید و متوسط کشور نیز در شهریورماه به 80درصد رسیده است. یعنی استان خراسان رضوی حتی در مقایسه با متوسط کشور 6 درصد عقب‌تر است.
سهم وام‌های ازدواج و وام‌های تمدیدی در استان
اما نکته بسیار مهمی که نباید از آن چشم‌پوشی کرد، این است که بخش عمده مانده تسهیلات استان مربوط به تسهیلات تمدیدی و استمهال شده است که تسهیلات جدیدی نیستند؛ بنابراین نباید تصور شود این که در گزارش‌ها عنوان می شود شبکه بانکی خراسان رضوی در 6 ماهه بالغ‌بر 101 همت تسهیلات به مانده تسهیلات خود افزوده، به معنی تسهیلات جدید است؛ بلکه حدود 70 درصد این تسهیلات وام‌هایی هستند که تمدید یا استمهال شده اند. علاوه بر این، امسال شبکه بانکی خراسان رضوی به طور قابل توجهی تسهیلات تکلیفی به خصوص وام ازدواج پرداخت کرده که بالغ‌بر 17 همت بوده است که می توان مدعی شد تنها وام‌های جدید شبکه بانکی استان بوده اند. اما آنچه در عملکرد شبکه بانکی در 6ماهه گذشته حائز اهمیت است، تمرکزگرایی شدید منابع و مصارف در استان تهران است که بیش از 75 درصد منابع و مصارف کشور را دربرمی‌گیرد.
در واقع به‌رغم تشدید نظارت‌های بانک مرکزی برای حفط انضباط و تراز مالی بانک ها به نظر می‌رسد مشتری اصلی شبکه بانکی کشور در این مدت شرکت ها و سازمان های بزرگ دولتی و شبه دولتی مستقر در تهران بوده که موجب تمرکز منابع در تهران شده و عملاً دیگر استان ها را از این چرخه خارج کرده است.