همیشه پناه ایران

چرا ایران، ایران امام رضا(ع) است و ایرانیان همواره در پناه اویند؟

نویسنده: صادق غفوریان

مترجم:



بارها در سفرهایم در گوشه و کنار کشور، وقتی متوجه می شوند ازمشهد آمده ام، اولین حرفشان، امام رضاست؛ مثلا می گویند، «سلامم رو به امام رضا برسون» یا «به امام رضا بگو من رو هم بطلبه» و یا بارها حامل نامه یا نذر و نیاز آنان بوده ام که آن را به حرم آقا برسانم.یا بارها شنیده ام که «دلم گرفته، میخوام برم امام رضا» یا «ان شاءا... امام رضا خودش کمک کنه فلان موضوع درست بشه» یا «امام رضا همه رو راه میده، گلچین نمی کنه» یا «خیلی دوس دارم، عقدم توی حرم امام رضا خونده بشه» یا «برو درد دلت رو به امام رضا بگو» یا «به امام رضا بگو، هوای ما رو داشته باشه» یا «به امام رضا بگو، یه نگاهی به ما بکنه» و این گونه جملات و عبارات که همگی فقط یک معنا دارد؛ این که ایران، ایران امام رضا(ع) است و مردم این سرزمین بزرگ نیز همه در پناه اویند.
​​​​​​​
تولد عبارت ایران، ایران امام رضا
همین ابتدا خوب است بدانیم که عبارت «ایران، ایران امام رضاست» توسط چه کسی و چه زمانی بیان شد. رهبرشهید انقلاب، اردیبهشت 1403 این طور گفتند: «ایران، ایران امام رضاست... برکات امام هشتم، امام رئوف شامل حال همه‌ آحاد کشور است.» 
البته مردادماه 1361، آن هنگام که تولیت آستان قدس رضوی و جمعی از مدیران این آستان به دیدار امام خمینی(ره) می روند، امام در آن دیدار تعبیری با همین مضامین بیان می کنند: «‏‏امروز میهمان های ما بسیار عزیزند. این میهمان های عزیز از جایی می آیند که دل های‏‎ ‎‏ملائکة ا... به آن‎جا متوجه است. اصلاً مرکز ایران آستان قدس است... همۀ نیروها، همۀ قدرت ها در هر جا هستند، محتاج به توجه خاص حضرت رضا ـ‏‎ ‎‏سلام ا... علیه ـ هستند.»
ما در ادامه به این موضوع می پردازیم که چرا این آستان آسمانی، پناهگاه و مأمن و ملجأ ایران و ایرانیان است.
 چون که همسایه است،
 رئوف و مهربان است

کدام ایرانی را در گوشه گوشه این پهنه و جغرافیا می توان یافت، که دلش به سمت و سوی توس نباشد؟ فقط یک بار اگر پا در این حرم بگذاری، نمک‎گیرش می شوی. مگر می توان همسایه ای به این وسعت، مهربان و رئوف داشت و از وجودش بهره نجست؟
اما چرا به او امام رئوف می گویند؟ 
یکی از دلایلش خطابه ای است که در زیارت‌نامه اش می‌خوانیم: «السَّلَامُ‌ عَلَی‌ الْإِمَام الرَّءُوف»‌ و همان طور که در معنای واژه رئوف آمده است، رأفت یک نوع شدت در رحمت  و عطوفت است. اگرچه همه اهل بیت(ع) از باب تجلی رأفت حضرت حق، رئوف اند ولی این رأفت و مهرورزی در وجود امام هشتم(ع) بروز و ظهور بیشتری دارد. به تعبیر مرحوم علامه طباطبایی: «انسان هنگامی که وارد حرم رضوی می‌شود، مشاهده می‌کند که از در و دیوار حرم آن امام (ع) رأفت می‌بارد.»
همچنین ازدیگر مصادیق این رأفت را می توان در پاسخ امام رضا(ع) به زائران خود جست وجو کرد. امام فرموده است: «هر کس مرا زیارت کند، روز قیامت در سه جا نزد او خواهم آمد تا از ترس های آن سه جا رهایش سازم: ۱- هنگام پخش شدن نامه اعمال به دست راست یا چپ ۲- و نزد صراط، ۳- و نزد میزان.» 
چون که تنها پناهگاه است
در طول تاریخ پس از شهادت حضرت رضا(ع) در توس، ایرانیان باورمند به فرهنگ شیعی و اهل بیت عصمت و طهارت(ع)، همواره یک سویه و توجه قلبی شان، به این ضلع منور ایران بوده است. طبیعتا، به دلیل دوری مسافت حرم های مطهر سایر حضرات معصومین(ع)، این حرم مطهر به پناهگاه تاریخی ایرانیان تبدیل شده است. این پناهگاه، همان است ، هر ایرانی در هرجای جهان هم که باشد، یک تکه از قلبش در این حرم و در این نقطه از بهشت جا مانده است. 
چون برای همه است نه فقط برای شیعیان
این ارادت ورزی ایرانیان فارغ از دین و آیین و مذهب‎شان، برای غیرشیعیان، نوعی از ارادت ورزی و محبت فرهنگی دارد. یعنی در فرهنگ ایرانیان، ابراز عشق و ارادت به آقای مهربان ایران، امام رضا(ع) ریشه ای تاریخی و دیرین دارد. هیچ گاه فراموش نمی کنیم، عرض ارادت منوچهر آذری، بازیگر کلیمی سینما و تلویزیون را که درباره امام رضا(ع) این طور گفت: ما قربانی نذر امام رضا کردیم یعنی امام رضا به من ثابت شده و تا به من چیزی ثابت نشود، قبول نمی کنم، حتی اگر از تورات و حضرت موسی(ع) باشد. من حرم امام رضا خیلی زیاد رفتم. خیلی خواسته هایم را به امام رضا گفتم. هر وقت می خواهم بروم مشهد، همسرم می گوید، رفتی حرم از امام رضا فلان موضوع را بخواه، ازش بگیر...»
چون که نامش بر افراد و معابر و اماکن است
نام رضا از پرکاربردترین نام های ایرانیان است. علاوه بر این، نام بسیاری ازاماکن و معابر به نام مقدس این امام مهربان، و پناهگاه ایرانیان است. اغلب شهرها به ویژه در مسیرهای منتهی به شمال شرق و معابر اصلی در جهت مشهد، به نام «امام رضا(ع)» است. این نام گذاری ها، از سر ارادت ورزی دیرین ایرانیان به حضرت شمس الشموس است که در نقطه نقطه این سرزمین می درخشد.
چون که عالم آل محمد است
معارف و تعالیم و احادیث پرتعداد حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، دلیل دیگری از پناه جویی ایرانیان و حوزه های معارفی به ساحت امام هشتم (ع) است. ایشان را همان گونه که پدر بزرگوارشان «عالم آل محمد(ع)» نامیده اند، وجوه ویژه ای ازمعارف اسلام همچون گفت وگو، مهرورزی، حلم و رأفت، صبر و مقاومت را به پیروان خود هدیه کردند.
چون که در گرداگرد حرمش برکات است
بی شک، برکات حضور مضجع شریف رضوی در مشهد مقدس، دلیل دیگری از پناه‎جویی ایرانیان به امام هشتم(ع) است. امروز به برکت موقوفات و نذورات این آستان مقدس، حرم مطهر رضوی به مجموعه ای وسیع در حوزه های فرهنگی، اجتماعی و معارفی تبدیل شده است. فعالیت های علمی و فرهنگی این آستان با دو دانشگاه بزرگ، ده ها مدرسه، بیمارستان مدرن و مجهز رضوی، فعالیت در عرصه صنایع پیشرفته، انتشارات و حوزه رسانه و مطالعات اسلامی، نمونه ای از نشر برکت و معرفت برای ایرانیان و البته غیرایرانیان است. همچنین، حوزه فعالیت های اجتماعی این آستان مقدس، امروز پهنه وسیعی در سراسر کشور را دربرگرفته است. سالانه ده ها هزار نفر، با هزینه و دعوت آستان مقدس رضوی، به مشهد مشرف می شوند. طرح های اشتغال‎زایی، آزادی زندانیان جرایم غیرعمد، مدرسه سازی و محرومیت زدایی بخشی از فعالیت های حوزه اجتماعی این آستان است که برکت و کرامت و مهر را در سراسر ایران طنین انداز کرده است.
آری؛ این جا و این حرم و این امام، پناهگاه همیشگی ایرانیان است و ایران نیز ایران امام رضاست... .
10 صفحه اول
پربازدیدترین اخبار
اخبار برگزیده