از قدیم گفتهاند «در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست»؛ این کار خیر میتواند ساخت بیمارستان، مسجد و حمایت از آیینهای مذهبی باشد یا ورود خیران به عرصه فرهنگ و هنر و.... در خراسان، چهرههای برجستهای از علی باقرزاده، شاعر نامآشنا، تا عثمان محمدپرست، دوتارنواز پیشکسوت، و حاج حسین ملک را میتوان از بزرگترین خیران یا همان یاوران فرهنگ و هنر و به تعبیری خیران فرهنگی در خراسان دانست. هر یک از این چهرهها به سهم خود در حفظ و اعتلای میراث فرهنگی و هنری این خطه نقش تاثیرگذاری داشتهاند.امروز نیز برخی افراد و مؤسسات همچنان این مسیر را دنبال میکنند. یکی از این نهادهای مستقل، مؤسسه فرهنگیهنری «شکوه شاهنامه» است که با تمرکز بر شاهنامه فردوسی و پاسداشت زبان و ادبیات فارسی، فعالیتهایی در داخل و خارج از کشور دارد. روز گذشته، نشست خبری محمد ضرابی، مدیرعامل این مؤسسه، با خبرنگاران برگزار شد. در حاشیه این نشست، درباره رویکردهای مؤسسه شکوه شاهنامه و ضرورت ورود خیران به عرصه فرهنگ و هنر با او گفتوگو کردهایم.
در ابتدا مختصری درباره موسسه فرهنگی- هنری شکوه شاهنامه و فعالیت هایش توضیح دهید .
این موسسه در سال ۱۴۰۳ با هدف ارائه نگاهی متفاوت به شاهنامه فردوسی در قالب زبان هنر در مشهد تأسیس شد. این مؤسسه فعالیت خود را با تمرکز بر خوشنویسی شاهنامه به خط نستعلیق آغاز کرد و اکنون در آستانه برگزاری سومین دوره برنامههای خود، علاوه بر فعالیتهای تخصصی هنری، به دنبال ایجاد فضایی برای هماندیشی اصحاب فرهنگ و هنر است؛ رویکردی که قرار است با برگزاری نشستهایی با حضور اصحاب رسانه، بلاگرها، مدیران هنری و موسیقیدانها و ...ادامه یابد؛ اما یکی از مهمترین دغدغههای این مجموعه، مسئلهای فراتر از برگزاری جشنواره و دوره آموزشی است و آن انجام خدمات فرهنگی و هنری و پاسداشت زبان و ادبیات فارسی است.
چرا در این موسسه، زبان هنر را برای معرفی شاهنامه انتخاب کرده اید؟
به نظر من شاهنامه با وجود شهرت جهانی اش، همچنان مورد غفلت و فراموشی هایی قرار گرفته است؛ بخشی از این موضوع، به زبان و شیوه ارائه مفاهیم شاهنامه برمیگردد. گاهی با زبانی دشوارتر از زبان و ادبیات نسل امروز با مخاطب صحبت میکنیم. در حالی که باید بتوانیم پیامهای فردوسی را به زبانی گیراتر به مردم معرفی کنیم. این اثر، روایتگر بسیاری از موضوعات مرتبط با فرهنگ و زبان ماست که میتوانند برای مخاطب امروز جذاب باشند و باید راه های جدیدی برای معرفی آن پیدا کرد که روایت به زبان هنر یکی از آنهاست. بنابراین باید شیوه معرفی شاهنامه را متناسب با نیاز و زبان مخاطب امروز تغییر دهیم.
برای نزدیک کردن کودکان و نوجوانان به شاهنامه چه برنامههایی دارید؟
ما به کودکان و نوجوانان هفت سال به بالا در برنامههای خود توجه ویژه ای کردهایم. یکی از برنامهها، جشنواره ملی خط تحریری است که با هدف آشنایی کودکان با خوشنویسی و ایجاد علاقه به این هنر و در ادامه آشنایی عمیق با شاهنامه برگزار میشود. همچنین دوره جدید جشنواره «چله شاهنامه» را در پیش داریم که در دوره قبلی نیز برگزار شده بود و این بار با گستردگی بیشتری دنبال میشود. در کنار این برنامهها، سومین جشنواره خوشنویسی شکوه شاهنامه را نیز با بزرگداشت استاد سلطانعلی مشهدی برگزار خواهیم کرد. تلاش میکنیم این رویداد با حضور هنرمندان کشورهای مختلف، از جمله تاجیکستان و افغانستان، ابعاد بینالمللی پیدا کند.
دورههای آموزشی ما با بهرهگیری از استادان برجسته و با استفاده از ظرفیت شاهنامه فردوسی برگزار میشود. حوزههایی مانند تصویرسازی، پویانمایی، نقالی، خوشنویسی، شعر و موسیقی را درنظر گرفتهایم. برنامه ما این است که استادانی که در تربیت و پرورش هنرمندان بزرگ امروز نقش داشتهاند، در کارگاههای یکروزه حضور یابند و علاقهمندان بتوانند از تجربه و دانش آنها استفاده کنند. نخستین دوره را نیز با حضور استاد عجمی، بنیانگذار خط معلی در مشهد برگزار کردیم.
یکی از موضوعات مهم در حوزه حمایت از فرهنگ، هنر و پاسداشت زبان و ادبیات فارسی، ضرورت شکلگیری خیرین فرهنگی است. شما با همین دیدگاه وارد این میدان شدید؛ لطفا درباره این ضرورت توضیح دهید.
وقت آن رسیده است که نگاهمان را به فعالیت های خیرخواهانه گسترده تر کنیم. باید به این واقعیت مهم اذعان کنیم که همان طورکه سلامت انسان ها و آموختن دانش مهم است ، فرهنگ، هنر و زبان نیز جزو اولویت هاست.یکی از مهمترین چیزهایی که ایران و ایرانی را به مردم جهان معرفی کرده همین هنر، فرهنگ و زبان است. ما باید توجه کنیم که فرهنگ و هنر ایران چه جایگاهی در جهان دارد و چه اندازه در شکلگیری هویت ایرانی نقش داشته است. پس همانطور که در حوزه درمان و سلامت خیران فعالیت میکنند، باید زمینه حضور آنها در فرهنگ و هنر نیز فراهم شود.تلاش ما این است که جریانسازی کنیم و توجه کسانی را که توانایی حمایت دارند، به این موضوع جلب کنیم. با این کار میتوانیم زمینه امتداد جریان چندهزارساله تاریخ هنر ایران و ایرانی را فراهم کنیم.
یکی از نمونهها مرحوم حسین ملک است که با خرید و گردآوری آثار فرهنگی و تاریخی، مجموعهای ارزشمند را شکل داد که امروز بخشی از آن در موزه ملک تهران نگهداری میشود. این نوع نگاه نشان میدهد که حمایت از آثار فرهنگی و تاریخی میتواند میراثی ماندگار برای نسلهای بعد ایجاد کند. امروز هم باید چنین نگاهی را تقویت کنیم. خیر فرهنگی با حمایت از یک هنرمند، یک اثر یا یک جریان هنری، در واقع در حفظ بخشی از هویت تاریخی کشور مشارکت میکند.
برای نسل Z چه برنامه ای دارید؟
من به جای به کار بردن واژه نسل Z، می گویم نسل پرسشگر؛ امروز با نسلی مواجه هستیم که پرسشهای زیادی دارد و برای یافتن پاسخ به سراغ فضای مجازی و ابزارهای جدید میرود. اگر ما در حوزه فرهنگ، هویت و هنر پاسخ مناسبی برای پرسشهای این نسل نداشته باشیم، طبیعی است که پاسخهای دیگری دریافت میکند. باید به جای این که فقط پس از شکلگیری مشکلات به فکر درمان باشیم، از قبل برای آگاهیبخشی برنامهریزی کنیم. بلاگرها و افرادی هستند که در فضای مجازی فعالیت میکنند و تأثیر زیادی در ایجاد این نوع گفت و گو با نسل پرسشگر دارند. ما علاوه بر ارتباط با این نسل تاثیرگذار، در تولید محتواهای هنری نیز تمرکز زیادی بر این نسل داریم.
باید همه با هم کمک کنیم تا اهمیت حمایت از فرهنگ و هنر بیشتر شناخته شود. شک ندارم که با همراهی رسانهها و نگاه جدیتر به این موضوع، اتفاقات خوبی رقم خواهد خورد. امیدوارم روزی شاهد حضور خیران زیادی در عرصه فرهنگ و هنر باشیم؛ حضوری که آثار آن در تاریخ ایران ثبت شود.