بازار لوازم آرایشی مشهد در قرق فیک‌ها !
مریم رستگار
بسته‌بندی‌های شیک و نام‌های آشنای خارجی اما با قیمت‌ها و کیفیت های متفاوت؛ این حکایت خرید محصولات لوازم آرایشی است. کافی است وارد یکی از فروشگاه های لوازم آرایشی شهر شوید تا از همان ابتدای خرید با پرسشی جدی روبه‌رو شوید: آیا محصولی که به نام برند خارجی و با قیمت چند میلیون تومان فروخته می‌شود، واقعاً اصل است؟ وقتی مصرف‌کننده نمی‌داند محصولی که روی پوست و صورت خود استفاده می‌کند، واقعاً چه ترکیباتی دارد و از چه مسیری به دستش رسیده است، دیگر قیمت و نام برند نمی‌تواند تضمین‌کننده سلامت او باشد. به گزارش خراسان رضوی، شاید مهم‌ترین مسئله در بازار لوازم آرایشی و بهداشتی، صرفاً وجود کالاهای تقلبی نباشد؛ بلکه عادی شدن فروش محصول غیراصل با نام و قیمت کالای اصل است. در چنین شرایطی، نظارت مؤثر بر زنجیره تأمین، شفافیت در عرضه و آگاهی‌بخشی به مصرف‌کنندگان ضرورتی است که نمی‌توان آن را به انتخاب شخصی خریداران واگذار کرد.
برای بررسی وضعیت بازار، به یکی از مراکز عمده‌فروشی لوازم آرایشی مشهد می‌روم. فهرستی از چند محصول آرایشی تهیه کرده‌ام و قصد دارم قیمت آن‌ها را در چند مغازه مختلف مقایسه کنم؛ با یک شرط مشخص: «فروشندگان باید محصولات اصلی را به من معرفی کنند.» اما پاسخ نخستین فروشنده، برخلاف انتظارم، چندان امیدوارکننده نیست. او با صراحت می‌گوید: «لیستی که داری را میتوانم از 10 میلیون تا 50 میلیون برایت بیاورم. چند سالی است واردات رسمی بسیاری از برندهای خارجی ممنوع شده است و به همین دلیل کالای اصل در بازار به‌سختی پیدا می‌شود. بیشتر چیزهایی که می‌بینید، نمونه‌های تقلبی یا به اصطلاح تست چینی هستند؛ البته همین‌ها هم درجه‌بندی دارند.» فروشنده در ادامه به پالت سایه‌ای اشاره می‌کند و با نشان دادن بسته‌بندی آن توضیح می‌دهد که بعضی محصولات دو برچسب دارند و با برداشتن برچسب رویی می‌توان اطلاعات مربوط به کشور تولیدکننده را مشاهده کرد. او معتقد است بسیاری از خریداران حتی تفاوت میان نمونه‌های اصلی و تقلبی را نمی‌دانند و همین ناآگاهی، فضای لازم را برای عرضه محصولات غیراصل فراهم کرده است.
محصولات ایرانی مطمئن تر از فیک های خارجی
در مغازه بعدی، صحبت‌ها کمی متفاوت است، اما نتیجه تقریباً همان است. فروشنده به من توصیه می‌کند سراغ برخی برندهای خارجی نروم؛ چراکه به گفته او، نمونه‌های موجود از این برندها در بازار عمدتاً تقلبی هستند. او محصولات تولید داخل را مطمئن‌تر می‌داند و می‌گوید: «همین محصولاتی که در ایران تولید می‌شود، گاهی کیفیت بهتری دارند. حتی بعضی از مواد اولیه محصولات خارجی و ایرانی هم ممکن است از منابع مشابه تأمین شده باشند.» اما نکته جالب‌تر صحبت‌های او درباره قیمت‌گذاری است. این فروشنده معتقد است تصور بسیاری از مردم درباره رابطه مستقیم قیمت و کیفیت، به عاملی برای سوءاستفاده برخی فروشندگان تبدیل شده است و می‌گوید: «مردم فکر می‌کنند اگر یک کرم ۵۰۰ هزار تومان باشد، حتماً کیفیت خوبی ندارد؛ اما اگر همان محصول سه میلیون تومان قیمت داشته باشد، حتماً اصل و باکیفیت است. درحالی‌که ممکن است مواد داخل این دو محصول تفاوت چندانی نداشته باشند.» به اعتقاد او، یکی از مشکلات جدی بازار، کاهش صداقت میان برخی فروشندگان است و ادامه می‌دهد: «فروشنده باید بتواند به مشتری بگوید کدام محصول کیفیت مناسبی دارد و کدام کالا ارزش خرید ندارد؛ نه اینکه صرفاً با تعریف و تمجید از محصول، خریدار را به پرداخت هزینه بیشتر ترغیب کند. با این حال، همه فروشندگان چنین تصویری از بازار ارائه نمی‌کنند.»
آیا کالاهای اورجینال از مسیرهای معتبر
وارد می شوند؟
در مغازه دیگری، خانمی با اطمینان از اصالت تمام محصولات فروشگاهش صحبت می‌کند. او مدعی است از طریق ارتباطاتی که برای ورود برندهای اصلی از خارج کشور دارد، محصولات اورجینال تهیه می‌کند و تمامی کالاهای فروشگاهش دارای کد اصالت هستند. او می‌گوید: «پس از ورود هر محموله جدید، کارشناسان فروشگاه محصولات را با نمونه‌های قبلی مطابقت می‌دهند و از طریق بررسی ویژگی‌هایی مانند بو و بافت محصول، درباره اصل یا تقلبی بودن آن قضاوت می‌کنند.» برای اثبات ادعایش، کد اصالت یکی از محصولات را نشانم می‌دهد. با وارد کردن کد در سامانه مربوط، اطلاعاتی از جمله مشخصات کالا، تاریخ مصرف و کشور سازنده نمایش داده می‌شود. هرچند این موضوع می‌تواند یکی از راه‌های بررسی اصالت محصول باشد، اما همچنان این سؤال باقی است که آیا همه کالاهایی که در بازار با عنوان دارای اصالت عرضه می‌شوند، واقعاً از مسیرهای معتبر تأمین شده‌اند؟
سایه 70 درصدی قاچاق بر بازار لوازم آرایش
این سردرگمی در حالی وجود دارد که آمارهای رسمی نیز از وضعیت نگران‌کننده بازار لوازم آرایشی حکایت دارد. به گزارش خبرگزاری مهر، رضا موسی‌زاده، مدیرکل دفتر امور اقتصادی و بهبود فرایندهای ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، با اشاره به سهم حدود ۷۰ درصدی قاچاق در بازار لوازم آرایشی اعلام کرده است که بیش از ۹۰ درصد لوازم آرایشی قاچاق، تقلبی و غیراصل هستند. او با تأکید بر ضرورت توجه مصرف‌کنندگان به محل خرید محصولات، توصیه کرده است شهروندان لوازم آرایشی مورد نیاز خود را از واحدهای صنفی مجاز دارای پروانه و مراکز معتبر تهیه کنند. همچنین شناسنامه‌دار کردن کالاهای وارداتی، ایجاد امکان رهگیری محصولات و حمایت از تولیدکنندگان داخلی از جمله راهکارهایی است که برای ساماندهی این بازار مطرح شده است.
برای بررسی وضعیت بازار، به یکی از مراکز عمده‌فروشی لوازم آرایشی مشهد می‌روم. فهرستی از چند محصول آرایشی تهیه کرده‌ام و قصد دارم قیمت آن‌ها را در چند مغازه مختلف مقایسه کنم؛ با یک شرط مشخص: «فروشندگان باید محصولات اصلی را به من معرفی کنند.» اما پاسخ نخستین فروشنده، برخلاف انتظارم، چندان امیدوارکننده نیست. او با صراحت می‌گوید: «لیستی که داری را میتوانم از 10 میلیون تا 50 میلیون برایت بیاورم. چند سالی است واردات رسمی بسیاری از برندهای خارجی ممنوع شده است و به همین دلیل کالای اصل در بازار به‌سختی پیدا می‌شود. بیشتر چیزهایی که می‌بینید، نمونه‌های تقلبی یا به اصطلاح تست چینی هستند؛ البته همین‌ها هم درجه‌بندی دارند.» فروشنده در ادامه به پالت سایه‌ای اشاره می‌کند و با نشان دادن بسته‌بندی آن توضیح می‌دهد که بعضی محصولات دو برچسب دارند و با برداشتن برچسب رویی می‌توان اطلاعات مربوط به کشور تولیدکننده را مشاهده کرد. او معتقد است بسیاری از خریداران حتی تفاوت میان نمونه‌های اصلی و تقلبی را نمی‌دانند و همین ناآگاهی، فضای لازم را برای عرضه محصولات غیراصل فراهم کرده است.
محصولات ایرانی مطمئن تر از فیک های خارجی
در مغازه بعدی، صحبت‌ها کمی متفاوت است، اما نتیجه تقریباً همان است. فروشنده به من توصیه می‌کند سراغ برخی برندهای خارجی نروم؛ چراکه به گفته او، نمونه‌های موجود از این برندها در بازار عمدتاً تقلبی هستند. او محصولات تولید داخل را مطمئن‌تر می‌داند و می‌گوید: «همین محصولاتی که در ایران تولید می‌شود، گاهی کیفیت بهتری دارند. حتی بعضی از مواد اولیه محصولات خارجی و ایرانی هم ممکن است از منابع مشابه تأمین شده باشند.» اما نکته جالب‌تر صحبت‌های او درباره قیمت‌گذاری است. این فروشنده معتقد است تصور بسیاری از مردم درباره رابطه مستقیم قیمت و کیفیت، به عاملی برای سوءاستفاده برخی فروشندگان تبدیل شده است و می‌گوید: «مردم فکر می‌کنند اگر یک کرم ۵۰۰ هزار تومان باشد، حتماً کیفیت خوبی ندارد؛ اما اگر همان محصول سه میلیون تومان قیمت داشته باشد، حتماً اصل و باکیفیت است. درحالی‌که ممکن است مواد داخل این دو محصول تفاوت چندانی نداشته باشند.» به اعتقاد او، یکی از مشکلات جدی بازار، کاهش صداقت میان برخی فروشندگان است و ادامه می‌دهد: «فروشنده باید بتواند به مشتری بگوید کدام محصول کیفیت مناسبی دارد و کدام کالا ارزش خرید ندارد؛ نه اینکه صرفاً با تعریف و تمجید از محصول، خریدار را به پرداخت هزینه بیشتر ترغیب کند. با این حال، همه فروشندگان چنین تصویری از بازار ارائه نمی‌کنند.»
آیا کالاهای اورجینال از مسیرهای معتبر
وارد می شوند؟
در مغازه دیگری، خانمی با اطمینان از اصالت تمام محصولات فروشگاهش صحبت می‌کند. او مدعی است از طریق ارتباطاتی که برای ورود برندهای اصلی از خارج کشور دارد، محصولات اورجینال تهیه می‌کند و تمامی کالاهای فروشگاهش دارای کد اصالت هستند. او می‌گوید: «پس از ورود هر محموله جدید، کارشناسان فروشگاه محصولات را با نمونه‌های قبلی مطابقت می‌دهند و از طریق بررسی ویژگی‌هایی مانند بو و بافت محصول، درباره اصل یا تقلبی بودن آن قضاوت می‌کنند.» برای اثبات ادعایش، کد اصالت یکی از محصولات را نشانم می‌دهد. با وارد کردن کد در سامانه مربوط، اطلاعاتی از جمله مشخصات کالا، تاریخ مصرف و کشور سازنده نمایش داده می‌شود. هرچند این موضوع می‌تواند یکی از راه‌های بررسی اصالت محصول باشد، اما همچنان این سؤال باقی است که آیا همه کالاهایی که در بازار با عنوان دارای اصالت عرضه می‌شوند، واقعاً از مسیرهای معتبر تأمین شده‌اند؟
سایه 70 درصدی قاچاق بر بازار لوازم آرایش
این سردرگمی در حالی وجود دارد که آمارهای رسمی نیز از وضعیت نگران‌کننده بازار لوازم آرایشی حکایت دارد. به گزارش خبرگزاری مهر، رضا موسی‌زاده، مدیرکل دفتر امور اقتصادی و بهبود فرایندهای ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، با اشاره به سهم حدود ۷۰ درصدی قاچاق در بازار لوازم آرایشی اعلام کرده است که بیش از ۹۰ درصد لوازم آرایشی قاچاق، تقلبی و غیراصل هستند. او با تأکید بر ضرورت توجه مصرف‌کنندگان به محل خرید محصولات، توصیه کرده است شهروندان لوازم آرایشی مورد نیاز خود را از واحدهای صنفی مجاز دارای پروانه و مراکز معتبر تهیه کنند. همچنین شناسنامه‌دار کردن کالاهای وارداتی، ایجاد امکان رهگیری محصولات و حمایت از تولیدکنندگان داخلی از جمله راهکارهایی است که برای ساماندهی این بازار مطرح شده است.