printlogo


افت مجدد جریان نفت از تنگه هرمز

​​​​​​​
شریان حیاتی انرژی جهان در نیمه دوم نوامبر ۲۰۲۶ بار دیگر زیر سایه سنگین ریسک‌های ژئوپلیتیک و بحران‌های امنیتی دچار تلاطم شد. گزارش‌های تازه منتشرشده با استناد به داده‌های اولیه شرکت اطلاعات کالایی «کپلر» (Kpler) نشان می‌دهد که جریان نفت عبوری از تنگه هرمز - که به‌طور سنتی تامین‌کننده حدود یک‌پنجم نفت و گاز جهان است - در هفته دوم نوامبر نسبت به هفته نخست این ماه تقریباً به نصف کاهش یافته است؛ تحول نگران‌کننده‌ای که چشم‌انداز شکننده احیای صادرات نفت خلیج فارس را با ابهام جدی مواجه کرده است.
سایه سنگین حملات بر تنِ آبراه راهبردی
بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز، تشدید درگیری‌ها و افزایش بی‌سابقه حملات به کشتی‌های تجاری در منطقه، چرخ‌دنده‌های حمل‌ونقل دریایی را در یکی از استراتژیک‌ترین نقطه‌های کره زمین با کندی روبه‌رو ساخته است. آمارهای نهادهای رصد دریایی از جمله عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) حاکی از آن است که در هفته منتهی به ۱۸ نوامبر، مجموعاً ۲۶۳ فروند شناور از تنگه هرمز عبور کرده‌اند که این رقم در مقایسه با هفته ماقبل با افت ۱۵ درصدی و نسبت به دو هفته پیش از آن با کاهش ۲۰ درصدی همراه بوده است.
در این میان، شاخص «نفتکش‌ها» به‌عنوان ضربان اصلی بازار انرژی، افتی محسوس را ثبت کرده است؛ تعداد نفتکش‌های عبوری از این آبراه از ۵۲ فروند در هفته پیشین به ۳۷ فروند تقلیل یافته است. این در حالی است که پیش از آغاز دور تازه تنش‌ها در ماه فوریه، میانگین روزانه تردد کشتی‌ها در این منطقه در سطح پررونق حدود ۱۳۵ فروند در روز قرار داشت.
دالان پرمخاطره

عوامل متعددی در شکل‌گیری این انقباض ناگهانی نقش داشته‌اند. از یک سو، گزارش‌ها از هدف قرار گرفتن دست‌کم ۷ نفتکش طی هفته‌های اخیر و غرق شدن سه فروند کشتی از زمان آغاز درگیری‌ها حکایت دارند. از سوی دیگر، گسترش فهرست کشتی‌هایی که از منظر مدیریت این مسیر غیرمنطبق با ضوابط اعلام‌شده تشخیص داده شده‌اند - از ۴۶ فروند به ۲۴۰ فروند- عملاً دایره تردد ایمن را برای شرکت‌های کشتیرانی تنگ‌تر کرده است.افزایش هزینه‌های سرسام‌آور بیمه جنگی، نگرانی مالکان کشتی‌ها از امنیت خدمه و بار و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های بندری و دریایی، مالکان و چارترکنندگان را وادار کرده تا با احتیاط بیشتری به این حوزه وارد شوند. با این همه، تحلیلگران بازار انرژی خاطرنشان می‌کنند که بخشی از این کاهش حجم، ریشه در آمارهای اولیه دارد و ممکن است با شناسایی دقیق‌تر «عبورهای تاریک» (Dark Transits) - یعنی شناورهایی که سیستم‌های ردیابی خود را خاموش می‌کنند - در ارزیابی‌های تکمیلی کپلر تعدیل شود.
چشم‌انداز بازار؛ بازگشت شکننده و سایه سنگین قیمت‌ها
این افت ناگهانی در شرایطی رخ داده که بازارهای جهانی پس از نشانه‌های مثبت ماه اکتبر، چشم‌انتظار تثبیت روند صعودی عرضه و فروکش کردن فشار قیمتی بر حامل‌های انرژی بودند. با این حال، رکود نسبی در تردد نفتکش‌ها و صعود ریسک‌های بیمه‌ای و عملیاتی نشان می‌دهد که زنجیره تامین انرژی جهان تا چه حد به ثبات شکننده تنگه هرمز گره خورده است.اگر روند فعلی و تداوم ناامنی‌های دریایی در ماه‌های آینده پابرجا بماند، محدودیت دسترسی به ناوگان نفتکش کافی و هزینه‌های گزاف تعمیرات و بیمه می‌تواند به موج جدیدی از تکانه‌های تورمی در بازارهای جهانی نفت و گاز دامن بزند؛ پیامی روشن مبنی بر این که امنیت خلیج فارس نه‌فقط یک مولفه منطقه‌ای، بلکه رکنی انکارناپذیر در معماری اقتصاد و تجارت بین‌الملل است.افت نسبی در تردد نفتکش‌ها و صعود ریسک‌های بیمه‌ای و عملیاتی نشان می‌دهد که زنجیره تامین انرژی جهان تا چه حد به ثبات شکننده تنگه هرمز گره خورده است.اگر روند فعلی و تداوم ناامنی‌های دریایی در ماه‌های آینده پابرجا بماند، محدودیت دسترسی به ناوگان نفتکش کافی و هزینه‌های گزاف تعمیرات و بیمه می‌تواند به موج جدیدی از تکانه‌های تورمی در بازارهای جهانی نفت و گاز دامن بزند؛ پیامی روشن مبنی بر این که امنیت خلیج فارس نه‌فقط یک مولفه منطقه‌ای، بلکه رکنی انکارناپذیر در معماری اقتصاد و تجارت بین‌الملل است.