printlogo


برنامه تامین مالی دولت با نفت و املاک

 درشرایطی که محدودیت‌های ارزی وفشارهای بودجه‌ای، دولت را به سمت شناسایی منابع جدید درآمدی سوق داده، وزیراموراقتصادی و دارایی از دو محورکلیدی برای تأمین مالی رونمایی کرده است: عرضه نفت در بورس انرژی ازطریق ابزارهایی مانند «گواهی سپرده» و «سلف نفتی»، وهمچنین استفاده ازظرفیت املاک راکد دولتی با روش «توکن‌سازی». این برنامه که ترکیبی از ابزارهای بازارسرمایه وفناوری‌های نوین مالی است، می‌تواند بسته به «شرایط اجرا»، پیامدهای متفاوتی برای اقتصاد ملی به همراه داشته باشد.
ابزارهای نفتی؛ استقراض یا سرمایه‌گذاری؟
دولت قصد دارد با انتشارگواهی سپرده نفت خام و اوراق سلف موازی استاندارد، نقدینگی سرگردان را به سمت بودجه جذب کند. تفاوت اساسی این دو درماهیت آن‌هاست؛گواهی سپرده برپایه نفتِ موجود درانبارها صادر می‌شود و نوسانات قیمت جهانی و نرخ ارز را به سرمایه‌گذار منتقل می‌کند، درحالی که سلف نفتی، پیش‌فروش نفتِ آینده برای تأمین نقدینگی امروز است.این اقدام درصورت موفقیت می‌تواند دودستاورد مهم داشته باشد:اول، کاهش نیاز به استقراض مستقیم از بانک مرکزی (ودرنتیجه مهارتورم) و دوم، مشارکت دادن مردم در درآمدهای نفتی. با این حال، کارشناسان نسبت به «آینده‌فروشی» هشدارمی‌دهند. اگرمنابع حاصل از این اوراق صرف هزینه‌های جاری دولت شود، درزمان سررسید، دولت با تعهدی سنگین روبه‌روخواهد بود که اگر درآن زمان قیمت نفت کاهش یافته یا تولید با محدودیت مواجه باشد، فشار مضاعفی به خزانه وارد خواهد شد.
توکن‌سازی املاک؛ قفل‌زدایی از دارایی‌های منجمد
محوردوم برنامه دولت، مولدسازی دارایی‌ها ازطریق توکن‌سازی است. دراین روش، املاک بزرگ وگران‌قیمت دولتی به قطعات کوچک دیجیتالی (توکن) تقسیم می‌شوند تا امکان خرید و فروش آن‌ها برای عموم فراهم شود. این سازوکار می‌تواند مشکل بزرگ «عدم نقدشوندگی» املاک دولتی را حل کرده و بخشی از بدهی دولت به پیمانکاران را تسویه کند.فرصت طلایی این طرح در«نقد کردن دارایی‌های غیرمولد» است؛ اما موفقیت آن گروی شفافیت در قیمت‌گذاری و اعتماد بازار به نقدشوندگی این توکن‌هاست. اگر سازوکار عرضه و تقاضا در بورس به‌درستی عمل نکند، این اوراق ممکن است به دارایی‌هایی بی‌تحرک در سبد سرمایه‌گذاران تبدیل شوند.
شروط موفقیت و چشم‌انداز پیش‌رو
تحلیل این اظهارات (درشرایطی که جزئیات بیشترمنتشرنشده) نشان می‌دهدکه موفقیت  این اقدام به 3 شرط بستگی دارد: نخست، نحوه هزینه‌کرد منابع حاصله در پروژه‌های مولد؛ دوم، مدیریت ریسک از طریق ابزارهایی چون اختیارفروش تبعی برای جلب اعتماد سرمایه‌گذاران؛ و سوم، انضباط مالی و ثبت دقیق تعهدات دردفتر بدهی‌ها تا باری فراترازتوان بودجه به سال‌های آتی منتقل نشود. بهره‌گیری ازابزارهای نوین مالی گامی رو به جلوست، مشروط برآن که به جای نگاه کوتاه‌مدت برای جبران کسری بودجه، با انضباط و شفافیت همراه باشد.