printlogo


هراس از حماسه مردم   در خیابان
هاشمی

 موسی غنی نژاد، اقتصاددانی که مدتی است به اظهارنظر در حوزه های مختلفی مثل تاریخ و فلسفه می پردازد و خود را در این زمینه ها نیز صاحب نظر می داند، در جریان گفت و گو در پلتفرم اینترنتی آزاد با بیژن عبدالکریمی، استاد فلسفه، به انتقاد از حضور مردم در خیابان پرداخت و در اظهاراتی مدعی شد: پیام امروز شریعتی برای ما در چیست؟ پیامش همان‎هایی است که امروز در خیابان ها پرچم می زنند و 200 شب بروند در خیابان، اصلا شب تا صبح آن جا بمانند، دلیل نمی شود که حرف و عملش درست باشد. در این باره ذکر چند نکته اهمیت دارد: 

​​​​​​​
1این اظهارات غنی نژاد آخرین نمونه از عدم انطباق منظومه فکری جریان به اصطلاح روشنفکری ایران با واقعیت های مورد سوال جامعه ایران است. کسی که بارها با مثال هایی سخیف نسبت به سفیدسازی عصر سیاه پهلوی اقدام کرده و بارها به مصدق و ملی شدن صنعت نفت حمله کرده، این بار نیز با تداوم الگوی طرفداری و سفیدکردن استعمار با متهم کردن شریعتی به یاوه گویی  مسیر خود را در حمله به مردم خیابان ها می بیند. نقد شریعتی و تفکرش به جای خودش و حتی نقد خیابان و دلایل انقلاب هم به جای خود درست است و اشکالی ندارد؛ اشکال اما عینکی است که همه چیز را از رهگذر نسبت آن با جریان استعمار و غرب می بیند و تحلیل می کند. نگاهی که دزدیدن ثروت ملی ایران در عصر مصدق و عدم پایبندی انگلیسی ها به همان قرارداد استعماری را دلیل خروش مردم و ملی شدن نفت نمی داند و آن را ساخته و پرداخته مصدق و اشتباه می داند و از طرفی کودتای 28 مرداد را هم با همین عینک، نه سرنگونی حکومت قانونی ایران با همدستی استعمار کلاسیک و مدرن (انگلیس و آمریکا) با هدف چپاول ملت ایران، بلکه آن را به حد لجبازی مصدق با شاه تقلیل می دهد. طبیعی است که همین نگاه، جنگ افروزی و جنایت های آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران را هم در امیال زورگویانه و استعمارگونه غرب نسبت به ایران نمی بیند و تقصیر جنگ را بر گردن انقلاب و تقصیر انقلاب را بر گردن شریعتی می اندازد. 
2 اشکال اساسی دیگر در این نگاه، حذف تحرک جامعه ایران در دو سده اخیر به سمت ستیز با استعمار است. این نوع نگاه یا نمی فهمد یا نمی خواهد بفهمد مردمی که در جریان مشروطه، ملی شدن نفت، حمایت ها از دولت ملی مصدق قبل از کودتای 28 مرداد، حداقل 15سال مبارزه مستمر از خرداد 1342 تا بهمن 1357 و ایستادگی در برابر زورگویی آمریکا از ابتدای انقلاب تا همین امروز در دفاع از چارچوب فکری، فرهنگی و تمدنی این سرزمین در حال جهاد هستند، همگی متاثر از اندیشه های شریعتی و جلال آل احمد و دیگران در این مسیر حرکت می کنند؟ یا این مبارزه در فهمی ملی که برآمده از تحمل سال ها ظلم و جنایت تحمیل شده از سوی استعمار است، اصالت پیدا می کند؟
3 برخلاف آنچه برخی تنگ‎نظران شاید متصور باشند، اتفاقا تریبون دادن به چنین دیدگاه هایی مهم‎ترین و اساسی ترین عامل در نمایاندن تهی و پوچ بودن آن است. از یاد نبرید نه غنی نژاد و نه هیچ کس دیگری نمی تواند اصالت مسیر حرکتی ملت ایران را چه خیابان باشد و چه ملی کردن صنعت نفت از این مردم بگیرد؛ بلکه این افاضات و ناتوانی از توجیه تحرکات ضداستعماری مردم صرفا بیش از پیش پوچ بودن دیدگاه های بزک کننده استعمار را نشان می دهد و رسوا می سازد.