مروری بر بازتاب تراژدی معدن طبس در فضای مجازی و رسانه ای
از تیترهای غمبار تا شعری حزن انگیز
حادثه تلخ انفجار در معدن زغال سنگ طبس و فوت جانگداز 52 کارگر این معدن بازتاب های گسترده ای در فضای مجازی داشت که برخی از آن ها را در ادامه مرور می کنیم:روزنامه ها با تیترهای خاص خود به انعکاس این فاجعه پرداختند. خراسان با تیتر «معدنچی جان می دهد، معدن سود» نسبت به رویکرد شرکت های معدنی در عدم توجه به ایمنی کار کارگران معدن واکنش نشان داد. وطن امروز با تیتر «شب، فریاد، کویر» تلاش کرد تراژدی رخ داده در شهر کویری طبس را با آلبوم موسیقی معروف «شب، سکوت، کویر» با صدای مرحوم استاد شجریان، آهنگ‌سازی کیهان کلهر و نوازندگی دو تار مرحوم حاج قربان سلیمانی تداعی کند. در این میان روزنامه رسالت نیز با تیتر «الماس ها در معدن جا ماندند»، واکنش متفاوتی نسبت به فاجعه معدن طبس نشان داد.
در همین حال روزنامه فرهیختگان نیز در گزارشی تحلیلی با تیتر «جان ارزان کارگر» ابعاد جدید از فاجعه معدن طبس و وضعیت رعایت ایمنی در معادن کشور را ترسیم کرد. بررسی فرهیختگان نشان می‌دهد؛ از 6025 معدن در حال بهره‌برداری کشور طی سال ۱۴۰۰ در ۲۷۰ معدن، تعداد ۱۴۰۶ حادثه شغلی اتفاق افتاده است. با بررسی تعداد وقوع حادثه در معادن دارای حادثه در سال ۱۴۰۰ ملاحظه می‌شود که معادن استخراج سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و شن و ماسه به ترتیب با ۳۹۰، 368 و ۱۸۷ حادثه بیشترین تعداد وقوع حادثه را به خود اختصاص داده‌اند. به‌عبارتی در معادن زغال‌سنگ به‌طور میانگین روزانه یک حادثه شغلی رخ می‌دهد. همه این اعداد و ارقام درحالی است که طی سال 1400 از کل 6025 معدن فعال در کشور، تنها 101 معدن یا معادل 1.8 درصد از آن ها مربوط به استخراج زغال‌سنگ بوده است.
کامران نجف‌زاده، مجری و خبرنگار باسابقه تلویزیون در واکنش به حادثه معدن طبس پُست سال‌ها قبل خود را بازنشر کرد، او در بخشی از این یادداشت نوشته بود: کارگران معدن اگر انفجاری رخ ندهد، اگر سیگاری نباشند، اگر دچار خفگی نشوند و ده‌ها امّا و اگر دیگر باز هم کمتر از 50سال عمر می‌کنند. یادم هست چندسال پیش در مستندی به نام معدن پابدانای کرمان از هر آن کس که دستش می‌رسد خواستم لااقل یک لیوان شیر به این بچه‌ها بدهند. حتی با وزیر کار وقت صحبت می‌کردیم و خبر نداشت همین یک لیوان شیر چقدر می‌تواند به سلامت جسمی و افزایش عمر و روحیه این‌ها کمک کند.
صداوسیمایی ها البته واکنش متفاوت دیگری را نیز ثبت کردند. زمانی که مصاحبه کننده شبکه استانی خراسان جنوبی در خانه یکی از معدن کاران و در حین مصاحبه با بازماندگان یکی از معدن کاران، منقلب می شود و به گریه می افتد.
اهالی فوتبال و ورزش نیز در این موضوع ساکت نبودند. به جز استوری ها و تسلیت تعداد زیادی از هنرمندان و رزشکاران، آریا یوسفی بازیکن جوان تیم فوتبال سپاهان و تیم ملی نیز دو روز قبل در دیدار این تیم مقابل ذوب آهن، پس از گلزنی به احترام سانحه پیش آمده برای کارگران معدن طبس از شادی پس از گل خودداری کرد.
در همین حال کلیپ شعرخوانی موسی عصمتی، شاعر روشندلی که خود متولد روستای معدن آق دربند در نزدیکی سرخس است، بازتاب فراوانی در فضای مجازی پیدا کرد. این شعر به توصیف پدر شاعر که کارگر معدن بوده اختصاص دارد و در برنامه سرزمین شعر توسط شاعر دکلمه شده است. نکته جالب توجه واکنش حزن انگیز برخی داوران این مسابقه از جمله ناصر فیض به این شعر عصمتی است که سختی کار کارگان معادن را نشان می دهدو. متن این شعر به این شرح است:
پدرم را خدا بیامرزد
مردِ سنگ و زغال و آهن بود
سال‌های دراز عمرش را
کارگر بود اهل معدن بود
از میان زغال‌ها در کوه
عصرها روسفید بر می‌گشت
سربلند از نبرد با صخره
او که خود قله‌ای فروتن بود
پا به پای زغال ها می‌سوخت
سرخ می شد، دوباره کُک می‌شد
کوره‌ای بود شعله‌ور در خود
کوره‌ای که همیشه روشن بود
بارهایی که نانش آجر شد
از زمین و زمان گلایه نکرد
دردهایش، یکی دوتا که نبود!
دردهایش هزار خرمن بود
از دل کوه های پابرجا
از درون مخوف تونل ها
هفت خان را گذشت و نان آورد
پدرم که خودش تهمتن بود
پدرم مثل واگنی خسته
از سرازیر ریل خارج شد
بی خبر رفت او که چندی بود
در هوای غریب رفتن بود
مردِ دشت و پرنده و باران
مردِ آوازهای کوهستان
پدرم را خدا بیامرزد
کارگر بود، اهل معدن بود