تصمیم جدید هسته ای؟
سیدمحمدمهدی هاشمی
سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در مصاحبه با المیادین با تشریح تصمیم ایران برای نگه داشتن اورانیوم های غنی شده در داخل ایران گفت: اجازه نخواهیم داد حتی یک ذره از مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران خارج شود. به دوستان روس خود اطلاع داده‌ایم که مواد غنی‌شده در ایران باقی خواهد ماند و خودمان از آن استفاده خواهیم کرد. برای طراحی و ساخت کشتی‌ها و زیردریایی‌های با پیشران هسته‌ای به مواد هسته‌ای غنی‌شده نیاز داریم. سرلشکر رضایی همچنین هشدار داد که هرگونه حمله جدید آمریکا با حملاتی علیه پایگاه‌های نظامی این کشور در مناطق دورتر پاسخ داده خواهد شد. او پایان جنگ در تمامی جبهه‌های غرب آسیا، به‌ویژه در لبنان، را یکی از شروط اصلی ایران برای پایان درگیری‌ها بیان کرد. سردار رضایی با اشاره به افزایش توان جنگال نیروهای مسلح کشورمان افزود: در جنگ الکترونیک به سطح پیشرفته‌ای رسیده‌ایم که به ما امکان می‌دهد کنترل پهپادهای آمریکایی را در دست بگیریم و آن‌ها را بنشانیم.
پیشنهادهایی که از روی میز برداشته می شوند
هرچند که پافشاری ایران بر حفظ مواد هسته ای در داخل خاک ایران، سیاست جدیدی نیست و پیش از این هم بارها از تریبون های مختلف بیان شده بود اما تاکید دبیر شعام بر استفاده از اورانیوم های غنای بالای ایران آن هم در ساخت پیشران هسته ای برای کشتی ها و زیردریایی های
هسته ای، نکته حائز اهمیتی است؛ به ویژه که بیان این مسئله می تواند حاوی این سیگنال به میانجیگران و طرف آمریکایی باشد که ایران حتی در حال حرکت به سمت بازنگری درباره امکان رقیق سازی اورانیوم های خود است؛ موضوعی که پیش از این به عنوان پیشنهادی از سمت طرف ایرانی مطرح می شد. بدیهی است برخلاف آن چه عده ای بدان اشاره می کنند، کشور صرفا در تاکید بر شروط قبلی متوقف نشده و نکته مهم ماجرا این جاست که ایران در حال حرکت به سمت تصمیمات جدید در بحث هسته ای است.
چرا پیشران هسته ای دریایی ؟
اما نکته جالب درباره اشاره دبیر شعام به ساخت پیشران های هسته ای این است که هرچند برخی نمونه های فرانسوی و چینی از سوخت 7 و 7.5 درصد هم استفاده می کنند، اما به طور معمول عمده پیشران های هسته ای در جهان از سوخت با غنای بیش از 20 درصد بهره می برند و حتی نمونه هایی مثل ناوهای هواپیمابر یا زیردریایی های دارای پیشران هسته ای بزرگ آمریکایی و بریتانیایی از سوخت 93 درصد هم برای تغذیه پیشران هسته ای خود استفاده می کنند. لذا این اظهارنظر دبیر شعام دو نکته مهم در دل خود دارد. اول این که احتمالا ایران بر حفظ توانایی غنی سازی خود آن هم در غنای بالای 20 درصد تاکید دارد و دوم این که با این توجیه حتی نیازی به رقیق سازی 440 کیلوگرم اورانیوم 60 درصد غنی شده اش هم نمی بیند؛ چون می تواند ادعا کند که نوع مهندسی که ایران برای طراحی پیشران بومی خود انتخاب کرده، به سوخت 60 درصد نیاز دارد.
تصمیم هسته یا راهبرد مذاکراتی؟
هر چند که در سال های گذشته هم صحبت هایی مبنی بر تلاش ایران برای ورود به حوزه ساخت پیشران های هسته ای وجود داشته است؛ اما همچنان هیچ شواهد قابل استنادی وجود ندارد که مبنی بر ورود عملی ایران به این حوزه باشد و به همین دلیل همچنان این سوال مطرح است که آیا ایران فناوری لازم را برای ورود به این حوزه دارد یا نه؟ همین مسئله اساسا می تواند عکس العمل آمریکایی ها را به دنبال داشته باشد و آن ها را برای تسریع فرایند پایان دادن به جنگ با ایران تحت فشار قرار دهد. روز گذشته مهدی محمدی، مشاور رئیس هیئت مذاکره کننده ایران درباره پاسخ آمریکایی ها به طرح ایران گفت: «آمریکایی‌ها اصرار کرده‌اند که قبل از ارائه پاسخ نهایی خود به طرح ایران، باید یک مذاکره مستقیم با تهران انجام شود؛ ما این را نپذیرفتیم. آمریکایی‌ها سه شنبه، پاسخی به طرح دو روزه ایران دادند که نه تنها رضایت بخش نیست، بلکه کاملا فریبکارانه است. آمریکایی‌ها همه چیز را برای یک ضربه محدود آماده کردند.» با این اوصاف اصلا بعید نیست که راهبرد جدید ایران کاهش امتیازات هسته ای باشد که مستقیم و غیرمستقیم بیان می شد و ماه ها بود که روی میز مذاکرات پساپایان جنگ قرار داشت. لذا می توان این راهبرد را در مقابل تشدید محاصره ایران از سوی دشمن و وقت خریدن آمریکایی ها برای آماده شدن برای حمله یا تشدید آثار محاصره ارزیابی کرد.
پیشنهادهایی که از روی میز برداشته می شوند
هرچند که پافشاری ایران بر حفظ مواد هسته ای در داخل خاک ایران، سیاست جدیدی نیست و پیش از این هم بارها از تریبون های مختلف بیان شده بود اما تاکید دبیر شعام بر استفاده از اورانیوم های غنای بالای ایران آن هم در ساخت پیشران هسته ای برای کشتی ها و زیردریایی های
هسته ای، نکته حائز اهمیتی است؛ به ویژه که بیان این مسئله می تواند حاوی این سیگنال به میانجیگران و طرف آمریکایی باشد که ایران حتی در حال حرکت به سمت بازنگری درباره امکان رقیق سازی اورانیوم های خود است؛ موضوعی که پیش از این به عنوان پیشنهادی از سمت طرف ایرانی مطرح می شد. بدیهی است برخلاف آن چه عده ای بدان اشاره می کنند، کشور صرفا در تاکید بر شروط قبلی متوقف نشده و نکته مهم ماجرا این جاست که ایران در حال حرکت به سمت تصمیمات جدید در بحث هسته ای است.
چرا پیشران هسته ای دریایی ؟
اما نکته جالب درباره اشاره دبیر شعام به ساخت پیشران های هسته ای این است که هرچند برخی نمونه های فرانسوی و چینی از سوخت 7 و 7.5 درصد هم استفاده می کنند، اما به طور معمول عمده پیشران های هسته ای در جهان از سوخت با غنای بیش از 20 درصد بهره می برند و حتی نمونه هایی مثل ناوهای هواپیمابر یا زیردریایی های دارای پیشران هسته ای بزرگ آمریکایی و بریتانیایی از سوخت 93 درصد هم برای تغذیه پیشران هسته ای خود استفاده می کنند. لذا این اظهارنظر دبیر شعام دو نکته مهم در دل خود دارد. اول این که احتمالا ایران بر حفظ توانایی غنی سازی خود آن هم در غنای بالای 20 درصد تاکید دارد و دوم این که با این توجیه حتی نیازی به رقیق سازی 440 کیلوگرم اورانیوم 60 درصد غنی شده اش هم نمی بیند؛ چون می تواند ادعا کند که نوع مهندسی که ایران برای طراحی پیشران بومی خود انتخاب کرده، به سوخت 60 درصد نیاز دارد.
تصمیم هسته یا راهبرد مذاکراتی؟
هر چند که در سال های گذشته هم صحبت هایی مبنی بر تلاش ایران برای ورود به حوزه ساخت پیشران های هسته ای وجود داشته است؛ اما همچنان هیچ شواهد قابل استنادی وجود ندارد که مبنی بر ورود عملی ایران به این حوزه باشد و به همین دلیل همچنان این سوال مطرح است که آیا ایران فناوری لازم را برای ورود به این حوزه دارد یا نه؟ همین مسئله اساسا می تواند عکس العمل آمریکایی ها را به دنبال داشته باشد و آن ها را برای تسریع فرایند پایان دادن به جنگ با ایران تحت فشار قرار دهد. روز گذشته مهدی محمدی، مشاور رئیس هیئت مذاکره کننده ایران درباره پاسخ آمریکایی ها به طرح ایران گفت: «آمریکایی‌ها اصرار کرده‌اند که قبل از ارائه پاسخ نهایی خود به طرح ایران، باید یک مذاکره مستقیم با تهران انجام شود؛ ما این را نپذیرفتیم. آمریکایی‌ها سه شنبه، پاسخی به طرح دو روزه ایران دادند که نه تنها رضایت بخش نیست، بلکه کاملا فریبکارانه است. آمریکایی‌ها همه چیز را برای یک ضربه محدود آماده کردند.» با این اوصاف اصلا بعید نیست که راهبرد جدید ایران کاهش امتیازات هسته ای باشد که مستقیم و غیرمستقیم بیان می شد و ماه ها بود که روی میز مذاکرات پساپایان جنگ قرار داشت. لذا می توان این راهبرد را در مقابل تشدید محاصره ایران از سوی دشمن و وقت خریدن آمریکایی ها برای آماده شدن برای حمله یا تشدید آثار محاصره ارزیابی کرد.