بازار جهانی نفت در روزهای اخیر صحنه رفت و برگشتی سریع و معنادار در قیمت ها بوده است. برخی این افت را نشانه فروکش کردن بحران تعبیر کردند، بازگشت صعودی قیمت ها نشان داد که آن چه قیمت را پایین آورده، نه حل بحران، بلکه امید به راه حل های موقت بوده و آن چه مجدد افزایش قیمت را رقم زده، آشکارشدن محدودیت همین راه حل ها بوده است. در این میان، دولت ترامپ که قطعاً متاثر از افزایش قیمت خواهد شد، تاکنون دستش در مهار بازار نفت بسته مانده است. 

شوک اولیه؛ وقتی هرمز بازار نفت را لرزاند
به گزارش خراسان، بازار جهانی نفت پس از آغاز تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان و متعاقباً بستن تنگه هرمز از سوی قوای نظامی ایران، تاکنون نوسان های شدیدی را در مسیر صعود تجربه کرده است. در نخستین مرحله، تشدید تنش ها باعث جهش کم سابقه قیمت ها شد. طبق گزارش ها، نفت خام آمریکا بیش از 10 دلار جهش کرد و در برخی برآوردها تا 120 دلار نیز رسید. در این شرایط تحلیل گران از سناریوهای بدبینانه ای سخن گفتند که تاکنون نیز ادامه دارد. این که نفت ممکن است تا 150 دلار تا پایان ماه جاری (حدود دو هفته دیگر) و در حالت اختلال شدید، سپس به 215 دلار در هر بشکه نیز برسد. 
این واکنش تند قیمت نفت، ریشه در جایگاه هرمز داشت. با اختلال در این تنگه و به خصوص واکنش عملی و قاطع نیروهای نظامی کشورمان به کشتی هایی که قصد داشتند بدون توجه به هشدارها، از تنگه هرمز عبور کنند، تولید نفت کشورهایی مانند عراق و کویت و قطر با افت قابل ملاحظه ای روبه رو شد. این موضوع نشان داد که بازار با یک تهدید حاشیه ای روبه رو نیست، بلکه با ریسکی مواجه شده که مستقیماً شریان اصلی یک پنجم عرضه جهانی نفت را هدف گرفته است. 
افت قیمت ها زیر فشار دو عامل
با این حال، پس از شوک اولیه، قیمت ها عقب نشستند به طوری که افت قیمت تا کمتر از 85 دلار نیز ادامه یافت. این افت در نتیجه عمدتاً دو عامل بود. اول تدابیر واکنشی کشورهای صنعتی G7 برای آزادسازی ذخایر استراتژیک و دوم اظهارات ترامپ. 
در این راستا خبرها نشان داد که کشورهای گروه جی 7 تصمیم به آزادسازی حدود 400 میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود گرفته اند. اقدامی که هدف آن تزریق سریع نفت به بازار و جلوگیری از کمبود سوخت و فشار اقتصادی بود. از سوی دیگر ترامپ از پایان سریع جنگ و همچنین امکان اسکورت کشتی ها برای عبور از تنگه هرمز سخن گفت. 
البته در حاشیه نیز باید به موارد دیگر نظیر تدابیر عربستان برای بهره برداری حداکثری از مسیر خط لوله نفت خود به دریای سرخ و اعلام برخی کشورها نظیر ژاپن برای استفاده از ذخایر استراتژیک نفت خود اشاره کرد. موضوعی که نشان داد با عیان شدن هر چه بیشتر آثار افزایش قیمت نفت، همه کشورها به نوعی دست به کار مهار تبعات آن بر اقتصاد خود شده اند. 

​​​​​​​
بازگشت قیمت ها به مدار صعود؛ وقتی بازار به عددهای واقعی نگاه کرد
اما این آرامش دوامی نداشت. زیرا بازار به سرعت متوجه شد عوامل کاهنده، یا قطعی نیستند و یا دوام ندارند. یکی از نقاط چرخش، گزارش هایی بود که از احتمال مین گذاری در تنگه هرمز حکایت داشت. 
اسکورت کشتی ها از ادعا تا واقعیت: در کنار آن، عیان شدن غیرواقعی بودن اسکورت کشتی ها، توجه ها را به خود جلب کرد. جدای از این که این خبر توسط مقامات آمریکایی و ایرانی تکذیب شد، تحلیل ها نشان داد که این اعلام چقدر غیرواقعی بوده است. اکونومیست در این باره نوشت: «در جریان «جنگ نفتکش‌ها» در دهه ۱۹۸۰، آمریکا به طور متوسط هرهفته یک کاروان کشتی را از تنگه هرمز اسکورت می‌کرد.  «با آن سرعت، حدود دو سال و نیم طول می‌کشد تا همه حدود ۳۲۰ کشتی که اکنون در خلیج فارس گرفتار شده‌اند از آن جا خارج شوند. حتی اگر سه‌چهارم ترددها در هرمز از سر گرفته شود، باز هم نزدیک به ۴ میلیون بشکه در روز نفت از رسیدن به بازارهای جهانی باز خواهد ماند.» جف کوری از شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی کارلایل نیز گفته است: «هزینه اسکورت یک نفتکش از ارزش محموله‌ای که قرار است محافظت شود بیشتر خواهد بود.»
ذخایر استراتژیک؛ صرفاً مسکن و نه راه حل: در این حال، تحلیل ها نسبت به حجم ذخایر استراتژیک واقعی تر شد.  رویترز در تحلیلی نوشت: اگر ۱۰۰ میلیون بشکه در یک ماه آزاد شود، معادل ۳.۳ میلیون بشکه در روز خواهد بود اما اختلال فعلی در بازار حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود. فاینشال تایمز نیز نوشت: کشورهای گروه ۷ حدود ۱.۲ میلیارد بشکه ذخایر نفت خام دارند که معادل تقریباً ۶۰ روز جریان نفت از تنگه هرمز است.۴۰۰ میلیون بشکه می‌تواند تقریباً ۲۰ روز جریان نفت تنگه هرمز را تأمین کند. اما این یک ریسک است. اگر جنگ پس از اتمام این ذخایر ادامه یابد، جهان وارد یک بحران انرژی بی‌سابقه خواهد شد.از نظر ما، ترامپ به دنبال «خریدن» چند هفته بیشتر است.
به این ترتیب پس از افت سریع، قیمت ها مجدد راه صعود را در پیش گرفتند تا جایی که قیمت نفت تا دیروز به محدوده 100 دلار بازگشته است. 
آیا می توان تنگه هرمز را دور زد؟ 
در میانه جنگ، هم اینک خبرهایی از تلاش کشورهای حاشیه خلیج فارس برای صادرات نفت با دورزدن تنگه هرمز منتشر شده است. با این حال تحلیل گران نظر دیگری دارند که نشان می دهد امکان دورزدن این تنگه از مسیر زمینی فعلاً به صورت محدود وجود دارد و نمی توان مسیر دریایی تنگه هرمز را نادیده گرفت. Eplomacy در این باره گزارش داده است: در شرایط عادی ۱۴ تا ۱۵ میلیون بشکه در روز نفت خام از تنگه هرمز عبور می‌کند و در این میان چهار کشور دارای مسیرهایی جداگانه برای صادرات بخشی از نفت خود هستند. 
1- عربستان:  خط‌ لوله «ابقیق-ینبع» با ظرفیت‌های اسمی ۵ میلیون بشکه در روز را دارد که حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز از این طریق صادر کرده است. همچنین خط‌ لوله «شرق-غرب» عربستان با ظرفیت ۲ میلیون بشکه در روز می‌تواند برای انتقال نفت به خارج از تنگه مورد استفاده قرار گیرد که در شرایط عادی نصف ظرفیت آن برای تامین سه پالایشگاه داخلی این کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما نکته مهم ظرفیت بارگیری نفتکش‌ها در ینبع است که در بهترین حالت حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز خواهد بود. لذا اگر ظرفیت این بندر نیز لحاظ شود، عربستان بیشتر از ۲ میلیون بشکه از نفت خود را مازاد بر آن‌چه قبلا منتقل می‌کرد، نمی‌تواند از پایانه مذکور صادر کند.
2- امارات: این کشور از طریق «خط‌لوله ابوظبی» امکان ارسال ۱.۸ میلیون بشکه در روز نفت به خارج از تنگه هرمز را دارد که حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز آن را استفاده کرده است که ۱۰۰ هزار بشکه آن مربوط به خوراک پالایشگاه ویتول در خاک امارات است. لذا این خط‌ لوله نیز ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار بشکه در روز امکان دور زدن تنگه هرمز را فراهم می‌کند.
3-عراق: این کشور امکان صادرات نفت با خط‌لوله «کرکوک-جیهان» را دارد که در ماه‌های اخیر کمتر از ۲۰۰ هزار بشکه در روز استفاده شده و ظرفیت باقی مانده ۳۰۰ هزار بشکه در روز است.  
4- ایران: کشور ما در سال‌های اخیر با احداث خط‌لوله «گوره-جاسک» امکان دور زدن تنگه هرمز تا یک میلیون بشکه در روز را فراهم کرده است. 
به طور خلاصه، سه کشور عربستان، امارات و عراق روی کاغذ نهایتاً یک‌سوم نفت خام صادراتی از تنگه (بدون احتساب صادرات ایران) را می‌توانند بدون عبور از تنگه صادر کنند. آن هم با توجه به اشراف عملیاتی ایران به خروجی این خط‌لوله‌ها در دریای عمان و دریای سرخ (از طریق یمن)، به نظر می‌رسد این مسیرها در شرایط درگیری نمی‌تواند امنیت قابل توجهی برای نفتکش‌ها ایجاد کند. چنان که در روزهای اخیر پایانه فجیره نیز مورد اصابت قرار گرفته است. همچنین، در صورت استفاده حداکثری از این خطوط لوله برای نفت خام، ۵ میلیون بشکه فرآورده‌های نفتی عبوری از تنگه عملاً مسیر جایگزینی نخواهند داشت. ال‌ان‎‌جی عبوری از تنگه هرمز نیز به طور کلی هیچ مسیر جایگزینی ندارد.
آیا ترامپ می تواند به قیمت نفت بی اعتنا باشد؟ 
نکته قابل تامل دیگری که اخیراً ترامپ مطرح کرده این است که «آمریکا بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان است و افزایش قیمت نفت حتی می‌تواند درآمدزایی بیشتری برای این کشور داشته باشد» این اظهارات تعجب کارشناسان را برانگیخت. به گزارش خط انرژی به نقل از اداره اطلاعات انرژی این کشور، آمریکا روزانه 10 میلیون بشکه نفت واردات دارد. از سوی دیگر هر چند این کشور از سال 2022 صادرکننده خالص محصولات نفتی شده، اما در نفت خام همچنان به میزان 2.67 میلیون بشکه واردکننده خالص نفت است. از سوی دیگر قیمت محصولات نفتی در آمریکا به صورت جهانی است. یعنی اگر قیمت نفت افزایش یابد، قیمت بنزین و سایر کالاها برای عموم مردم افزایش می یابد و تورم ایجاد می شود. شاید از همین رو هم هست که باید گفت اگر واقعاً ترامپ در اظهارات خود درست می گوید، پس نباید با آزادسازی بی سابقه نفت از ذخایر استراتژیک خود و همچنین دروغ های متعدد از جمله اسکورت نفتکش ها در خلیج فارس به دنبال کاهش قیمت نفت باشد. 
نکته قابل تامل این جاست که افزایش قیمت نفت مستقیماً به جیب طبقه سرمایه دار نفت در آمریکا می رود. اما تبعات افزایش قیمت نفت از طریق تورم در بازار آمریکا ظاهر خواهد شد. آتشی که دود آن از طریق کاهش سبد رای ترامپ و جمهوری خواهان به طور غیرمستقیم به چشم خود او خواهد رفت. 
از سوی دیگر طبق اظهارات کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت باعث رشد ۰.۴ درصدی تورم جهانی و کاهش تا ۰.۲ درصدی تولید اقتصادی جهان می‌شود. در نتیجه در صورت ادامه این وضعیت، باید منتظر افزایش فشارهای جهانی به ترامپ علیه جنگ طلبی وی نیز بود. 
درمجموع باید گفت آن چه در حدود یک هفته اخیر رخ داد، بیش از هر چیز نشان داد که افت قیمت نفت به معنای رفع بحران نبوده، بلکه بازار به امید ذخایر استراتژیک، عرضه جایگزین و سیگنال های سیاسی آرام شد. با این حال، به مرور، واقعیت های بازار نفت، مجدد خود را نشان داد و قیمت نفت بازگشت. به نظر می رسد تا زمانی که تصویر روشنی از بازگشایی تنگه هرمز وجود نداشته باشد و فرمان اخیر رهبر انقلاب نیز بر همین موضوع تاکید دارد، قیمت نفت با حمایت صعودی قیمت ها روبه رو خواهد بود. موضوعی که بیش از هر چیز فشار آن متوجه ترامپ و سایر کشورهای موافق وی در تجاوز به ایران خواهد بود.